Adhyaya 17

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये बुद्धकल्क्यवतारवर्णनं नाम षोडशो ऽध्यायः अथ सप्तदशो ऽध्यायः सृष्टिविषयकवर्ननम् अग्निर् उवाच जगत्सर्गादिकान् क्रीडान् विष्णोर्वक्ष्येधुना शृणु स्वर्गादिकृत् स सर्गादिः सृष्ट्यादिः सगुणोगुणः

ಇಂತೆ ಆದಿಮಹಾಪುರಾಣವಾದ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ‘ಬುದ್ಧ-ಕಲ್ಕಿ ಅವತಾರವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಹದಿನಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ಹದಿನೇಳನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—‘ಸೃಷ್ಟಿವಿಷಯಕ ವರ್ಣನ’ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು: ಈಗ ನಾನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಜಗತ್ಸರ್ಗಾದಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವೆನು; ಕೇಳಿರಿ. ಅವನೇ ಸ್ವರ್ಗಾದಿಗಳ ಕರ್ತೃ; ಅವನೇ ಸರ್ಗಾದಿ-ಸೃಷ್ಟ್ಯಾದಿಗಳ ಆದಿಕಾರಣ—ಸಗುಣನೂ ನಿರ್ಗುಣನೂ।

Verse 2

ब्रह्माव्यक्तं सदाग्रे ऽभूत् न खं रात्रिदिनादिकं प्रकृतिं पुरुषं विष्णुः प्रविश्याक्षोभयत्ततः

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವು ಅವ್ಯಕ್ತರೂಪದಲ್ಲೇ ಇತ್ತು; ಆಗ ಆಕಾಶವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ರಾತ್ರಿ‑ಹಗಲು ಮೊದಲಾದವುಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಕ್ಷೋಭಗೊಳಿಸಿದನು; ಅದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

Verse 3

स्वर्गकाले महत्तत्त्वमहङ्कारस्ततो ऽभवत् वैकारिकस्तैजसश् च भूतादिश् चैव तामसः

ಸರ್ಗಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ’ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು; ಅದರಿಂದ ಅಹಂಕಾರ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅದು ತ್ರಿವಿಧ—ಸಾತ್ತ್ವಿಕ (ವೈಕಾರಿಕ), ರಾಜಸ (ತೈಜಸ), ತಾಮಸ (ಭೂತಾದಿ).

Verse 4

अहङ्काराच्छब्दमात्रमाकाशमभवत्ततः स्पर्शमात्रो ऽनिलस्तस्माद्रूपमात्रो ऽनलस्ततः

ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಶಬ್ದ‑ತನ್ಮಾತ್ರಮಾತ್ರವಾದ ಆಕಾಶ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅದರಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶ‑ತನ್ಮಾತ್ರಮಾತ್ರವಾದ ವಾಯು; ಅದರಿಂದ ರೂಪ‑ತನ್ಮಾತ್ರಮಾತ್ರವಾದ ಅಗ್ನಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 5

रसमात्रा आप इतो गन्धमात्रा मही स्मृता अहङ्कारात्तामसात्तु तैजसानीन्द्रियाणि च

ಇಲ್ಲಿ ಜಲವನ್ನು ರಸ‑ತನ್ಮಾತ್ರಮಯವೆಂದು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗಂಧ‑ತನ್ಮಾತ್ರಮಯವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ತಾಮಸ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ತೈಜಸ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು (ಕರ್ಮ‑ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು) ಸಹ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 6

वैकारिका दश देवा मन एकादशेन्द्रियम् ततः स्वयंभूर्भगवान् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः

ವೈಕಾರಿಕ (ಸಾತ್ತ್ವಿಕ) ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃಗಳಾದ ಹತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಇಂದ್ರಿಯವಾದ ಮನಸ್ಸು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ನಂತರ ಸ್ವಯಂಭೂ ಭಗವಾನ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಜைகளை ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 7

अप एव ससर्जादौ तासु वीर्यमवासृजत् आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೇವಲ ಜಲಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೃಜನವೀರ್ಯವನ್ನು ಹರಿಸಿದನು. ಜಲಗಳು ‘ನಾರಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಜಲಗಳು ನರನ ಸಂತಾನವಾದ್ದರಿಂದ ಅವನು ‘ನಾರಾಯಣ’—ಜಲಾಶ್ರಯ—ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು।

Verse 8

अयनन्तस्य ताः पूर्वन्तेन नारायणः स्मृतः हिरण्यवर्णमभवत् तदण्डमुदकेशयम्

ಆ ಅನಂತ ಅಯನದ ಪೂರ್ವಾಂತದಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ನಾರಾಯಣ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಅಂಡವು ಹಿರಣ್ಯವರ್ಣವಾಯಿತು; ಆ ಅಂಡವು ಜಲಗಳ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಿತು।

Verse 9

तस्मिन् जज्ञे स्वयं ब्रह्मा स्वयम्भूरिति नः श्रुतम् हिरण्यगर्भो भगवानुषित्वा परिवत्सरम्

ಅದರಲ್ಲೇ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವಯಂ ಜನಿಸಿದನು—ಅವನು ‘ಸ್ವಯಂಭೂ’ ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಭಗವಾನ್ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವರ್ಷ ವಾಸಿಸಿದನು।

Verse 10

तदण्डमकरोत् द्वैधन्दिवं भुवमथापि च तयोः शकलयोर्मध्ये आकाशमसृजत् प्रभुः

ನಂತರ ಪ್ರಭುವು ಆ ಅಂಡವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು—ದಿವ (ಸ್ವರ್ಗ) ಮತ್ತು ಭುವ (ಭೂಮಿ). ಆ ಎರಡು ಶಕಲಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅವನು ಆಕಾಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 11

अप्सु पारिप्लवां पृथिवीं दिशश् च दशधा दधे तत्र कालं मनो वाचं कामं क्रोधमथो रतिम्

ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ತೇಲುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹತ್ತು ವಿಧವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಾಲ, ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ, ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ ಹಾಗೂ ರತಿಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು।

Verse 12

आठस्तु महाभारतीयहरिवंशपर्वण उद्धृत इति अध्यवसीयते उभयत्र क्रमेण पाठसाम्यात् तासु बीजमथासृजदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हिरण्यगर्भमभवदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हिरण्यवर्ण इति ग, चिह्नित्गपुस्तकपाठः ससर्ज सृष्टिन्तद्रूपां स्रष्टुमिच्छन् प्रजापतिः विद्युतोशनिमेघांश् च रोहितेन्द्रधनूंषि च

ಎರಡೂ ಕಡೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಾಠಸಾಮ್ಯ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದು ಮಹಾಭಾರತದ ಹರಿವಂಶಪರ್ವದಿಂದ ಉದ್ದೃತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಠಾಂತರಗಳು—‘ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಜವನ್ನು ಹಾಕಿದನು’ (ಖ-ಚಿಹ್ನಿತ ಪ್ರತ), ‘ಅವನು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನಾದನು’ (ಖ-ಚಿಹ್ನಿತ ಪ್ರತ), ‘ಸುವರ್ಣವರ್ಣ’ (ಗ-ಚಿಹ್ನಿತ ಪ್ರತ). ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಅದೇ ರೂಪದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸೃಜಿಸಿದನು—ವಿದ್ಯುತ್, ವಜ್ರ, ಮೇಘಗಳು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಧನುಸ್ಸಿನ ಕೆಂಪು ದೀಪ್ತಿ।

Verse 13

वयांसि च ससर्जादौ पर्जन्यञ्चाथ वक्त्रतः ऋचो यजूंषि सामानि निर्ममे यज्ञसिद्धये

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ನಂತರ ಪರ್ಜನ್ಯನನ್ನು (ವರ್ಷಾದೇವ) ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು; ಯಜ್ಞಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಮುಖದಿಂದ ಋಕ್ ಮಂತ್ರಗಳು, ಯಜುಃ ಸೂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಗಾನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದನು।

Verse 14

साध्यास्तैर् अयजन्देवान् भूतमुच्चावचं भुजात् सनत्कुमारं रुद्रञ्च ससर्ज क्रोधसम्भवम्

ಅವರಿಂದ ಸಾಧ್ಯರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಯಜಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಭುಜಾತ್‌ನಿಂದ ಉಚ್ಚ-ನೀಚವಾದ ವಿವಿಧ ಭೂತಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು. ಅವನು ಸನತ್ಕುಮಾರನನ್ನೂ ರುದ್ರನನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು—ರುದ್ರನು ಕ್ರೋಧಸಂಭವನು।

Verse 15

मरीचिमत्र्यङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् वसिष्ठं मानसाः सप्त ब्रह्माण इति निश्चिताः

ಮರೀಚಿ, ಅತ್ರಿ, ಅಂಗಿರಸ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠ—ಈ ಏಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾನಸಪುತ್ರರು, ಅಂದರೆ ಸಪ್ತ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಎಂದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ।

Verse 16

सप्तैते जनयन्ति स्म प्रजा रुद्राश् च सत्तम द्विधा कृत्वात्मनो देहमर्धेन पुरुषो ऽभवत् अर्धेन नारी तस्यां स ब्रह्मा वै चासृजत् प्रजाः

ಹೇ ಸತ್ತಮ, ಈ ಏಳು ಜನರೂ ಮತ್ತು ರುದ್ರರೂ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ತನ್ನದೇ ದೇಹವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅರ್ಧದಿಂದ ಪುರುಷನಾದನು ಮತ್ತು ಅರ್ಧದಿಂದ ನಾರಿಯಾದನು; ಆ ನಾರಿಯಲ್ಲೇ ಆ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಿಜವಾಗಿ ಪ್ರಜைகளை ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।