Adhyaya 40: Ritual Procedure for the Kūrma Dvādaśī Observance
Kūrma-dvādaśī-vrata-vidhiḥ
Ritual-Manual
អធ្យាយនេះបង្ហាញវិធីវ្រត្តតាមបញ្ញត្តិ ដែលគេយកថាមកពីទុរវាសា ដោយផ្តោតលើការគោរពបូជាព្រះជនារទន/នារាយណៈ ក្នុងរូបកូរមៈ និងកំណត់នៅខែពុស្ស្យៈ។ ទិថិដ៏សំខាន់គឺទ្វាទសីក្នុងសុក្លបក្សដ៏បរិសុទ្ធ; ចាប់ពីឯកាទសីមានសង្កល្បៈ ការងូតទឹក និងពិធីបឋម បន្ទាប់មកបូជាពេលយប់ដោយមន្ត្រ តាមអង្គ/តំបន់ (បាទ កតិ ឧទរ ឧរៈ កណ្ឋ ភុជា សិរៈ)។ មានការណែនាំអំពីការថ្វាយផ្កា និងអាហារ ការតាំងកលសៈ និងការធ្វើវត្ថុពិធីជារូបកូរមៈមានលំនាំមន្ទរា ដាក់លើក្រឡពេញ ហើយប្រគេនទាន។ ផលស្រទិថា៖ បាបសន្សំត្រូវបំផ្លាញ រួចផុតពីសំសារៈ ទទួលបានលោកបុរាណរបស់ហរិ និងការពង្រឹងសត្យធម៌—ការបរិសុទ្ធទាំងសីលធម៌និងពិធីកម្ម ដើម្បីគាំទ្ររបៀបលោក និងស្ថិរភាពរបស់ព្រឹថវីតាមការប្រព្រឹត្តធម៌។
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 40
Verse 1
दुर्वासा उवाच । तथैव पौषमासे तु अमृतं मथितं सुरैः । तत्र कूर्मो भवेद्देवः स्वयमेव जनार्दनः ॥ ४०.१ ॥
ទុរវាសា បានមានពាក្យថា៖ ដូច្នេះដែរ ក្នុងខែបោឝៈ ទេវតាបានកូរទឹកសមុទ្រ ហើយអម្រឹតបានកើតឡើង។ នៅទីនោះ ព្រះជនារទនៈផ្ទាល់ ទ្រង់ក្លាយជាគូរមៈ (អវតារកណ្ដុរ)។
Verse 2
तस्येयं तिथिरुद्दिष्टा हरेर्वै कूर्मरूपिणः । पुष्यमासस्य या शुद्धा द्वादशी शुक्लपक्षतः ॥ ४०.२ ॥
នេះជាទិថីដែលបានកំណត់សម្រាប់ព្រះហរិ ក្នុងរូបគូរមៈ៖ ទ្វាទសីដ៏បរិសុទ្ធ នៃខែបុស្ស្យៈ ក្នុងពាក់កណ្តាលខែភ្លឺ (សុក្លបក្ស)។
Verse 3
तस्यां प्रागेव संकल्प्य प्राग्वत् स्नान्नादिकाः क्रियाः । निर्वर्त्याराधयेद् रात्र्यामेकादश्यां जनार्दनम् । पृथङ्मन्त्रैर्मुनिश्रेष्ठ देवदेवं जनार्दनम् ॥ ४०.३ ॥
នៅថ្ងៃនោះ គួរធ្វើសង្កల్పជាមុន ហើយអនុវត្តពិធីដូចមុន ដូចជា ងូតទឹក និងវត្តអនុសាសន៍ផ្សេងៗ។ បន្ទាប់មក នៅរាត្រីនៃឯកាទសី គួរបូជាព្រះជនារទនៈ—ឱ មុនិដ៏ប្រសើរ—ដោយមន្ត្រាផ្សេងៗ ដល់ព្រះទេវទេវៈ ជនារទនៈ។
Verse 4
ॐकूर्माय पादौ प्रथमं प्रपूज्य नारायणेत्य् हरेः कटिं च । संकर्षणायेत्युदरं विशोकेत्युरोभवायेत्य् तथैव कण्ठम् । सुबाहवेतेव भुजौ शिरश्च नमो विशालाय रथाङ्गसारम् ॥ ४०.४ ॥
ដំបូងបូជាព្រះបាទដោយមន្ត្រា «ឱំ កូរមាយ» បន្ទាប់មកបូជាចង្កេះរបស់ព្រះហរិដោយ «នារាយណៈ»។ ចាត់ «សង្គកර්ෂណៈ» ដល់ពោះ «វិសោកៈ» ដល់ទ្រូង «អុរោភវៈ» ដល់ក។ ហើយ «សុបាហុ» ដល់ដៃទាំងពីរ និងក្បាល។ សូមនមស្ការដល់ព្រះដ៏វិសាល អ្នកមានសារធាតុជាចក្រ (រថាង្គ)។
Verse 5
स्वनाममन्त्रेण सुगन्धपुष्पैर् नानानिवेद्यैर्विविधैः फलैश्च | अभ्यर्च्य देवं कलशं तदग्रे संस्थाप्य माल्यैः सितकण्ठदाम || ४०.५ ||
ដោយបូជាព្រះទេវតាដោយមន្ត្រដែលជាព្រះនាមរបស់ព្រះអង្គ ដោយផ្កាក្រអូប អាហារបូជាច្រើនប្រភេទ និងផ្លែឈើនានា បន្ទាប់មកគួរដាក់កលស (ប៉ាន់ទឹក) នៅមុខព្រះអង្គ ហើយតុបតែងដោយកម្រងផ្កា និងអលង្ការដូចខ្សែកមានកពណ៌ស។
Verse 6
तं रत्नगर्भं तु पुरेव कृत्वा स्वशक्तितो हेममयं तु देवम् । समन्दरं कूर्मरूपेण कृत्वा संस्थाप्य ताम्रे घृतपूर्णपात्रे । पूर्णघटस्योपरि संनिवेश्य श्वो ब्राह्मणायैवमेवं तु दद्यात् ॥ ४०.६ ॥
ដោយរៀបចំជាមុននូវ «រត្នគರ್ಭ» (អំណោយពោរពេញដោយគ្រឿងអលង្ការ) ហើយតាមសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន បង្កើតរូបព្រះធ្វើពីមាស និងធ្វើតំណាងសមុទ្រជាមួយគ្នា ក្នុងរូបកួម៌ (អណ្តើក) រួចដាក់វានៅក្នុងភាជន៍ស្ពាន់ដែលពោរពេញដោយឃី (ghee)។ ដាក់វាលើកលសពេញទឹក ហើយនៅថ្ងៃបន្ទាប់ គួរប្រគេនដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍តាមរបៀបនេះ។
Verse 7
श्वो ब्राह्मणान् भोज्य सदक्षिणांश्च यथाशक्त्या प्रीणयेद् देवदेवम् । नारायणं कूर्मरूपेण पश्चाद् तथा स्वयं भुञ्जीत सभृत्यवर्गः ॥ ४०.७ ॥
នៅថ្ងៃបន្ទាប់ គួរឲ្យអាហារដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ និងប្រគល់ទក្ខិណា (កិត្តិយស/បរិច្ចាគ) តាមសមត្ថភាព ដើម្បីធ្វើឲ្យព្រះទេវទេវ (ព្រះជាម្ចាស់លើទេវទាំងឡាយ) ពេញព្រះហឫទ័យ។ បន្ទាប់មក ដោយសមាធិលើព្រះនារាយណៈក្នុងរូបកួម៌ (អណ្តើក) គួរទទួលទានអាហារដោយខ្លួនឯង ជាមួយអ្នកបម្រើ និងក្រុមគ្រួសារ។
Verse 8
एवं कृते विप्र समस्तपापं विनश्यते नात्र कुर्याद्विचारम् । संसारचक्रं तु विहाय शुद्धं प्राप्नोति लोकं च हरेः पुराणम् । प्रयान्ति पापानि विनाशमाशु श्रीमांस्तथा जायते सत्यधर्मः ॥ ४०.८ ॥
ព្រះព្រាហ្មណ៍អើយ ពេលធ្វើដូចនេះ សេចក្តីបាបទាំងអស់នឹងវិនាស—កុំសង្ស័យឡើយ។ ដោយបោះបង់ចក្រសង្សារ អ្នកដែលបានបរិសុទ្ធ នឹងទៅដល់លោកបុរាណរបស់ព្រះហរិ។ បាបទាំងឡាយរលាយបាត់យ៉ាងឆាប់ ហើយមនុស្សនោះក្លាយជាមានសម្បត្តិ; ដូចគ្នានេះ ធម៌ដែលឈរលើសច្ចៈក៏កើតឡើង។
Verse 9
अनेकजन्मान्तरसंचितानि नश्यन्ति पापानि नरस्य भक्त्या । प्रागुक्तरूपं तु फलं भवेत नारायणस्तुष्टिमायाति सद्यः ॥ ४०.९ ॥
ដោយភក្តិ (សេចក្តីស្រឡាញ់បូជា) របស់មនុស្ស បាបដែលសន្សំសំចៃមកពីជាតិជាច្រើន នឹងវិនាស។ ផលដែលបាននិយាយមុន នឹងកើតមានពិតប្រាកដ; ហើយព្រះនារាយណៈពេញព្រះហឫទ័យភ្លាមៗ។
Frequently Asked Questions
The text frames disciplined observance (vrata), regulated giving (dāna), and truthful conduct (satya-dharma) as mechanisms for moral purification (pāpa-kṣaya) and release from cyclic existence (saṃsāra-cakra). In an ecological-ethical reading consistent with Varāha–Pṛthivī themes, the chapter links personal restraint and reciprocity (feeding brāhmaṇas, ritual order) to sustaining dharmic balance that stabilizes terrestrial life.
The observance is assigned to Puṣya māsa on the śukla-pakṣa dvādaśī (identified as the tithi of Hari in Kūrma form). Worship is initiated with saṅkalpa and preliminaries and performed at night on ekādaśī (ekādaśyāṃ rātryām), followed by gifting on the next day.
Environmental balance is not described through explicit landscape management; instead, the chapter advances a dharma-centered model in which ritual discipline, purification, and generosity reduce harmful moral residues (pāpa) and promote satya-dharma. Within the Varāha Purāṇa’s Earth-centered interpretive horizon, such conduct can be mapped as an early ethical ecology: human self-regulation and social redistribution are presented as prerequisites for stable worldly order affecting Pṛthivī.
Durvāsā is the named sage-speaker in the provided passage. No royal genealogies, administrative lineages, or dynastic references appear in these verses; the other named figures are divine epithets (Janārdana, Nārāyaṇa, Saṃkarṣaṇa) and the mythic Mandara motif.