Adhyaya 25

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये अग्निकार्यादिकथनं नाम चतुर्विंशो ऽध्यायः वासुदेवार्चनं कृत्वा इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ पञ्चविंशो ऽध्यायः वासुदेवादिमन्त्रनिरूपणं नारद उवाच वासुदेवादिमन्त्राणां पूजानां लक्षणं वदे वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः

ಇಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯಾದಿ ಕಥನ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು. ಇದೀಗ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭ—‘ವಾಸುದೇವಾದಿ ಮಂತ್ರ ನಿರೂಪಣ’. ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ವಾಸುದೇವಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪೂಜೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಿರಿ—ವಾಸುದೇವ, ಸಂಕರ್ಷಣ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ಅನಿರುದ್ಧ.

Verse 2

नमो भगवते चादौ अ आ अं अः स्ववीजकाः ओङ्काराद्या नमोन्ताश् च नमो नारायणस्ततः

ಮೊದಲು ‘ನಮೋ ಭಗವತೇ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಅ, ಆ, ಅಂ, ಅಃ—ಇವು ತಮತಮ ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳು. ಓಂಕಾರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ‘ನಮೋ’ಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿ; ಬಳಿಕ ‘ನಮೋ ನಾರಾಯಣ’ ಎಂದು ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.

Verse 3

ॐ तत् सत् ब्रह्मणे चैव ॐ नमो विष्णवे नमः ॐ क्षौं ॐ नमो भगवते नरसिंहाय वै नमः

ॐ ತತ್ಸತ್—ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ನಮಃ. ॐ ನಮೋ ವಿಷ್ಣವೇ ನಮಃ. ॐ ಕ್ಷೌಂ. ॐ ನಮೋ ಭಗವತೇ ನರಸಿಂಹಾಯ ವೈ ನಮಃ.

Verse 4

ॐ भूर्नमो भगवते वराहाय नराधिपाः जवारुणहरिद्राभा नीलश्यामललोहिताः

ಓಂ। ಭಗವಾನ್ ವರಾಹನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ನರಾಧಿಪರೇ, ಅವರ ರೂಪಗಳು ಜಪಾಕುಸುಮದ ಕೆಂಪು, ಹರಿದ್ರೆಯ ಸುವರ್ಣಾಭ, ಹಾಗೆಯೇ ನೀಲ, ಶ್ಯಾಮಲ ಮತ್ತು ಲೋಹಿತ ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 5

मेघाग्निमधुपिङ्गाभा वल्लभा नव नायकाः अङ्गानि स्वरवीजानां स्वनामान्तैर् यथाक्रमम्

ಮೇಘಾ, ಅಗ್ನಿ, ಮಧು, ಪಿಂಗಾಭಾ, ವಲ್ಲಭಾ—ಇವು ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರಮುಖ (ರೂಪಗಳು). ಸ್ವರ-ಬೀಜಗಳ ‘ಅಂಗ’ಗಳನ್ನು ಅವರವರ ಹೆಸರಿನ ಅಂತ್ಯಾಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಬೇಕು।

Verse 6

हृदयादीनि कल्पेत विभक्तैस्तन्त्रवेदिभिः व्यञ्जनादीनि वीजानि तेषां लक्षणमन्यथा

ತಂತ್ರವೇದಿಗಳು ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ವಿಭಜಿಸಿ ‘ಹೃದಯ’ ಮೊದಲಾದ (ಮಂತ್ರ-ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು) ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. ಅವುಗಳ ಬೀಜಗಳು ವ್ಯಂಜನಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪೂರ್ವವರ್ಗದಿಂದ ಭಿನ್ನ।

Verse 7

दीर्घस्वरैस्तु भिन्नानि नमोन्तान्तस्थितानि तु अङ्गानि ह्रस्वयुक्तानि उपाङ्गानीति वर्ण्यते

ದೀರ್ಘಸ್ವರಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ‘ನಮೋ’ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಘಟಕಗಳು ‘ಅಂಗ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಹ್ರಸ್ವಸ್ವರಯುಕ್ತವುಗಳು ‘ಉಪಾಂಗ’ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 8

विभक्तनामवर्णान्तस्थितानि वीजमुत्तमं दीर्घैर् ह्रस्वैश् च संयुक्तं साङ्गोपाङ्गंस्वरैः क्रमात्

ವಿಭಕ್ತ ನಾಮಗಳ ಅಂತ್ಯವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಬೀಜ (ಬೀಜಾಕ್ಷರ) ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದು ದೀರ್ಘ-ಹ್ರಸ್ವ ಸ್ವರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಾಗೂ ಅಂಗ-ಉಪಾಂಗ ಸ್ವರೋಚ್ಚಾರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 9

व्यञ्जनानां क्रमो ह्य् एष हृदयादिप्रकॢप्तये स्ववीजेन स्वनामान्तैर् विभक्तान्यङ्गनामभिः

ಇದೇ ವ್ಯಂಜನಗಳ ಕ್ರಮ; ಹೃದಯಾದಿ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸ-ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತನ್ನ ತನ್ನ ಬೀಜ, ಸ್ವನಾಮಾಂತ ಮತ್ತು ಅಂಗನಾಮಗಳಿಂದ ವಿಭಜಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 10

जका इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः स्थितवीजार्थमुत्तममिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः दीर्घस्वरैश् च संयुक्तमङ्गोपाङ्गं स्वरैः क्रमादिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः स्वरवीजेषु नामान्तैर् विभक्तान्यङ्गनामभिरिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः युक्तानि हृदयादीनि द्वादशान्तानि पञ्चतः आरभ्य कल्पयित्वा तु जपेत् सिद्ध्यनुरूपतः

ಪಂಚವಿಧ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಹೃದಯಾದಿಯಿಂದ ‘ದ್ವಾದಶಾಂತ’ವರೆಗೆ ನ್ಯಾಸ-ಸ್ಥಾಪನೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ; ನಂತರ ಉದ್ದಿಷ್ಟ ಸಿದ್ಧಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಜಪಿಸಬೇಕು. (ಚಿಹ್ನಿತ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳ ಸ್ವರಸಂಯೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗ-ಉಪಾಂಗ ನಾಮಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಭಾಗ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.)

Verse 11

हृदयञ्च शिरश्चूडा कवचं नेत्रमस्त्रकं षडङ्गानि तु वीजानां मूलस्य द्वादशाङ्गकं

ಹೃದಯ, ಶಿರ, ಚೂಡಾ/ಶಿಖಾ, ಕವಚ, ನೇತ್ರ, ಅಸ್ತ್ರ—ಇವು ಆರು ಅಂಗಗಳು. ಇವು ಬೀಜಮಂತ್ರಗಳಿಗೆ; ಮೂಲಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ದ್ವಾದಶ-ಅಂಗ ವಿನ್ಯಾಸವಿದೆ.

Verse 12

हृच्छिरश् च शिखा वर्म चास्त्रनेत्रान्तयोदरं प्रष्टबाहूरुजानूंश् च जङ्घा पादौ क्रमान्न्यसेत्

ಕ್ರಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು—ಮೊದಲು ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಶಿರದಲ್ಲಿ; ನಂತರ ಶಿಖಾ ಮತ್ತು ಕವಚದಲ್ಲಿ; ನಂತರ ನೇತ್ರಗಳು, ಅಂತಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಉದರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರ; ಆಮೇಲೆ ಪೃಷ್ಠ, ಬಾಹು, ಊರು, ಜಾನು, ಜಂಘಾ ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ।

Verse 13

कं टं पं शं वैनतेयः खं ठं फं घंगदामनुः गं डं बं सं पुष्ठिमन्तो घं ढं भं हं श्रियैनमः

“ಕಂ ಟಂ ಪಂ ಶಂ”—ವೈನತೇಯ (ಗರುಡ). “ಖಂ ಠಂ ಫಂ ಘಂ”—‘ಘಂಗದಾ’ ಮಂತ್ರ. “ಗಂ ಡಂ ಬಂ ಸಂ”—‘ಪುಷ್ಟಿಮಂತರು’ (ಪೋಷಕರು). “ಘಂ ಢಂ ಭಂ ಹಂ”—ಶ್ರೀಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 14

वं शं मं क्षं पाञ्चजन्यं छं तं पंकौस्तुभाय च जं खं वं सुदर्शनाय श्रीवत्साय सं वं दं चंलं

(ನ್ಯಾಸಾರ್ಥ) ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು—‘ವಂ ಶಂ ಮಂ ಕ್ಷಂ’ ಪಾಂಚಜನ್ಯ ಶಂಖದಲ್ಲಿ; ‘ಛಂ ತಂ ಪಂ’ ಕೌಸ್ತುಭ ಮಣಿಯಲ್ಲಿ; ‘ಜಂ ಖಂ ವಂ’ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಸಂ ವಂ ದಂ’ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಚಿಹ್ನದಲ್ಲಿ—ಇಂತೆ ದಿವ್ಯ ಚಿಹ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರವರ್ಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 15

ॐ धं वं वनमालायै महानन्ताय वै नमः निर्वीजपदमन्त्राणां पदैर् अङ्गानि कल्पयेत्

ॐ—‘ಧಂ ವಂ’—ವನಮಾಲೆಗೂ ಮಹಾನಂತನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ಬೀಜಾಕ್ಷರವಿಲ್ಲದ (ನಿರ್ವೀಜ) ಪದಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳ ಪದಗಳ ಮೂಲಕವೇ ನ್ಯಾಸದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು।

Verse 16

जात्यन्तैर् नामसंयुक्तेर्हृदयादीनि पञ्चधा प्रणवं हृदयादीनि ततः प्रोक्तानि पञ्चधा

ನಾಮವು ವಿಭಕ್ತ್ಯಂತ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳೊಂದಿಗೆ (ಜಾತ್ಯಂತ) ಸಂಯುಕ್ತವಾದಾಗ, ಹೃದಯಾದಿ ನ್ಯಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಐದು ವಿಧವಾಗಿ ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಕೂಡ ಹೃದಯಾದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಐದು ವಿಧವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಿಸುವುದು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 17

प्रणवं हृदयं पूर्वं परायेति शिरः शिखा नाम्नात्मना तु कवचं अस्त्रं नामान्तकं भवेत्

ಮೊದಲು ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಅನ್ನು ಹೃದಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು. ‘ಪರಾಯ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಶಿರಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶಿಖೆಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು. ತನ್ನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ‘ಆತ್ಮನಾ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೆ ಕವಚಮಂತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ; ‘ನಮಃ’ ಅಂತ್ಯವಾಗಿರುವುದು ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 18

अ, चिह्नितपुस्तकपाठः श्रीवत्साय च पञ्चममिति ङ, चिह्नितपुस्त्कपाठः श्रीवत्सो वं चं दं ठं लं इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः नमोनन्ताय वै नम इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः नाम्नामुना तु इति ख, ङ, चिह्नितपुस्त्कद्वयपाठः ॐ परास्त्रादिस्वनामात्मा चतुर्थ्यन्तो नमोन्तकः एकव्यूहादिषड्विंशव्यूहात्तस्यात्मनो मनुः

ॐ—‘ಪರಾಸ್ತ್ರ’ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಭಗವಂತನ ಸ್ವನಾಮವೇ ಈ ಮಂತ್ರದ ಆತ್ಮ; ಅದನ್ನು ಚತುರ್ಥೀ (—ಆಯ) ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ‘ನಮಃ’ದಿಂದ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಏಕ ವ್ಯೂಹದಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ವ್ಯೂಹಗಳವರೆಗೆ, ಆ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ‘ಮನು’ (ಮಂತ್ರರೂಪ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. (ಚಿಹ್ನಿತ ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೀವತ್ಸಾಯ…’, ‘ನಮೋ’ನಂತಾಯ…’, ಹಾಗೆಯೇ ‘ವಂ ಚಂ ದಂ ಠಂ ಲಂ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಪಾಠಭೇದಗಳೂ ಇವೆ.)

Verse 19

कनिष्टादिकराग्रेषु प्रकृतिं देहकेर्चयेत् पराय पुरुषात्मा स्यात् प्रकृत्यात्मा द्विरूपकः

ಕನಿಷ್ಠಿಕಾ ಮೊದಲಾದ ಬೆರಳ ತುದಿಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಪರಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಪುರುಷರೂಪ; ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಆತ್ಮ ದ್ವಿರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 20

ॐ परयाम्न्यात्मने चैव वाय्वर्कौ च द्विरूपकः अग्निं त्रिमूर्तौ विन्यस्य व्यापकं करदेहयोः

“ಓಂ” ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ವಾಯು ಮತ್ತು ಅರ್ಕ (ಸೂರ್ಯ) ಎಂಬ ದ್ವಿರೂಪ ದೇವತೆಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ನ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಕೈಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೇಹದಲ್ಲಿಯೂ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 21

वाय्वर्कौ करशाखासु सव्येतरकरद्वये हृदि मूर्तो तनावेष त्रिव्यूहे तुर्यरूपके

ವಾಯು ಮತ್ತು ಅರ್ಕ (ಸೂರ್ಯ)ಗಳನ್ನು ಬೆರಳಿನ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಎಡ-ಬಲ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಮಂತನಾದ ಏಕನನ್ನು, ತನಾವೇಷ ಸಹಿತ, ತ್ರಿವ್ಯೂಹದೊಳಗೆ, ತುರ್ಯ (ಚತುರ್ಥ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 22

ऋग्वेदं व्यापकं हस्ते अङ्गुलीषु यजुर्न्यसेत् तलद्वयेथर्वरूपं शिरोहृच्चरणान्तकः

ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು; ಬೆರಳಗಳಲ್ಲಿ ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಅಥರ್ವವೇದರೂಪವನ್ನು ಶಿರಸ್ಸು-ಹೃದಯದಿಂದ ಪಾದಾಂತವರೆಗೆ ವಿನ್ಯಸಿಸಿ ಸಮಾಪನ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 23

आकाशं व्यापकं न्यस्य करे देहे तु पूर्ववत् अङ्गुलीषु च वाय्वादि शिरोहृद्गुह्यपादके

ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ಆಕಾಶವನ್ನು ನ್ಯಾಸಿಸಿ, ದೇಹದಲ್ಲಿಯೂ ಪೂರ್ವವಿಧವಾಗಿ ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು. ಬೆರಳಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯು ಮೊದಲಾದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಶಿರಸ್ಸು, ಹೃದಯ, ಗುಹ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 24

वायुर्ज्योतिर्जलं पृथ्वी पञ्चव्यूहः समीरितः मनः श्रोत्रन्त्वग्दृग्जिह्वा घ्राणं षड्व्यूह ईरितः

ವಾಯು, ಜ್ಯೋತಿ (ಅಗ್ನಿ), ಜಲ, ಪೃಥ್ವಿ—ಇವು ಪಂಚವ್ಯೂಹವೆಂದು ಘೋಷಿತ. ಮನಸ್ಸು, ಶ್ರವಣ, ತ್ವಕ್ (ಸ್ಪರ್ಶ), ದೃಷ್ಟಿ, ಜಿಹ್ವೆ (ರಸ), ಘ್ರಾಣ—ಇವು ಷಡ್ವ್ಯೂಹವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 25

व्यापकं मानसं न्यस्य ततोङ्गुष्टादितः क्रमात् मूर्धास्यहृद्गुह्यपत्सु कथितः करुणात्मकः

ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ಮಾನಸ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನ್ಯಾಸಮಾಡಿ, ನಂತರ ಅಂಗುಷ್ಟದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ—ಶಿರಸ್ಸು, ಮುಖ, ಹೃದಯ, ಗುಹ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ—ಅವನು ಕರుణಾಸ್ವಭಾವನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 26

आदिमूर्तिस्तु सर्वत्र व्यापको जीवसञ्ज्ञितः भूर्भुवः स्वर्महर्जनस्तपः स्त्यञ्च सप्तधा

ಆದಿಮೂರ್ತಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದು; ‘ಜೀವ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆಯಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವುದು. ಅದು ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ, ಮಹಃ, ಜನಃ, ತಪಃ, ಸತ್ಯ—ಎಂದು ಏಳು ವಿಧವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 27

करे देहे न्यसेदाद्यमङ्गुष्टादिक्रमेण तु तलसंस्थः सप्तमश् च लोकेशो देहके क्रमात्

ಮೊದಲು ಕೈಯಲ್ಲಿ, ನಂತರ ದೇಹದಲ್ಲಿ—ಅಂಗುಷ್ಟದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ—ಆದ್ಯ (ಮಂತ್ರ) ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಏಳನೆಯ (ಮಂತ್ರ/ದೇವತೆ) ಕರತಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಲೋಕೇಶನನ್ನೂ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು.

Verse 28

ॐ परास्त्रादित्यनामात्मा इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः एवं व्यूहादिषड्विंशं व्यूहात्तस्यात्मनो मनुरिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अग्निं द्विमूर्तौ इति ख, चिह्नितपुस्त्कपाठः तलस्थः सप्तमश् चैव इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः देहे शिरोललाटास्यहृद्गुह्याङ्ग्रिषु संस्थितः अग्निष्ठोमस्तथोक्थस्तु षोडशी वाजपेयकः

ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅವನು ಶಿರಸ್ಸು, ಲಲಾಟ, ಮುಖ, ಹೃದಯ, ಗುಹ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ—ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ, ಉಕ್ಥ್ಯ, ಷೋಡಶೀ, ವಾಜಪೇಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ. (ಮುನ್ಸೂಚನೆಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಪಾಠಭೇದಗಳು ಸೂಚಿತ.)

Verse 29

अतिरात्राप्तोर्यामञ्च यज्ञात्मा सप्तरूपकः धीरहं मनः शब्दश् च स्पर्शरूपरसास्ततः

ಯಜ್ಞಪುರುಷಾತ್ಮಕವಾದ ಯಜ್ಞವು ಸಪ್ತರೂಪವಾಗಿದೆ—ಅತಿರಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಪ್ತೋರ್ಯಾಮ (ಕ್ರತುಗಳು); ಹಾಗೆಯೇ ಧೀರಮನಸ್ಸು, ಶಬ್ದ, ನಂತರ ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ ಮತ್ತು ರಸ।

Verse 30

गन्धो बुद्धिर्व्यापकं तु करे देहे न्यसेत् क्रमात् न्यसेदन्त्यै च तलयोः के ललाटे मुखे हृदि

‘ಗಂಧ’, ‘ಬುದ್ಧಿ’, ‘ವ್ಯಾಪಕ’ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ, ನಂತರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಂತ್ಯ (ಅಕ್ಷರ/ಮಂತ್ರ)ವನ್ನು ಪಾದತಳಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಿಖೆ, ಲಲಾಟ, ಮುಖ ಮತ್ತು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 31

नाभौ गुह्ये च पादे च अष्टव्यूहः पुमान् स्मृतः वीजो बुद्धिरहङ्कारो मनः शब्दो गुणोनिलः

ನಾಭಿ, ಗುಹ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷನು ‘ಅಷ್ಟವ್ಯೂಹ’ ರೂಪವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ—ಬೀಜ, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ, ಮನಸ್ಸು, ಶಬ್ದ, ಗುಣ ಮತ್ತು ಅನಿಲ (ಪ್ರಾಣವಾಯು)।

Verse 32

रूपं रसो नवात्मायं जीव अङ्गुष्ठकद्वये तर्जन्यादिक्रमाच्छेषं यावद्वामप्रदेशिनीं

ನವಾತ್ಮದ ‘ರೂಪ’ ಮತ್ತು ‘ರಸ’ಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ಅಂಗುಠಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಉಳಿದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ತರ್ಜನಿಯಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿ ಎಡ ಕಿರುಬೆರಳಿನವರೆಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 33

देहे शिरोललाटास्यहृन्नाभिगुह्यजानुषु पादयोश् च दशात्मायं इन्द्रो व्यापी समास्थितः

ದೇಹದಲ್ಲಿ—ಶಿರ, ಲಲಾಟ, ಮುಖ, ಹೃದಯ, ನಾಭಿ, ಗುಹ್ಯ, ಜಾನು ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ—ಸರ್ವವ്യാപಿ ಇಂದ್ರನು ದಶಾತ್ಮ ರೂಪವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 34

अङ्गुष्ठकद्वये वह्निस्तर्जन्यादौ परेषु च शिरोललाटवक्त्रेषु हृन्नाभिगुह्यजानुषु

ಎರಡು ಅಂಗುಠಗಳ ಮೇಲೆ ‘ವಹ್ನಿ’ ತತ್ತ್ವಮಂತ್ರದ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ತರ್ಜನಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಇತರ ಬೆರಳುಗಳ ಮೇಲೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಶಿರಸ್ಸು, ಲಲಾಟ, ಮುಖ, ಹೃದಯ, ನಾಭಿ, ಗುಹ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮೊಣಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೂ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 35

पादयोरेकदशात्मा मनः श्रोत्रं त्वगेव च चक्षुर्जिह्वा तथा घ्राणं वाक्पाण्यङ्घ्रिश् च पायुकः

ಎರಡು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ (ಕರ್ಮಾಧಾರವಾಗಿ) ಆತ್ಮನು ಏಕಾದಶರೂಪನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಮನಸ್ಸು, ಶ್ರೋತ್ರ, ತ್ವಕ್, ಚಕ್ಷು, ಜಿಹ್ವೆ, ಘ್ರಾಣ; ಹಾಗೆಯೇ ವಾಕ್, ಕೈ, ಪಾದ, ಪಾಯು (ಮಲವಿಸರ್ಜನೇಂದ್ರಿಯ).

Verse 36

उपस्थं मानसो व्यापी श्रोत्रमङ्गुष्ठकद्वये तर्जन्यादिक्रमादष्टौ अतिरिक्तं तलद्वये

ಉಪಸ್ಥ (ಜನನೇಂದ್ರಿಯ)ವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು; ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಶ್ರೋತ್ರದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಎರಡು ಅಂಗುಠಗಳ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ತರ್ಜನಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉಳಿದ ಎಂಟು ಬೆರಳುಗಳ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು; ಉಳಿದುದನ್ನು ಎರಡೂ ಕರತಲಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 37

उत्तमाङ्गुलललाटास्यहृन्नाभावथ गुह्यके उरुयुग्मे तथा जङ्घे गुल्फपादेषु च क्रमात्

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶಿರಸ್ಸು, ಬೆರಳುಗಳು, ಲಲಾಟ, ಮುಖ, ಹೃದಯಪ್ರದೇಶ, ನಾಭಿ, ಗುಹ್ಯಸ್ಥಾನ, ಜೋಡಿ ತೊಡೆಗಳು, ಜಂಘೆಗಳು, ಗುಲ್ಫಗಳು (ಕಾಲುಗಂಟು) ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ (ನ್ಯಾಸ) ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 38

अतिरात्राप्तयामश् च इति ख, चिह्नितपुस्त्कपाठः रसास् तथा इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः न्यसेदन्ते च इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः न्यसेदष्टौ च इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः क्रमात् स्मृत इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाट्ःअः विष्णुर्मधुहरश् चैव त्रिविक्रमकवामनौ श्रीधरोथ हृषीकेशः पद्मनाभस्तथैव च

‘ಅತಿರಾತ್ರಾಪ್ತಯಾಮ’—ಎಂದು ಒಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠ; ‘ರಸಾಃ ತಥಾ’—ಎಂದೂ; ‘ನ್ಯಸೇದಂತೇ ಚ’—ಎಂದೂ; ‘ನ್ಯಸೇದಷ್ಟೌ ಚ’—ಎಂದೂ; ‘ಕ್ರಮಾತ್ ಸ್ಮೃತ’—ಎಂದೂ ಪಾಠಭೇದಗಳಿವೆ. ಈಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾಮಗಳು—ವಿಷ್ಣು, ಮಧುಹರ, ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ, ವಾಮನ, ಶ್ರೀಧರ, ಹೃಷೀಕೇಶ ಮತ್ತು ಪದ್ಮನಾಭ।

Verse 39

दामोदरः केशवश् च नारायणस्ततः परः माधवश्चाथ गोविन्दो विष्णुं वै व्यापकं न्यसेत्

ದಾಮೋದರ, ಕೇಶವ ಮತ್ತು ನಂತರ ನಾರಾಯಣ; ಆಮೇಲೆ ಮಾಧವ ಹಾಗೂ ಗೋವಿಂದ—ಈ ದಿವ್ಯನಾಮಗಳ ನ್ಯಾಸದಿಂದ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಬೇಕು।

Verse 40

अङ्गुष्ठादौ तले द्वौ च पादे जानुनि वै कटौ शिरःशिखरकट्याञ्च जानुपादादिषु न्यसेत्

ಅಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಎರಡೂ ಕರತಲಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊಣಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಕಟಿಯಲ್ಲಿ; ಮತ್ತು ಶಿರಸ್ಸು, ಶಿಖೆ, ನಿತಂಬಗಳಲ್ಲಿ—ಈ ರೀತಿ ಮೊಣಕಾಲು, ಪಾದಾದಿ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 41

द्वादशात्मा पञ्चविंशः षड्विंशव्यूहकस् तथा पुरुषो धीरहङ्कारो मनश्चित्तञ्च शब्दकः

ಅವನು ದ್ವಾದಶಾತ್ಮಕನು; ಪಂಚವಿಂಶ ತತ್ತ್ವನು; ಹಾಗೆಯೇ ಷಡ್ವಿಂಶ-ವ್ಯೂಹರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡವನು. ಅವನೇ ಪುರುಷ—ಧೀರ ಅಹಂಕಾರ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತ ಸಹಿತ—ಶಬ್ದಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತನು।

Verse 42

तथा स्पर्शो रसो रूपं गन्धः श्रोत्रं त्वचस् तथा चक्षुर्जिह्वा नासिका च वाक्पाण्यङ्घ्रिश् च पायवः

ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಪರ್ಶ, ರಸ, ರೂಪ, ಗಂಧ; ಮತ್ತು (ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು) ಶ್ರೋತ್ರ ಹಾಗೂ ತ್ವಚೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಚಕ್ಷು, ಜಿಹ್ವೆ, ನಾಸಿಕೆ; ಮತ್ತು (ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು) ವಾಕ್, ಪಾಣಿ, ಅಂಘ್ರಿ, ಪಾಯು।

Verse 43

उपस्थो भूर्जलन्तेजो वायुराकाशमेव च पुरुषं व्यापकं न्यस्य अङ्गुष्ठादौ दश न्यसेत्

ಉಪಸ್ಥ ಸಹಿತ ಭೂಮಿ, ಜಲ, ತೇಜಸ್ಸು, ವಾಯು, ಆಕಾಶ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ಪುರುಷನನ್ನೂ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಅಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಹತ್ತು ನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 44

शेषान् हस्ततले न्यस्य शिरस्यथ ललाटके मुखहृन्नाभिगुह्योरुजान्वङ्घ्रौ करणोद्गतौ

ಉಳಿದ ಮಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಹಸ್ತತಳದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸಮಾಡಿ, ನಂತರ ಶಿರಸ್ಸು ಮತ್ತು ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ; ಮುಖ, ಹೃದಯ, ನಾಭಿ, ಗುಹ್ಯ, ಊರು, ಜಾನು ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು—ಇದು ಹಸ್ತೋದ್ಗತ ನ್ಯಾಸ.

Verse 45

पादे जान्वोरुपस्थे च हृदये मूर्ध्नि च क्रमात् परश् च पुरुषात्मादौ षड्विंशे पूर्ववत्परं

ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾನುಗಳಲ್ಲಿ, ಊರು-ಉಪಸ್ಥ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೂರ್ಧ್ನಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಇವುಗಳ ಪಾರವಾದ ‘ಪರ’ವನ್ನು ಪುರುಷ-ಆತ್ಮದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಇಪ್ಪತ್ತಾರುನೇ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ‘ಪರ’ವನ್ನು ಪೂರ್ವವತ್ ನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು.

Verse 46

सञ्चिन्त्य मण्डलैके तु प्रकृतिं पूजयेद्बुधः पूर्वयाम्याप्यसौम्येषु हृदयादीनि पूजयेत्

ಒಂದು ಮಂಡಲವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚಿಂತಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಸಾಧಕನು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ವ, ದಕ್ಷಿಣ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾದಿ ಅಂತರಾಸನಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 47

अस्त्रमग्न्यादिकोणेषु वैनतेयादि पूर्ववत् दिक्पालांश् च विधिस्त्वन्यः त्रिव्यूहेग्निश् च मध्यतः

ಆಗ್ನೇಯಾದಿ ಕೋಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರ-ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು; ವೈನತೇಯಾದಿ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪೂರ್ವವತ್ ಇರಿಸಬೇಕು. ದಿಕ್ಪಾಲರ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವಿಧಿ ಭಿನ್ನ; ತ್ರಿವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 48

पूर्वादिदिग्बलावसोराज्यादिभिरलङ्कृतः कर्णिकायां नाभसश् च मानसः कर्णिकास्थितः

ಪದ್ಮಮಂಡಲದ ಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಪೂರ್ವಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಶಕ್ತಿಗಳು, ಬಲ, ಸಂಪತ್ತು, ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಅದೇ ಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾಭಸ ಹಾಗೂ ಮಾನಸ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ಥಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 49

अस्त्रमग्न्यादिपत्रेषु इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः दिक्पालांश् च विधिस्तस्य इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकपाठः दिक्पालादौ विधिस्तुल्य इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः विश्वरूपं सर्वस्थित्यै यजेद्राज्यजयाय च सर्वव्यूहैः समायुक्तमङ्गैर् अपि च पञ्चभिः

(ಪಾಠಭೇದಗಳು:) ‘ಅಗ್ನಿ ಮೊದಲಾದ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರ’—ಇದು ಖ ಮತ್ತು ಙ ಗುರುತಿನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಪಾಠ; ‘ಮತ್ತು ದಿಕ್ಪಾಲರೂ—ಇದೇ ಅದರ ವಿಧಿ’—ಇದು ಗ ಮತ್ತು ಘ ಗುರುತಿನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಪಾಠ; ‘ದಿಕ್ಪಾಲಾದಿಗಳಿಗೆ ವಿಧಿ ಸಮಾನ’—ಇದು ಙ ಗುರುತಿನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಪಾಠ. ಸಮಸ್ತದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೂ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಜಯಕ್ಕೂ, ಎಲ್ಲ ವ್ಯೂಹಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಪಂಚಾಂಗಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವರೂಪನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 50

गरुडाद्यैस्तथेन्द्राद्यैः सर्वान् कामानवाप्नुयात् विश्वक्सेनं यजेन्नाम्ना वै वीजं व्योमसंस्थितं

ಗರುಡಾದಿಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದ್ರಾದಿಗಳನ್ನೂ ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತವೆ. ‘ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ, ವ್ಯೋಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ಬೀಜಮಂತ್ರವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।