Adhyaya 177
Varaha PuranaAdhyaya 17760 Shlokas

Adhyaya 177: The Curse of Sāmba and the Prescribed Observance of Sun-Worship

Sāmbaśāpaḥ Sūryārādhanavidhiś ca

Ritual-Manual (Prāyaścitta) with Ethical-Discourse and Sacred-Geography

ព្រះវរាហៈបង្រៀនព្រះភ្រឹថិវីឲ្យស្តាប់រឿងមួយទៀតអំពីការប្រព្រឹត្តរបស់ព្រះក្រឹෂ្ណនៅទ្វារកា ដែលផ្តោតលើសាំបៈ។ ព្រះនារៈទមកដល់ ហើយបន្ទាប់ពីទទួលការស្វាគមន៍តាមពិធីការ ក៏ព្រមានព្រះក្រឹෂ្ណជាសម្ងាត់ថា សោភ័ណភាពរបស់សាំបៈធ្វើឲ្យក្រុមនារីទេវតាខ្លាចចិត្តរំភើប បង្កពាក្យចចាមអារ៉ាម និងគ្រោះថ្នាក់ខាងសីលធម៌។ ព្រះក្រឹෂ្ណបង្ហាញការរំខានរបស់នារីទាំងនោះក្នុងសភា ហើយពន្យល់ជាគំនិតសង្គម-សីលធម៌អំពីភាពមិនថេរនៃកាម និងការដែលអាកប្បកិរិយានារីតាមរឿងនេះមិនសូវមានអាថ៌កំបាំង។ ព្រះនារៈទបញ្ជាក់ហេតុផលនៃការរំភើប និងស្នើឲ្យទប់សាំបៈដើម្បីដកចេញភាពអាម៉ាស់ដែលបំផ្លាញវង្ស។ ព្រះក្រឹෂ្ណចេញសាបសាំបៈឲ្យមានពិការភាព និងកុស្ឋ (ជំងឺឃ្លង់)។ បន្ទាប់មក ព្រះនារៈទកំណត់វិន័យសងបាបដោយការបូជាព្រះសូរ្យៈតាមពេលវេលា និងទីកន្លែងជាក់លាក់។ ជំពូកនេះរៀបរាប់ដំណើរពិធីនៅពេលអុទ័យ មធ្យាហ្ន និងអស្តមយៈ ជាពិសេសនៅមធុរា និងមាត់ទន្លេក្រឹෂ្ណគង្គា រហូតសាំបៈជាសះស្បើយ មានការតាំងរូបព្រះសូរ្យៈ និងរៀបចំរថយាត្រាមាឃសប្តមីនៅសាំបបុរៈ ដើម្បីលុបបាប និងសុខសាន្តលើផែនដីដោយការអនុវត្តមានវិន័យ។

Primary Speakers

VarāhaPṛthivīNāradaKṛṣṇaSāmbaRavi (Sūrya)

Key Concepts

śāpa (curse) and prāyaścitta (expiation)Sūryārādhana as therapeutic and ethical disciplinekuṣṭha (leprosy) as narrative consequence of social misconductkāma and social rumor (pravāda) as threats to kula (lineage)tīrtha topography tied to diurnal ritual timings (udaya–madhyāhna–asta)Māgha-saptamī observance and rathayātrā as calendrical public riteenvironmental-ethical framing via regulated conduct that stabilizes community and ‘earthly order’ (pṛthivī-dhāraṇa)

Shlokas in Adhyaya 177

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु चान्यद्वरारोहे कृष्णस्य अन्यद्विचेष्टितम् ॥ द्वारकां वसमानस्य साम्बशापादिकं शृणु ॥

ព្រះវរាហៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ «សូមស្តាប់បន្តទៀត ឱ នាងមានចង្កេះនិងត្រគាកស្រស់ស្អាត នូវរឿងមួយទៀតអំពីព្រះក្រឹស្ណៈ។ សូមស្តាប់អំពីបណ្តាសាលើសាំបា និងហេតុការណ៍ពាក់ព័ន្ធ ខណៈដែលគាត់ស្នាក់នៅទ្វារកា»។

Verse 2

सुखासीनस्य कृष्णस्य पुत्रदारसुतैः सह ॥ आगतो नारदस्तत्र यदृच्छागमनो मुनिः ॥ पाद्यमर्घ्यं च आसनं च मधुपर्कं सभाजनम् ॥ गां च दत्त्वा यथान्यायं कृतं संवादमुत्तमम् ॥

នៅពេលព្រះក្រឹស្ណៈអង្គុយដោយសុខសាន្តជាមួយព្រះបុត្រា ព្រះភរិយា និងកូនចៅទាំងឡាយ មុនីនារទបានមកដល់ទីនោះដោយចៃដន្យតាមចិត្ត។ គេបានប្រគេនទឹកលាងជើង អរឃ្យ អាសនៈ មធុបរក និងការទទួលស្វាគមន៍តាមពិធី; ហើយបានប្រគេនគោមួយតាមទំនៀមត្រឹមត្រូវ បន្ទាប់មកមានសន្ទនាដ៏ឧត្តមកើតឡើង។

Verse 3

एकान्ते प्राप्य कृष्णं च विज्ञप्तिमकरोत्प्रभुः ॥ कृष्ण किञ्चिद्वक्तुकामस्तत्त्वं शृणु महामते ॥ साम्बनाम तव युवा पुत्रो वाग्मी तु रूपवान् ॥ स्पृहणीयः सदा कान्तः स्त्रीजनस्य सुरेश्वर ॥

ក្រោយបានជួបព្រះក្រឹស្ណៈដោយឯកជន ព្រះឥសីដ៏គួរគោរពបានទូលស្នើថា៖ «ឱ ព្រះក្រឹស្ណៈ ខ្ញុំចង់ទូលអ្វីមួយ—សូមស្តាប់សេចក្តីពិត ឱអ្នកមានចិត្តធំ។ ព្រះបុត្រវ័យក្មេងរបស់ព្រះអង្គឈ្មោះ សាំបៈ មានវាចាឆ្លាតវៃ និងរូបសម្បត្តិល្អ; ឱព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា គាត់តែងជាទីប្រាថ្នា និងមានសោភ័ណភាពចំពោះស្ត្រីជានិច្ច»។

Verse 4

एतास्तु वरनार्यो वै क्रीडार्थं हि सुरेश्वरः । देवयोन्यो ददुस्तुभ्यं सहस्राणि च षोडश ॥

ឱព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា ស្ត្រីដ៏ប្រសើរទាំងនេះ—មានកំណើតជាទេវយោនី—ត្រូវបានប្រទានដល់ព្រះអង្គ ដើម្បីកម្សាន្តលេងសប្បាយ; មានចំនួនដល់ទៅដប់ប្រាំមួយពាន់នាក់។

Verse 5

साम्बं दृष्ट्वा च सर्वासां क्षुभ्यते च मनः प्रभो ॥ एतत्तु ब्रह्मलोके च गीयते दैवतैः स्वयम् ॥

ឱព្រះអម្ចាស់ ពេលស្ត្រីទាំងអស់បានឃើញសាំបៈ ចិត្តរបស់ពួកនាងក៏រំភើបកក្រើក។ រឿងនេះផ្ទាល់ សូម្បីនៅព្រហ្មលោក ក៏ត្រូវទេវតាទាំងឡាយច្រៀងសរសើរដោយខ្លួនឯង។

Verse 6

त्वत्प्रियार्थं समायातः कथितुं ते सुरोत्तम ॥ श्रूयते चार्थ विद्रूपः श्लोको द्वैपायनेन वै ॥

ដើម្បីអ្វីដែលព្រះអង្គស្រឡាញ់ ខ្ញុំបានមកដើម្បីទូលប្រាប់ព្រះអង្គ ឱទេវតាដ៏ប្រសើរបំផុត។ ហើយគេបានឮថា ទ្វៃបាយនៈបានបញ្ចេញស្លោកមួយ ដែលមានន័យខ្លាំង និងគួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើល។

Verse 7

क्रियातः स्वर्गवासोऽस्ति नरकस्तद्विपर्ययात् ॥ पुण्यरूपं तु यत्कर्म दिशो भूमिं च संस्पृशेत्

ដោយអំពើប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវ មានការស្នាក់នៅសួគ៌; ដោយអំពើផ្ទុយវិញ មាននរក។ កម្មណាដែលមានសភាពជាបុណ្យ គេថាវាពង្រីកឥទ្ធិពលទៅទិសទាំងឡាយ និងលើផែនដី។

Verse 8

नरके पुरुषः प्रोक्तो विपरीतो मनीषिभिः ॥ तस्मात्साम्बं समाहूय तथा देवीगणं च तम्

បុរសណាដែលប្រព្រឹត្តផ្ទុយពីធម៌ អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយបានពណ៌នាថា គេធ្លាក់ចូលនរក។ ដូច្នេះ គាត់បានអញ្ជើញសាំបៈ (Sāmba) ហើយក៏អញ្ជើញក្រុមទេវីទាំងនោះផងដែរ។

Verse 9

आसनेषूपविष्टानां तासां क्षोभं च तत्त्वतः ॥ लक्षयिष्याम्यहं सर्वं सत्यं चासत्यमेव च

ពេលពួកនាងអង្គុយលើអាសនៈរបស់ខ្លួនហើយ ខ្ញុំនឹងពិនិត្យឃើញដោយត្រឹមត្រូវតាមសច្ចៈ នូវការរំខានក្នុងចិត្តរបស់ពួកនាង; ខ្ញុំនឹងសង្កេតអស់ទាំងអ្វីៗ ទាំងពិត និងមិនពិត។

Verse 10

तावत्सभ्यासनान्येव स्वास्तीर्य च विभागशः ॥ सर्वास्तास्तु समाहूय आसने चोपवेश्य च

ក្នុងពេលនោះ អាសនៈសម្រាប់សភាត្រូវបានប铺 និងរៀបចំតាមការបែងចែក; បន្ទាប់មកបានអញ្ជើញពួកនាងទាំងអស់មក ហើយអង្គុយលើអាសនៈរបស់ខ្លួន។

Verse 11

पश्चात्साम्बः समायातस्तस्याग्रे करसंपुटम् ॥ कृत्वा स्थितो मुहूर्तं तु किमाज्ञापयसि प्रभो

បន្ទាប់មក សាំបៈ (Sāmba) បានមកដល់; គាត់ឈរនៅមុខដោយប្រណមដៃមួយភ្លែត ហើយនិយាយថា «ព្រះអម្ចាស់ តើព្រះองค์បញ្ជាអ្វី?»

Verse 12

दृष्ट्वा रूपमतीवास्य साम्बस्यैव वरस्त्रियः ॥ चुक्षुभुः सकला देव्यो कृष्णस्यैव तु पश्यतः

ពេលឃើញរូបសម្បត្តិដ៏ស្រស់ស្អាតលើសលប់របស់ សាម្ពៈ ស្ត្រីអ្នកប្រសើរ—សូម្បីតែទេវីទាំងអស់—ក៏រំជើបរំជួល ទោះព្រះក្រឹෂ្ណកំពុងទតមើលក៏ដោយ។

Verse 13

उत्तिष्ठत प्रियाः सर्वा गच्छत स्वनिवेशनम् ॥ कृष्णवाक्यात्तदा देव्यो जग्मुः स्वं स्वं निवेशनम्

(ព្រះองค์មានព្រះបន្ទូលថា) «ចូរលើកឡើង ឱ ស្រីជាទីស្រឡាញ់ទាំងអស់; ចូរទៅកាន់លំនៅរបស់ខ្លួនៗ»។ បន្ទាប់មក តាមព្រះវាចារបស់ព្រះក្រឹෂ្ណា ទេវីទាំងឡាយក៏ទៅកាន់លំនៅរបស់ខ្លួនៗ។

Verse 14

साम्बस्तत्रैव संतस्थौ वेपमानः कृताञ्जलिः ॥ स कृष्णो नारदं वीक्ष्य लज्जयावाङ्मुखोऽभवत्

សាម្ពៈនៅតែឈរនៅទីនោះ ដោយញ័រខ្លួន និងប្រណមដៃដោយក្តីគោរព។ ព្រះក្រឹෂ្ណា ពេលទតឃើញ នារ​ទៈ ក៏ស្រកពាក្យស្រកមុខដោយសេចក្តីអៀនខ្មាស់។

Verse 15

कृष्णस्तु कथयामास नारदाय सविस्तरम् ॥ स्त्रीस्वभावं चरित्रं च आश्चर्यं पापकाकरकम्

បន្ទាប់មក ព្រះក្រឹෂ្ណា បានពន្យល់ប្រាប់ នារ​ទៈ ដោយលម្អិត អំពីរឿងនោះ—អំពីសភាព និងអាកប្បកិរិយារបស់ស្ត្រី—ដែលគួរឱ្យអស្ចារ្យ និងអាចនាំឲ្យកើតបាប។

Verse 16

क्षणो नास्ति रहो नास्ति नास्ति कृत्ये विभावना ॥ तेन नारद नारीणां सतीत्वमुपजायते

មិនមានសូម្បីតែមួយខណៈសម្រាប់ឈប់សម្រាក មិនមានភាពឯកជន និងមិនមានការពិចារណាក្នុងកិច្ចដែលត្រូវធ្វើ; ដូច្នេះ ឱ នារ​ទៈ ស្ថានភាពសតីត្វ (ភាពស្មោះត្រង់ដល់ស្វាមី) ក្នុងស្ត្រី ក៏ត្រូវបាននិយាយ និងបង្កើតឡើង។

Verse 17

सुरूपं पुरुषं दृष्ट्वा क्षरन्ति मुनिसत्तम ॥ स्वभाव एष नारीणां साम्बस्य शृणु कारणम् ॥

ឱ មុនីដ៏ប្រសើរ! ពេលឃើញបុរសមានរូបសម្បត្តិ ស្ត្រីទាំងឡាយកើតមានសំណើមហូរចេញ; នេះជាស្វភាវៈធម្មជាតិរបស់ស្ត្រី។ ឥឡូវសូមស្តាប់ហេតុក្នុងករណីសាម្ព។

Verse 18

अतीव मानी तेजस्वी धार्मिकॊऽतिगुणान्वितः ॥ रूपकारणमुद्दिश्य गतः क्षोभं कथञ्चन ॥

គាត់មានមោទនភាពខ្លាំង ពេញដោយតេជៈ និងប្រកបដោយធម៌ មានគុណធម៌ជាច្រើន; ទោះយ៉ាងណា ដោយហេតុមួយដែលពាក់ព័ន្ធនឹងរូបសម្បត្តិ គាត់បានកើតការរំខានចិត្តឡើងដោយមិនដឹងខ្លួន។

Verse 19

नारदस्त्वेवमेवं च प्रतिपूज्य हरेर्वचः ॥ अन्तरज्ञ उवाचेदं साम्बशापकरेण तथा ॥

នារ៉ទៈ បន្ទាប់ពីគោរពទទួលព្រះវាចនៈរបស់ព្រះហរិយ៉ាងសមគួរ ហើយដោយដឹងអំពីអាថ៌កំបាំងក្នុងចិត្ត បាននិយាយរឿងនេះ ដែលនាំឲ្យកើតបណ្តាសារបស់សាម្ព។

Verse 20

यथा एकेन चक्रेण रथस्य न गतिर्भवेत् ॥ पुरुषास्वादनाच्चैवं क्षरन्ति सततं स्त्रियः ॥

ដូចដែលរទេះមិនអាចមានចលនាបានដោយកង់តែមួយ យ៉ាងណា ក៏យ៉ាងនោះ ដោយការសប្បាយរីករាយក្នុងការសមាគមជាមួយបុរស ស្ត្រីទាំងឡាយក៏មានសំណើមហូរចេញជានិច្ច។

Verse 21

पुंसः सुदृष्टिपातेन कृतकृत्या भवन्ति ताः ॥ प्रद्युम्नं वीक्ष्य नार्यस्तु लज्जामापुः सुपुष्कलाम् ॥

ដោយតែការធ្លាក់មកនៃសម្រស់នៃសាយភ្នែករបស់បុរស ពួកនាងគិតថាបានសម្រេចគោលបំណងហើយ; ប៉ុន្តែពេលឃើញប្រទ្យុម្ន ស្ត្រីទាំងឡាយត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយភាពអៀនខ្មាសយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 22

साम्बं दृष्ट्वैव ताः सर्वा अनङ्गेन प्रपीडिताः ॥ उद्दीपनविभावोऽयं तासां गन्धादिकं यथा ॥

គ្រាន់តែឃើញ សាម្បា ប៉ុណ្ណោះ នាងទាំងអស់ត្រូវ អនង្គ (ទេវតានៃកាម) ធ្វើឲ្យរងទុក្ខ។ នេះជាឧទ្ធីបន-វិភាវៈសម្រាប់ពួកនាង ដូចក្លិនក្រអូបជាដើម។

Verse 23

तस्मात्साम्बस्तु दुष्टात्मा तव स्त्रीणां विनाशकृत् ॥ सत्यलोके प्रवादो यस्तव जातो दुरत्ययः ॥

ដូច្នេះ សាម្បា ដែលមានចិត្តអាក្រក់ ក្លាយជាមូលហេតុនៃវិនាសសម្រាប់ស្ត្រីរបស់អ្នក; ហើយពាក្យចចាមអារ៉ាមដែលកើតឡើងអំពីអ្នកនៅ សត្យលោក ក៏លំបាកនឹងលុបបំបាត់។

Verse 24

मया श्रुतस्तु लोकेभ्यो ब्रह्मर्षिभ्यो मुहुर्मुहुः ॥ साम्बत्यागात्प्रमार्ष्टुं त्वमयशः कुलनाशकम् ॥

ខ្ញុំបានឮម្តងហើយម្តងទៀតពីលោកទាំងឡាយ និងពីព្រះព្រហ្មឫសីថា ដោយបោះបង់ សាម្បា អ្នកគួរលុបបំបាត់អយស ដែលបំផ្លាញវង្សកុល។

Verse 25

त्वमिहार्हस्यमेयात्मन् मया नु कथितं हितम् ॥ इत्युक्त्वा वचनं तत्र नारदो मौनमास्थितः ॥

ឱ អ្នកមានអាត្មាដែលមិនអាចវាស់បាន នៅទីនេះអ្នកសមគួរធ្វើតាម; ខ្ញុំបាននិយាយពាក្យដែលជាប្រយោជន៍ពិតប្រាកដ។ និយាយដូច្នេះហើយ នារ​ទៈ ក៏ស្ងៀមស្ងាត់នៅទីនោះ។

Verse 26

शरीरात्तु गलद्रक्तं पूतिगन्धयुतं सदा ॥ पशुवत्कर्तितो यस्तु तद्वद्देहोऽस्य दृश्यते ॥

ពីរាងកាយរបស់គាត់ ឈាមហូរច្រេះជានិច្ច ហើយមានក្លិនស្អុយជាប់ជានិរន្តរ៍។ ដូចសត្វដែលត្រូវកាត់ចិញ្ច្រាំ នោះហើយជាសភាពរាងកាយរបស់គាត់ដែលឃើញ។

Verse 27

ततस्तु नारदेनैव साम्बशापविनाशकः ॥ समादिष्टो महान्धर्म आदित्यआराधनं प्रति

បន្ទាប់មក នារ៉ដា បានណែនាំគាត់អំពីធម៌ដ៏មហិមា ដែលបំផ្លាញបណ្តាសារបស់ សាំបៈ គឺវិន័យនៃការអារាធនា អាទិត្យ (ព្រះអាទិត្យ)។

Verse 28

साम्ब साम्ब महाबाहो शृणु जाम्बवतीसुत ॥ पूर्वाचले च पूर्वाह्ने उद्यन्तं तु विभावसुम्

‘សាំបៈ សាំបៈ ឱ មហាបាហុ កូនប្រុសរបស់ ជាំបវតី—ស្តាប់ចុះ៖ នៅភ្នំព្រះអាទិត្យខាងកើត ក្នុងពេលព្រឹកមុនថ្ងៃត្រង់ ចូរគោរព វិភាវសុ (ព្រះអាទិត្យ) ខណៈកំពុងរះឡើង’។

Verse 29

नमस्कुरु यथान्यायं वेदोपनिषदादिभिः ॥ त्वयोदितं रविः श्रुत्वा तुष्टिं यास्यति नान्यथा

‘ចូរធ្វើនមស្ការ​តាមវិធីត្រឹមត្រូវ ដោយប្រើមន្តពី វេដៈ ឧបនិសដៈ និងគម្ពីរពាក់ព័ន្ធ។ ព្រះរាវិ (ព្រះអាទិត្យ) នឹងពេញព្រះហឫទ័យ ពេលស្តាប់ស្តូត្រដែលអ្នកបានអាន; បើមិនដូច្នោះទេ មិនអាចទេ’។

Verse 30

साम्ब उवाच ॥ अगम्यगमनात्पापाद्व्याप्तो यः पुरुषो भवेत् ॥ तस्य देवः कथं तुष्टो भविष्यति स वै मुने

សាំបៈ បាននិយាយថា៖ ‘ឱ មុនី ប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយបាប ដែលកើតពីការចូលទៅជិតអ្វីដែលមិនគួរចូលទៅជិត នោះទេវតានឹងពេញព្រះហឫទ័យចំពោះគាត់ដូចម្តេច?’

Verse 31

नारद उवाच ॥ भविष्यत्पुराणमिति तव वादाद्भविष्यति ॥ ब्रह्मलोके पठिष्यामि ब्रह्मणोऽग्रे त्वहं सदा

នារ៉ដា បាននិយាយថា៖ ‘ដោយសារពាក្យរបស់អ្នក នេះនឹងត្រូវគេស្គាល់ថា “ភវិષ្យត្ពុរាណ”។ នៅព្រហ្មលោក ខ្ញុំនឹងសូត្រវានេះជានិច្ច នៅចំពោះមុខ ព្រហ្មា’។

Verse 32

सुमन्तुर्मर्त्यलोके च मनोः प्र कथयिष्यति ॥ साम्ब उवाच ॥ कथं पूर्वाचले गत्वा मांसपिण्डोपमः प्रभो

(នារ៉ទបន្តថា:) «ហើយ សុមន្តុ នៅក្នុងលោកមនុស្ស នឹងប្រាប់រឿងនេះដល់ មនុ»។ សាំបៈបាននិយាយថា: «ឱ ព្រះអម្ចាស់ ខ្ញុំដូចជាកំណាត់សាច់ តើខ្ញុំនឹងទៅកាន់ ពូರ್ವាចល បានដូចម្តេច?»

Verse 33

त्वत्प्रसादान्महद्दुःखं प्राप्तस्त्वहमकल्मषः ॥ नारद उवाच ॥ यथोदयाचले देवमाराध्य लभते फलम्

«ដោយព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ ខ្ញុំបានជួបទុក្ខធំ ប៉ុន្តែខ្ញុំអកល្មស—គ្មានមលទោស និងគ្មានចិត្តអាក្រក់»។ នារ៉ទបាននិយាយថា: «ដូចដែលនៅឧទយាចល ការអារាធនាទេវតា នាំឲ្យទទួលបានផល…»

Verse 34

मथुरायां तथा गत्वा षट्सूर्ये लभते फलम् ॥ मध्याह्ने च तथा देवं फलप्रियं अकल्मषम्

«ដូចគ្នានេះ ដោយទៅកាន់មថុរា មនុស្សទទួលបានផលនៅទីកន្លែងឈ្មោះ ិឋត្សូរ្យ (Ṣaṭsūrya)។ ហើយនៅពេលថ្ងៃត្រង់ គួរអារាធនាទេវតា—អ្នកស្រឡាញ់ការប្រទានផល និងអកល្មស (គ្មានមលទោស)»

Verse 35

मथुरायां तथा पुण्यमुदयास्तं रवेर् जपन् ॥ मध्याह्ने प्रयतो वाग्भिः जपन् मुच्येत पातकात्

«ដូចគ្នានេះ នៅមថុរា ការជប (japa) នៅពេលព្រះអាទិត្យ (រវិ) រះ និងលិច នាំឲ្យបានបុណ្យ។ ហើយនៅថ្ងៃត្រង់ ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន និងសំយមវាចា ជបហើយ នឹងរួចផុតពីបាប»

Verse 36

कृष्णगङ्गोद्भवे स्नात्वा सूर्यं आराध्य यत्नतः ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तः कुष्ठादिभ्यो विमुच्यते

«ក្រោយស្នាននៅប្រភព/លំហូរនៃ ក្រឹṣṇagaṅgā (ក្រឹស್ಣគង្គា) ហើយអារាធនាព្រះអាទិត្យដោយការខិតខំ មនុស្សនោះរួចផុតពីបាបទាំងអស់ និងរួចផុតពីជំងឺចាប់ពីកុષ્ઠ (រោគក្រិន/កើតស្បែក) ជាដើម»

Verse 37

श्रीवराह उवाच ॥ ततः साम्बो महाबाहुः कृष्णाज्ञप्तो ययौ पुरीम् ॥ मथुरां मुक्तिफलदां रवेराराधनोत्सुकः ॥

ព្រះស្រីវរាហៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ បន្ទាប់មក សាំបៈ អ្នកមានដៃខ្លាំង ដោយព្រះក្រឹෂ្ណាបញ្ជា បានទៅកាន់ទីក្រុងមថុរា ដែលគេពោលថាប្រទានផលនៃមោក្សៈ ដោយមានចិត្តក្លៀវក្លាចង់អារាធនាព្រះរវិ (ព្រះអាទិត្យ)។

Verse 38

नारदोक्तेन विधिना साम्बो जाम्बवतीसुतः ॥ षट्सूर्यान्पूजयामास उदयन्तं दिवाकरम् ॥

តាមវិធីដែលព្រះនារៈទៈបានបង្រៀន សាំបៈ ព្រះរាជបុត្ររបស់ជាំបវតី បានបូជាព្រះសូរ្យៈក្នុងប្រាំមួយរូប និងគោរពបូជាទិវាករៈដែលកំពុងរះ។

Verse 39

कृत्वा योगेन चात्मानं साम्बस्याग्रे रविस्तदा ॥ वरं वृणीष्व भद्रं ते मद्व्रतख्यापनाय च ॥

បន្ទាប់មក ព្រះរវិបានបង្ហាញព្រះអង្គដោយអំណាចយោគៈនៅមុខសាំបៈ ហើយមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ចូរជ្រើសរើសពរ—សូមសេចក្តីមង្គលមានដល់អ្នក—ហើយសម្រាប់ការប្រកាសវ្រតៈ (ព្រហ្មចរិយា/ពិធីសច្ចៈ) របស់ខ្ញុំផងដែរ»។

Verse 40

यस्तोषितो नारदेन तद्वदस्व ममाग्रतः ॥ साम्ब पञ्चाशकैः श्लोकैर्वेदगृह्यपदाक्षरैः ॥

«ចូរនិយាយនៅមុខខ្ញុំ នូវស្តុតិ/ពាក្យសរសើរនោះ ដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំពេញព្រះហឫទ័យតាមរយៈព្រះនារៈទៈ ឱ សាំបៈ ដោយអានជាហាសិបស្លោក ប្រើពាក្យ និងអក្សរដែលសមស្របតាមវេដៈ និងគ្រឹហ្យៈ»។

Verse 41

यः स्तुतोऽहं त्वया वीर तेन तुष्टोऽस्मि ते सदा ॥ स्पृष्टो देवेन सर्वाङ्गे तत्क्षणाद्दीप्तसच्छविः ॥

«ឱ វីរៈ ដោយស្តុតិដែលអ្នកបានសរសើរខ្ញុំ ខ្ញុំតែងតែពេញព្រះហឫទ័យចំពោះអ្នកជានិច្ច»។ ពេលព្រះទេវតាប៉ះពាល់លើរាងកាយទាំងមូលរបស់គាត់ ក្នុងខណៈនោះឯង គាត់ក៏ភ្លឺរលោងដោយពន្លឺកាយដ៏ចែងចាំង។

Verse 42

व्यक्ताङ्गावयवः साक्षाद्द्वितीयोऽभूद्रविर्यथा ॥ मध्याह्ने याज्ञवल्क्यस्य यज्ञं माध्यन्दिनीयकम् ॥

ដោយអវយវៈ និងលក្ខណៈបានបង្ហាញច្បាស់ គាត់ក្លាយដូចជាព្រះរវិទីពីរ ក្នុងរូបដែលមើលឃើញបាន។ នៅពេលថ្ងៃត្រង់ មានការលើកឡើងអំពីយជ្ញៈថ្ងៃត្រង់របស់ យាជ្ញវល្ក្យៈ គឺ «មាធ្យន្ទិនីយក»។

Verse 43

अध्यापयत्साम्बयुतो रविर्मध्यन्दिनोऽभवत् ॥ वैकुण्ठपश्चिमे पार्श्वे तीर्थं माध्यन्दिनीयकम् ॥

ព្រះរវិ ដោយមានសាំបៈជាគូដំណើរ បានបង្រៀន (ធម៌) ហើយដោយហេតុនោះទ្រង់ត្រូវបានភ្ជាប់នឹងប្រពៃណីថ្ងៃត្រង់ (មាធ្យន្ទិន)។ នៅខាងលិចនៃ វៃគុន្ឋ មានទីឆ្លងទឹកបរិសុទ្ធមួយឈ្មោះ «មាធ្យន្ទិនីយក ទីរថ»។

Verse 44

सायाह्ने कृष्णगङ्गाया दक्षिणे संस्थितस्तदा ॥ तत्र दृष्ट्वा तु सायाह्ने रविमस्तोदयं प्रभुम् ॥

បន្ទាប់មកនៅពេលល្ងាច គាត់ឈរនៅលើច្រាំងខាងត្បូងនៃ ក្រឹṣṇa-គង្គា។ នៅទីនោះ ក្នុងពេលល្ងាច គាត់បានឃើញព្រះរវិដ៏ជាព្រះអម្ចាស់ នៅវេលាសន្ធ្យា នៃការរះ និងលិច។

Verse 45

सर्वपापविशुद्धात्मा परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं साम्बस्य तुष्टेन मध्याह्ने तु नभस्तलात् ॥

អ្នកដែលចិត្តវិញ្ញាណបានបរិសុទ្ធពីបាបទាំងអស់ នឹងឈានដល់ ព្រះព្រហ្ម (Brahman) ដ៏អធិក។ ព្រះវរាហៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ដូច្នេះ ព្រះអាទិត្យបានពេញព្រះហឫទ័យចំពោះសាំបៈ ហើយនៅពេលថ្ងៃត្រង់ ពីលើផ្ទៃមេឃ (ព្រឹត្តិការណ៍បានបន្ត)។

Verse 46

द्विधाकृतात्मयोगेन साम्बकुष्ठमपोहितम् ॥ साम्बः प्रख्याततीर्थे तु तत्रैवान्तरधीयत ॥

ដោយអាត្ម-យោគៈដែលធ្វើឲ្យខ្លួនបែកជាពីរ កុស្ឋ (ជំងឺឃ្លង់) របស់សាំបៈត្រូវបានបំបាត់។ បន្ទាប់មក សាំបៈ នៅទីរថដ៏ល្បីនោះ បានអន្តរធានបាត់ពីទិដ្ឋភាព នៅទីនោះផ្ទាល់។

Verse 47

साम्बस्तु सह सूर्येण रथस्थेन दिवानिशम् ॥ रविं पप्रच्छ धर्मात्मा पुराणं सूर्यभाषितम्

សាំបា ជាមួយព្រះសូរ្យៈដែលគង់លើរថ ទាំងថ្ងៃទាំងយប់ បានសួរព្រះរវិ អ្នកមានធម៌ អំពីពុរាណៈដែលព្រះអាទិត្យបានប្រកាស។

Verse 48

भविष्यमिति विख्यातं ख्यातं कृत्वा पुनर्नवम् ॥ साम्बः सूर्यप्रतिष्ठां च कारयामास तत्त्ववित्

អ្វីដែលល្បីថា «ភវិષ្យ» នោះ គាត់បានធ្វើឲ្យល្បីឡើងវិញ និងបង្កើតឲ្យថ្មី; សាំបា អ្នកដឹងតត្តវៈ បានរៀបចំពិធីប្រតិស្ឋា (ការប្រតិស្ថាបនា) ព្រះសូរ្យៈ។

Verse 49

उदयाचलमाश्रित्य यमुनायाश्च दक्षिणे ॥ मध्ये कालप्रियं देवं मध्याह्ने स्थाप्य चोत्तमम्

ដោយអាស្រ័យលើភ្នំឧទយាចល និងនៅលើច្រាំងខាងត្បូងនៃទន្លេយមុនា គាត់បានប្រតិស្ថាបនានៅកណ្ដាល—នៅពេលថ្ងៃត្រង់—ព្រះទេវតាឧត្តម អ្នកជាទីពេញចិត្តរបស់កាលៈ (លំដាប់ពេលវេលា)។

Verse 50

मूलस्थानं ततः पश्चादस्तमानाचले रविम् ॥ स्थाप्य त्रिमूर्तिं साम्बस्तु प्रातर्मध्यापराह्णिकम्

បន្ទាប់មក គាត់បានប្រតិស្ថាបនាព្រះរវិ នៅភ្នំខាងលិចអស្តមានាចល ជាមូលស្ថាន (ទីតាំងដើម) ហើយសាំបាបានតាំងរូបត្រីមូរតិ សម្រាប់ពេលព្រឹក ថ្ងៃត្រង់ និងរសៀល។

Verse 51

मथुरायां तथा चैकें स्थाप्य साम्बो वसुन्धरे ॥ स्वनाम्ना स्थापयामास पुराणविधिना स्वयम्

ហើយដូចគ្នានេះដែរ ឱ វសុន្ធរា ដោយបានប្រតិស្ថាបនាមួយ (រូប/ស្ថាន) នៅមធុរា សាំបា បានប្រតិស្ថាបនាដោយខ្លួនឯងក្រោមនាមរបស់ខ្លួន តាមវិធីពុរាណៈ។

Verse 52

गच्छन्ति तत्पदं शान्तं सूर्यमण्डलभेदकम् ॥ एतत्ते कथितं देवि साम्बशापसमुद्भवम्

ពួកគេឈានដល់ស្ថានបដ្ឋានដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ ដែលត្រូវបានពិពណ៌នាថា «ជ្រៀតចូលរង្វង់ព្រះអាទិត្យ»។ ឱ ទេវី អធិប្បាយនេះបានប្រាប់ដល់អ្នកហើយ ថាជារឿងកើតចេញពីបណ្តាសារបស់ សាំបៈ។

Verse 53

पापप्रशमनाख्यानं महापातक नाशनम्

នេះជាអាខ្យានដែលគេនិយាយថា បន្ធូរបាប និងនាំឲ្យមហាបាតកៈ (អំពើល្មើសធំ) ត្រូវវិនាស។

Verse 54

एवं साम्बपुरं नाम मथुरायां कुलेश्वरम् ॥ रथयात्रां तथा कृत्वा रविणा कथिता यदा

ដូច្នេះ នៅមធុរា មានទីក្រុងមួយឈ្មោះ «សាំបបុរៈ» ដែលមាន «កុលេឝ្វរ»។ ហើយនៅពេលបានធ្វើពិធីរ​ថយាត្រា​ដូច្នោះហើយ នោះព្រះរ​វិ (ព្រះអាទិត្យ) បានពោលប្រាប់។

Verse 55

यावत्त स शब्दो भवति तावत्पुरुष उच्यते ॥ पुरुषश्चाविनाशी च कथ्यते शाश्वतोऽव्ययः

ដរាបណា «សព្ទ/ពាក្យ» នោះនៅមាន ដរាបនោះគេហៅថា «បុរុសៈ»។ ហើយបុរុសៈ ត្រូវបាននិយាយថា មិនវិនាស—ជានិច្ច និងមិនចុះខ្សោយ (អវ្យយ)។

Verse 56

एकवासास्तथा गौरी श्यामा वा वरवर्णिनी ॥ मध्यं गता प्रगल्भा च वयोऽतीतास्तथा स्त्रियः

ស្ត្រីទាំងឡាយក៏ដូចគ្នា អាចស្លៀកពាក់តែសំពត់មួយ; ជា «គោរី» (ស្បែកស) ឬ «ឝ្យាមា» (ស្បែកខ្មៅ) មានពណ៌សម្បុរល្អ; មានវ័យកណ្ដាល ក្លាហាន និងមានទំនុកចិត្ត; ហើយរួមទាំងអ្នកដែលបានលើសវ័យយុវវ័យផងដែរ។

Verse 57

कृष्णः शशाप साम्बं तु विरूपत्वं भविष्यति ॥ शापयुक्तः स साम्बस्तु कुष्ठयुक्तोऽभवत्क्षणात् ॥

បន្ទាប់មក ព្រះក្រឹṣṇa បានដាក់បណ្តាសា សាំបា ថា «ភាពវិកលរូបនឹងកើតមានលើអ្នក»។ ពេលត្រូវបណ្តាសា សាំបា ក៏ភ្លាមៗក្លាយជាអ្នកមានជំងឺកុស្ឋ (រោគស្បែក)។

Verse 58

मथुरायां च मध्याह्ने मध्यन्दिन रवौ तथा ॥ अस्तङ्गते तथा देवं सद्यो राज्यफलं भवेत् ॥

នៅមថុរា ប្រសិនបើគេបូជាព្រះទេវតា នៅពេលថ្ងៃត្រង់—ពេលព្រះអាទិត្យស្ថិតនៅកំពូលមេឃ—ហើយដូចគ្នានោះនៅពេលថ្ងៃលិច នោះគេនិយាយថា ផលនឹងកើតឡើងភ្លាមៗ ដូចផ្លែផលស្មើនឹងរាជ្យ។

Verse 59

स्नात्वा मध्यन्दिनं दृष्ट्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ उदयास्ते ततो देवः साम्बेन सहितो विराट् ॥

បន្ទាប់ពីងូតទឹក ហើយបានឃើញព្រះអាទិត្យពេលថ្ងៃត្រង់ មនុស្សនឹងរួចផុតពីបាបទាំងអស់។ បន្ទាប់មក ព្រះទេវតាដ៏វិសាលអស្ចារ្យ—ជាមួយសាំបា—ត្រូវបានពិពណ៌នាថា ទ្រង់រះឡើង និងលិចចុះ។

Verse 60

माघमासस्य सप्तम्यां दिव्यं साम्बपुरं नराः ॥ रथयात्रां प्रकुर्वन्ति सर्वद्वन्द्वविवर्जिताः ॥

នៅថ្ងៃសប្តមី នៃខែមាឃ ក្នុងទីក្រុងទេវីយ៍ សាំបបុរៈ មនុស្សធ្វើពិធីដង្ហែររថ (រថយាត្រា) ដោយឥតមានទ្វន្ទ និងជម្លោះទាំងអស់។

Frequently Asked Questions

The text frames uncontrolled desire and public rumor (pravāda) as socially corrosive forces that endanger household and lineage stability (kula). It presents restraint and corrective discipline as necessary for communal order, and positions prāyaścitta—here, regulated Sūrya worship—as a mechanism for restoring moral and bodily integrity after misconduct.

The narrative emphasizes diurnal markers—sunrise (udaya), noon (madhyāhna/madhyandina), and sunset (asta/astamaya)—as distinct ritual moments. It also specifies a calendrical observance: Māgha-māsa saptamī, on which a rathayātrā is performed at the divya Sāmbapura.

Although the episode is framed as personal and social correction, it links bodily purification, regulated daily rhythms, and tīrtha-centered water practice (snāna in Kṛṣṇagaṅgā) to the maintenance of dharmic order. In the Varāha–Pṛthivī pedagogical frame, such regulation functions as an early ‘ecology of conduct’: disciplined use of sacred landscapes and waters to stabilize community life that, by implication, supports Pṛthivī’s sustaining order.

Key figures include Kṛṣṇa and his son Sāmba (identified as Jāmbavatīsuta), the sage Nārada, and the solar deity Ravi/Sūrya. The chapter also references Dvaipāyana (Vyāsa) in connection with a cited śloka, and Yājñavalkya in relation to a noon-associated ritual context (mādhyandinīyaka), situating the narrative within recognizable Purāṇic and Vedic-sage lineages.