
Chapter 299 — ग्रहहृन्मन्त्रादिकम् (Grahahṛn-Mantras and Allied Procedures)
ಅಗ್ನಿದೇವರು ಶಿಶು-ರಕ್ಷಣೆಯ ಗ್ರಹನಿವಾರಣ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು, ಗ್ರಹಪೀಡೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶಾಲ ವೈದ್ಯ-ಆನಿಷ್ಠಾನ ಕೈಪಿಡಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಕಾರಣಗಳು, ದುರ್ಬಲ ಸ್ಥಳಗಳು, ನಿರ್ಣಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರತಿಕಾರಗಳು. ಭಾವಾತಿಶಯ ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧಾಹಾರದಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳು ಹಾಗೂ ರೋಗಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಉನ್ಮಾದಸಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ವಾತ-ಪಿತ್ತ-ಕಫಜ, ಸನ್ನಿಪಾತಜ ಮತ್ತು ದೇವ/ಗುರು ಅಪ್ರಸನ್ನತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಆಗಂತುಕವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನದಿತೀರ, ಸಂಗಮ, ಖಾಲಿ ಮನೆ, ಮುರಿದ ದ್ವಾರಮಣೆ, ಏಕಾಂಗಿ ಮರಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಹವಾಸವೆಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ-ಯಜ್ಞೀಯ ಅಪಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅಶುಭ ವರ್ತನೆಗಳು ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಶಾಂತಿ, ದಾಹ, ಶಿರೋವೇದನೆ, ಬಾಧ್ಯ ಭಿಕ್ಷಾವೃತ್ತಿ, ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿ ಮುಂತಾದವು ನಿರ್ಣಯ ಸೂಚಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಚಂಡೀಸಂಬಂಧ ಗ್ರಹಹೃನ್ ಮಂತ್ರಗಳು (ಮಹಾಸುದರ್ಶನಾದಿ) ಜೊತೆಗೆ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲ ಧ್ಯಾನ, ಪ್ರಾತಃ ಅರ್ಘ್ಯ, ಬೀಜನ್ಯಾಸ, ಅಸ್ತ್ರಶೋಧನ, ಪೀಠ-ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾಪನೆ, ದಿಕ್ಕು ರಕ್ಷಣೆ ವಿಧಿಗಳು ಇವೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಕೆಯ ಮೂತ್ರದಿಂದ ನಸ್ಯ/ಅಂಜನ, ಔಷಧ ಘೃತ ಮತ್ತು ಕಷಾಯಗಳು ಜ್ವರ, ಶ್ವಾಸಕಷ್ಟ, ಹಿಕ್ಕೆ, ಕೆಮ್ಮು, ಅಪಸ್ಮಾರಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿ, ಮಂತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದದೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 1
आ विष्णुः शिवः स्कन्दो गौरो गौरीलक्ष्मीर्गणादयः अप्_२९८०५१घ् इत्य् आग्नये महापुराणे बालग्रहहरं बालतन्त्रं नाम अष्टनवत्यधिकद्विषततमो ऽध्यायः अथ नवनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः ग्रहहृन्मन्त्रादिकम् अग्निर् उवाच ग्रहापहारमन्त्रादीन् वक्ष्ये ग्रहविमर्दनान् हर्षेच्छाभयशोकादिविरुद्धाशुचिभोजनात्
“ಆಹ್ವಾನ: ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ, ಸ್ಕಂದ, ಗೌರ, ಗೌರೀ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಗಣಾದಿಗಳು!”—ಇಂತೆ ಅಗ್ನಿ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬಾಲಗ್ರಹಹರ ‘ಬಾಲತಂತ್ರ’ ಎಂಬ 298ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ 299ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭ—ಗ್ರಹಹೃನ್ ಮಂತ್ರಾದಿಕ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು: “ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು, ಗ್ರಹಪೀಡೆಯನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು—ಅವು ಹರ್ಷ, ಇಚ್ಛೆ, ಭಯ, ಶೋಕ ಇತ್ಯಾದಿ ಹಾಗೂ ವಿರುದ್ಧ/ಅಶುಚಿ ಭೋಜನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.”
Verse 2
गुरुदेवादिकोपाच्च पञ्चोन्मादा भवन्त्य् अथ त्रिदोषजाः सन्निपाता आगन्तुरिति ते स्मृताः
ಗುರು, ದೇವತೆಗಳು ಮೊದಲಾದವರ ಕೋಪದಿಂದ ಐದು ವಿಧದ ಉನ್ಮಾದಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಅವು ತ್ರಿದೋಷಜ, ಸನ್ನಿಪಾತಜ ಮತ್ತು ಆಗಂತುಕ (ಬಾಹ್ಯಕಾರಣಜನ್ಯ) ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 3
देवादयो ग्रहा जाता रुद्रक्रोधादनेकधा सरित्सरस्तडागादौ शैलोपवनसेतुषु
ದೇವಾದಿ ಗ್ರಹಗಳು ರುದ್ರಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವು; ಅವು ನದಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ಕೆರೆಗಳು ಮೊದಲಾದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪರ್ವತ, ಉಪವನ, ಸೇತುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ।
Verse 4
नदीसङ्गे शून्यगृहे विलद्वार्येकवृक्षके ग्रहा गृह्णन्ति पुंसश् च श्रियः सुप्ताञ्च गर्भिणीम्
ನದಿ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ, ಖಾಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಮುರಿದ/ತೆರೆದ ಬಾಗಿಲಿರುವ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂಟಿ ಮರದ ಬಳಿ—ಅಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳು ಪುರುಷನನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ; ಶ್ರೀ (ಸಮೃದ್ಧಿ)ಯನ್ನೂ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೂ ಗರ್ಭಿಣಿ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನೂ ಪೀಡಿಸುತ್ತವೆ।
Verse 5
आसन्नपुष्पान्नग्नाञ्च ऋतुस्नानं करोति या अवमानं नृणां वैरं विघ्नं भाग्यविपर्ययः
ರಜಸ್ಸು ಸಮೀಪವಾಗಿರುವಾಗ ಅಥವಾ ನಗ್ನಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಋತುಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಸ್ತ್ರೀಗೆ ಜನರಿಂದ ಅವಮಾನ, ವೈರ, ವಿಘ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಗ್ಯವಿಪರ್ಯಯ ಎಂಬ ಫಲಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ।
Verse 6
देवतागुरुधर्मादिसदाचारादिलङ्घनम् स्त्रिय इति ञ , ट च पतनं शैलवृक्षादेर्विधुन्वन्मूर्धजं मुहुः
ದೇವತೆ, ಗುರು, ಧರ್ಮ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸದಾಚಾರವನ್ನು ಲಂಘಿಸುವುದು ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣ; ಸ್ತ್ರೀಯರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ। ಶಿಲೆ, ಮರ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಬಳಿ/ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಮರುಮರು ಕೂದಲನ್ನು ಜಾಡಿಸುವುದೂ ಪತನದ ಅಪಶಕುನವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 7
रुदन्नृत्यति रक्ताक्षो हूंरूपो ऽनुग्रही नरः उद्विग्नः शूलदाहार्तः क्षुत्तृष्णार्तः शिरोर्तिमान्
ಅಳುತ್ತಾ ನೃತ್ಯಿಸುವ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿರುವ, ‘ಹೂಂ’ সদೃಶ ಉಗ್ರರೂಪ ಧರಿಸುವ, ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಹಿಡಿಯುವ/ಆಸಕ್ತ ಸ್ವಭಾವದ, ಅಶಾಂತ—ಶೂಲವೇದನೆ ಮತ್ತು ದಾಹದಿಂದ ಕಲುಷಿತ, ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತ, ತಲೆನೋವಿನಿಂದ ಬಳಲುವ ಪುರುಷನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 8
देहि दहीति याचेत बलिकामग्रही नरः स्त्रीमालाभोगस्नानेच्छूरतिकामग्रही नरः
ಯಾರು ಪುನಃಪುನಃ ‘ಕೊಡು, ಕೊಡು’ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ದಾನ/ಭಿಕ್ಷೆಯ ಆಸೆಗೆ ಗ್ರಸ್ತನು. ಯಾರು ಸ್ತ್ರೀ, ಮಾಲೆ, ಭೋಗವಿಲಾಸ ಮತ್ತು ಸ್ನಾನದ ಇಚ್ಛೆ ಹೊಂದಿರುವನೋ, ಅವನು ರತಿ-ಜನಿತ ಕಾಮತೃಷ್ಣೆಗೆ ಗ್ರಸ್ತನು.
Verse 9
महासुदर्शनो व्योमव्यापी विटपनासिकः पातालनारसिंहाद्या चण्डीमन्त्रा ग्रहार्दनाः
‘ಮಹಾಸುದರ್ಶನ’, ‘ವ್ಯೋಮವ್ಯಾಪಿ’ (ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ), ‘ವಿಟಪನಾಶಿಕ’ (ಜಟಿಲತೆ/ಗುಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ), ‘ಪಾತಾಳ-ನರಸಿಂಹ’ ಇತ್ಯಾದಿ—ಇವು ಚಂಡೀಮಂತ್ರಗಳು; ಗ್ರಹಪೀಡೆಗಳನ್ನು ನಾಶ/ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
Verse 10
पृश्नीहिङ्गुवचाचक्रशिरीषदयितम्परम् पाशाङ्कुशधरं देवमक्षमालाकपालिनम्
ಪೃಶ್ನೀ, ಹಿಂಗು, ವಚಾ, ಚಕ್ರ, ಶಿರೀಷ ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಮಪ್ರಿಯವೆಂದು ಹೊಂದಿರುವ ಆ ದೇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಅವರು ಪಾಶ ಮತ್ತು ಅಂಕುಶವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಜಪಮಾಲೆ ಹಾಗೂ ಕಪಾಲಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಾರೆ.
Verse 11
खट्टाङ्गाब्जादिशिक्तिञ्च दधानं चतुराननम् अन्तर्वाह्यादिखट्टाङ्गपद्मस्थं रविमण्डले
ರವಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ಚತುರಾನನ ದೇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು—ಅವರು ಖಟ್ಟಾಂಗ, ಪದ್ಮ ಇತ್ಯಾದಿ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಒಳ-ಹೊರ ಖಟ್ಟಾಂಗಾದಿ ಲಾಂಛನಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸೀನರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
Verse 12
आदित्यादियुतं प्रार्च्य उदितेर्के ऽर्घ्यकं ददेत् श्वासविषाग्निविप्रकुण्डीहृल्लेखासकलो भृगुः
ಆದಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹಚರ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿ, ಸೂರ್ಯೋದಯವಾದಾಗ ಅರ್ಘ್ಯಜಲವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಭೃಗು ಶ್ವಾಸಕಷ್ಟ, ವಿಷಬಾಧೆ, ರೋಗದ ದಾಹಾಗ್ನಿ, ವಿಕೃತಿ/ವಿಕಾರ, ಕುಂಡೀ-ಪ್ರಕಾರದ ಊತ, ಹೃದಯವನ್ನು ಸವರಿದಂತೆ ನೋವು ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 13
अर्काय भूर्भुवःस्वश् च ज्वालिनीं कुलमुद्गरम् पद्मासनो ऽरुणो रक्तवस्त्रसद्युतिविश्वकः
ಅರ್ಕ (ಸೂರ್ಯ)ನಿಗೆ ‘ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ’ ಎಂಬ ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು/ಪ್ರಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಅವನು ಜ್ವಾಲಾಮಯ, ಕುಲಮುದ್ಗರ (ವಂಶವಿಧ್ವಂಸಕ ಗದೆ) ಧಾರಕ, ಪದ್ಮಾಸನಸ್ಥ, ಅರುಣವರ್ಣ, ರಕ್ತವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನು.
Verse 14
उदारः पद्मधृग्दोर्भ्यां सौम्यः सर्वाङ्गभूषितः रक्ता हृदादयः सौम्या वरदाः पद्मधारिणः
ಅವನು ಉದಾರನು, ಎರಡೂ ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು; ಸೌಮ್ಯನು ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನು. ಅವನ ಹೃದಯಾದಿ ಆಂತರಿಕ ಸ್ಥಾನಗಳು ರಕ್ತವರ್ಣ; ಅವನು ಸೌಮ್ಯರೂಪಿ, ವರಪ್ರದ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಧಾರಿ.
Verse 15
विद्युत्पुञ्जनिभं वस्त्रं श्वेतः सौम्यो ऽरुणः कुजः बुधस्तद्वद्गुरुः पीतः शुक्लः शुक्रः शनैश् चरः
ವಸ್ತ್ರವು ವಿದ್ಯುತ್ಪುಂಜದಂತೆ ದೀಪ್ತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮನು ಶ್ವೇತ; ಕುಜ (ಮಂಗಳ) ಅರುಣವರ್ಣ. ಬುಧನು ತದ್ವತ್ (ಶ್ವೇತ); ಗುರು ಪೀತ; ಶುಕ್ರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಶುಕ್ಲ; ಮತ್ತು ಶನೈಶ್ಚರ ಕೃಷ್ಣ/ಶ್ಯಾಮವರ್ಣ.
Verse 16
कृष्णाङ्गारनिभो राहुर्धूम्रः केतुरुदाहृतः वामोरुवामहस्तान्ते दक्षहस्ताभयप्रदा
ರಾಹುವು ಕಪ್ಪು ಅಂಗಾರದಂತೆ ವರ್ಣವಂತನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಕೇತು ಧೂಮ್ರವರ್ಣನೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಡಗೈಯನ್ನು ಎಡತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಬಲಗೈಯಿಂದ ಅಭಯಮುದ್ರೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.
Verse 17
स्वनामाद्यन्तु वीजास्ते हस्तौ संशोध्य चास्त्रतः विपिटनासिक इति ञ अङ्गुष्ठादौ तले नेत्रे हृदाद्यं व्यापकं न्यसेत्
ನಂತರ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರದಿಂದ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ‘ಞ’ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ‘ವಿಪಿಟನಾಸಿಕಾ’ (ನಾಸಿಕಾ ಒತ್ತುವ/ಸಂಕೇತ) ಮಾಡಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಅಂಗುಷ್ಠಾದಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ—ಕರತಲ, ನೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹೃದಯಾದಿ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ—ವ್ಯಾಪಕಮಂತ್ರದ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 18
मूलवीजैस्त्रिभिः प्राणध्यायकं न्यस्य साङ्गकम् प्रक्षाल्य पात्रमस्त्रेण मूलेनापूर्य वारिणा
ಮೂರು ಮೂಲ-ಬೀಜಗಳಿಂದ ಸಾಂಗ ಪ್ರಾಣ-ನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅಸ್ತ್ರ-ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕ್ಷಾಳಿಸಿ, ನಂತರ ಮೂಲ-ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತ ಜಲದಿಂದ ಅದನ್ನು ತುಂಬಬೇಕು।
Verse 19
गन्धपुष्पाक्षतं न्यस्य दूर्वामर्घ्यञ्च मन्त्रयेत् आत्मानं तेन सम्प्रोक्ष्य पूजाद्रव्यञ्च वै ध्रुवम्
ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ, ಅಕ್ಷತಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ದೂರ್ವಾ ಹಾಗೂ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಬೇಕು। ಆ ಅರ್ಘ್ಯದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ, ಪೂಜಾ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಬೇಕು।
Verse 20
प्रभूतं विमलं सारमाराध्यं परमं सुखम् पीठाद्यान् कल्पयेदेतान् हृदा मध्ये विदिक्षु च
ಆ ಸಮೃದ್ಧ, ನಿರ್ಮಲ ಸಾರವನ್ನು—ಆರಾಧ್ಯವಾದ ಪರಮ ಸುಖವನ್ನು—ಆರಾಧಿಸಿ, ಪೀಠಾದಿ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಹೃದಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ವಿದಿಶೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।
Verse 21
पीठोपरि हृदा मध्ये दिक्षु चैव विदिक्षु च पीठोपरि हृदाब्जञ्च केशवेष्वष्टशक्तयः
ಪೀಠದ ಮೇಲೆ, ಹೃದಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ—ಪೀಠದ ಮೇಲೂ ಹೃದಯ-ಕಮಲದ ಮೇಲೂ—ಕೇಶವ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು/ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು।
Verse 22
वां दीप्तां वीं तथा सुक्ष्मां वुञ्जयां वूञ्चभाद्रिकां वें विभूतीं वैं विमलां वोमसिघातविद्युताम्
‘ವಾಂ’ ಅನ್ನು ದೀಪ್ತ, ‘ವೀಂ’ ಅನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ‘ವುಞ್’ ಅನ್ನು ಜಯಪ್ರದ, ‘ವೂಞ್’ ಅನ್ನು ಭದ್ರ (ಮಂಗಳ), ‘ವೇಂ’ ಅನ್ನು ವಿಭೂತಿಯುಕ್ತ, ‘ವೈಂ’ ಅನ್ನು ವಿಮಲ (ಶುದ್ಧ), ಮತ್ತು ‘ವೋಂ’ ಅನ್ನು ವಿಘ್ನನಾಶಕ ವಿದ್ಯುತ್-ಸದೃಶವೆಂದು ಧ್ಯಾನಿಸಿ/ವಿನಿಯೋಗಿಸಬೇಕು।
Verse 23
वौं सर्वतोमुखीं वं पीठं वः प्रार्च्य रविं यजेत् आवाह्य दद्यात् पाद्यादि हृत्षडङ्गेन सुव्रत
“ವೌಂ” ಮಂತ್ರದಿಂದ ಸರ್ವತೋಮುಖೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; “ವಂ” ಮೂಲಕ ಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. “ವಃ” ಮೂಲಕ ಮೊದಲು ಪೂಜಿಸಿ ನಂತರ ರವಿ (ಸೂರ್ಯ)ನನ್ನು ಯಜಿಸಬೇಕು. ಆವಾಹನ ಮಾಡಿ ಪಾದ್ಯಾದಿ ಅರ್ಘ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಹೃತ್-ಷಡಂಗ ನ್ಯಾಸসহಿತ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಹೇ ಸುವ್ರತ।
Verse 24
खकारौ दण्डिनौ चण्डौ मज्जा दशनसंयुता मांसदीर्घा जरद्वायुहृदैतत् सर्वदं रवेः
ರವಿ (ಸೂರ್ಯ)ಗಾಗಿ ‘ಖ’ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಎರಡು ರೂಪಗಳು—‘ದಂಡಿನ್’ ಮತ್ತು ‘ಚಂಡ’—ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಜ್ಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ದಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ; ಮಾಂಸವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ದೀರ್ಘ ಸ್ಥೈರ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಜರಾ-ಜನ್ಯ ವಾತವಿಕಾರಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಹೃದಯವನ್ನು ಸಹ ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ—ಇದು ರವಿಗೆ ಸರ್ವದಾಯಕವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।
Verse 25
वह्नीशरक्षो मरुताम् किक्षु पूज्या हृदादयः स्वमन्त्रैः कर्णिकान्तस्था दिक्ष्वस्त्रं पुरतः सदृक्
ಅಗ್ನಿ, ಈಶ (ಶಿವ), ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆಗಳು (ರಕ್ಷಃ) ಮತ್ತು ಮರುತಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಹೃದಯಾದಿ ನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪದ್ಮದ ಕರ್ಣಿಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರ-ಮಂತ್ರವನ್ನು ವಿನ್ಯಸಿಸಿ, ಮುಂದೆ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಸದೃಕ್ (ರಕ್ಷಕ ದೃಷ್ಟಿ/ಆವರಣ)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।
Verse 26
पूर्वादिदिक्षु सम्पूज्याश् चन्द्रज्ञगुरुभार्गवाः नस्याञ्जनादि कुर्वीत साजमूत्रैर् ग्रहापहैः
ಪೂರ್ವಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ ಚಂದ್ರ, ಜ್ಞ (ಬುಧ/ಜ್ಯೋತಿಷಜ್ಞ), ಗುರು (ಬೃಹಸ್ಪತಿ) ಮತ್ತು ಭಾರ್ಗವ (ಶುಕ್ರ)ರನ್ನು ಆವಾಹಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಗ್ರಹಾಪಹಾರಕ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಆಡುಮೂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ನಸ್ಯ, ಅಂಜನಾದಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 27
पाठापथ्यावचाशिग्रुसिन्धूव्योषैः पृथक् फलैः अजाक्षीराढके पक्वसर्पिः सर्वग्रहान् हरेत्
ಪಾಠಾ, ಪಥ್ಯಾ, ವಚಾ, ಶಿಗ್ರು, ಸೈಂಧವ (ಕಲ್ಲು ಉಪ್ಪು) ಮತ್ತು ತ್ರ್ಯೂಷಣ (ಮೂರು ಕಟು ದ್ರವ್ಯಗಳು)—ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಫಲ-ಪ್ರಮಾಣ (ಮಾತ್ರೆ)ಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಒಂದು ಆಢಕ ಆಡುಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ತುಪ್ಪವು ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹದೋಷಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 28
वृश्चिकालीफलीकुष्ठं लवणानि च शार्ङ्गकम् अपस्मारविनाशाय तज्जलं त्वभिभोजयेत्
ಅಪಸ್ಮಾರ (ಮೂರ್ಚೆ/ಮಿರ್ಗಿ) ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ವೃಶ್ಚಿಕಾಳಿ ಫಲ, ಕುಷ್ಠ, ಲವಣಗಳು ಮತ್ತು ಶಾರ್ಙ್ಗಕ ಸೇರಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಜಲವನ್ನು ರೋಗಿಗೆ ಕುಡಿಸಬೇಕು।
Verse 29
विदारीकुशकाशेक्षुक्वाथजं पाययेत् पयः द्रोणे सयष्टिकुष्माण्डरसे सर्पिश् च संस्कृतौ
ವಿದಾರಿ, ಕುಶ, ಕಾಶ ಮತ್ತು ಇಕ್ಷು ಕ್ವಾಥದಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಸಬೇಕು। ಹಾಗೆಯೇ ದ್ರೋಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯಷ್ಟಿ (ಯಷ್ಟಿಮಧು) ಸಹಿತ ಕುಷ್ಮಾಂಡ ರಸದಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು।
Verse 30
पञ्चगव्यं घृतं तद्वद्योगं ज्वरहरं शृणु ॐ भस्मास्त्राय विद्महे एकदंष्ट्राय धीमहि तन्नो ज्वरः प्रचोदयात् कृष्णोषणनिशारास्नाद्राक्षातैलं गुडं लिहेत्
ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತ ಪಂಚಗವ್ಯವೂ, ಈ ಯೋಗವೂ ಜ್ವರಹರ—ಕೇಳು. ‘ಓಂ ಭಸ್ಮಾಸ್ತ್ರಾಯ ವಿದ್ಮಹೇ ಏಕದಂಷ್ಟ್ರಾಯ ಧೀಮಹಿ ತನ್ನೋ ಜ್ವರಃ ಪ್ರಚೋದಯಾತ್’ ಎಂದು ಜಪಿಸಬೇಕು. ಕರಿಮೆಣಸು, ಒಣಶುಂಠಿ, ಅರಿಶಿನ, ರಾಸ್ನಾ ಮತ್ತು ದ್ರಾಕ್ಷೆಯ ತೈಲ/ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಲೇಹನ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 31
श्वासवानथ वा भार्गीं सयष्टिमधुसर्पिषा पाठा तिक्ता कणा भार्गी अथवा मधुना लिहेत्
ಶ್ವಾಸರೋಗಿಗೆ ಭಾರ್ಗಿಯನ್ನು ಯಷ್ಟಿಮಧು, ಜೇನು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು; ಅಥವಾ ಪಾಠಾ, ತಿಕ್ತಾ, ಕಣಾ (ಪಿಪ್ಪಲಿ) ಮತ್ತು ಭಾರ್ಗಿಯ ಯೋಗವನ್ನು ಜೇನಿನೊಂದಿಗೆ ಲೇಹನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು।
Verse 32
धात्री विश्वसिता कृष्णा मुस्ता खर्जूरमागधी पिवरश्चेति हिक्काघ्नं तत् त्रयं मधुना लिहेत्
ಧಾತ್ರಿ (ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ), ವಿಶ್ವಸಿತಾ, ಕೃಷ್ಣಾ, ಮುಸ್ತಾ, ಖರ್ಜೂರ, ಮಾಗಧೀ (ಪಿಪ್ಪಲಿ) ಮತ್ತು ಪಿವರ—ಇವು ಹಿಕ್ಕಾ (ಹಿಕ್ಕು) ನಾಶಕಗಳು; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಯವನ್ನು ಜೇನಿನೊಂದಿಗೆ ಲೇಹನ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 33
कामली जीरमाण्डूकीनिशाधात्रीरसं पिवेत् व्योषपद्मकत्रिफलाकिडङ्गदेवदारवः रास्नाचूर्णं समं खण्डैर् जग्ध्वा कासहरं ध्रुवम्
ಕಾಮಲೀ, ಜೀರ, ಮಾಣ್ಡೂಕೀ, ನಿಶಾ ಮತ್ತು ಧಾತ್ರೀಗಳ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ವ್ಯೋಷ, ಪದ್ಮಕ, ತ್ರಿಫಲಾ, ಕಿಡಂಗ, ದೇವದಾರು ಮತ್ತು ರಾಸ್ನಾ—ಇವುಗಳ ಸಮಭಾಗ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಖಂಡ (ಮಿಶ್ರಿ) ತುಂಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕಾಸ (ಕೆಮ್ಮು) ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.
A dual protocol is emphasized: (1) ritual engineering (astra-purification, bīja-nyāsa, pīṭha/śakti placement, solar-disc visualization, arghya timing at sunrise, directional protections) and (2) applied Ayurveda (nasya/añjana and specific medicated ghee, decoctions, and lehyas) mapped to symptom clusters like jvara, śvāsa, hikkā, kāsa, and apasmāra.
By framing healing as disciplined upāsanā: purity, mantra, nyāsa, and deity-visualization are treated as dharmic technologies that protect life-force and clarity, aligning bodily well-being (bhukti) with steadiness of mind and devotion supportive of liberation-oriented practice (mukti).