Adhyaya 17: King Prajāpāla’s Visit to Sage Mahātapā’s Hermitage and the Doctrinal Praise of Nārāyaṇa
Prajāpālasya Mahātapāśramapraveśaḥ Nārāyaṇastutiś ca
Ethical-Discourse (Mokṣa-oriented devotion and cosmological hierarchy)
ព្រះនាងព្រឹថ្វី សួរព្រះវរាហៈ អំពីប្រភព និងតួនាទីបន្តរបស់បុគ្គល “មណិជា” ព្រមទាំងពរ ដែលគេថានឹងប្រទាននៅយុគត្រេតា ដោយសុំឲ្យពន្យល់អំពីកិច្ចការនិងនាមពិសេសរបស់ពួកគេ។ ព្រះវរាហៈ ចាប់ផ្តើមពង្សាវតាររាជវង្សថា នៅក្រឹតយុគ ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទស្រុតកីរតិ អ្នកមានអំណាច បានក្លាយជា សុប្រភោ មណិជា ឬ ព្រះបាទប្រជាបាល។ ពេលចេញប្រមាញ់ ព្រះបាទប្រជាបាល ចូលព្រៃ ហើយជួបអាស្រាមសម្បូរបែប ដែលឥសីមហាតបា ប្រតិបត្តិតបស្យាខ្លាំង សូត្រប្រាហ្មណ-ជប និងគោរពវិន័យពិធីការ។ ព្រះរាជាដែលបម្លែងពីអំពើហិង្សាទៅរកធម៌ សួរថា សត្វលោកដែលលង់ក្នុងសំសារ តើអាចឆ្លងផុតទុក្ខយ៉ាងដូចម្តេច។ មហាតបា បង្រៀនការបូជា ការធ្វើទាន ហោម យជ្ញ និងសមាធិដែលផ្តោតលើព្រះនារាយណៈ។ បន្ទាប់មក លោកបង្ហាញទស្សនៈកោស្មូសថា ទេវតា និងគោលការណ៍ជាច្រើនអះអាងភាពអធិបតេយ្យ ប៉ុន្តែចុងក្រោយសុទ្ធតែសរសើរព្រះអម្ចាស់តែមួយ អ្នកគាំទ្រពិភពលោក ដែលប្រទាននាម និងសភាពពីរ (មូរត/អមូរត) ហើយបង្ហាញការរួមបញ្ចូលទ្រឹស្តីអំពី “ក្សេត្រ” (កាយ/វាល) ដែលត្រូវបានថែរក្សាដោយគោលការណ៍ឯកភាព។
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 17
Verse 1
धरण्युवाच । ये ते मणौ तदा देव उत्पन्ना नरपुङ्गवाः । तेषां वरो भगवता दत्तस्त्रेतायुगे किल ॥ १७.१ ॥
ព្រះធរណី (ផែនដី) បានមានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រះទេវៈ បុរសអធិរាជទាំងឡាយដែលបានកើតនៅម៉ណៅនៅពេលនោះ ព្រះភគវានបានប្រទានពរដល់ពួកគេមែនទែន ក្នុងយុគត្រេតា»។
Verse 2
राजानो भवितारो वै कथं तेषां समुद्भवः । किं च चक्रुर्हि ते कर्म पृथङ् नामानि शंस मे ॥ १७.२ ॥
«ព្រះរាជាទាំងឡាយដែលនឹងកើតមានមក តើពួកគេកើតឡើងដោយរបៀបណា? ហើយពួកគេបានប្រព្រឹត្តកិច្ចការអ្វីខ្លះ? សូមប្រាប់ខ្ញុំផងអំពីនាមដាច់ដោយឡែករបស់ពួកគេ»។
Verse 3
श्रीवराह उवाच । सुप्रभो मणिजो यस्तु राजा नाम्ना महामनाः । तस्योत्पत्तिं वरारोहे शृणु त्वं भूतधारिणि ॥ १७.३ ॥
ព្រះវរាហៈដ៏មានសិរី បានមានព្រះវាចា៖ «មានព្រះរាជាដ៏មានចិត្តធំមួយអង្គ ឈ្មោះ សុប្រភៈ កើតពីម៉ណិជៈ។ ឱ នារីមានចង្កេះស្រស់ស្អាត អ្នកទ្រទ្រង់សត្វលោក ចូរស្តាប់ ខ្ញុំនឹងពោលអំពីកំណើតរបស់ទ្រង់»។
Verse 4
आसीद् राजा महाबाहुरादौ कृतयुगे पुरा । श्रुतकीर्तिरिति ख्यातस्त्रैलोक्ये बलवत्तरः ॥ १७.४ ॥
នៅដើមកាល ក្នុងយុគក្រឹតដ៏បុរាណ មានព្រះរាជាមហាបាហុមួយអង្គ មានព្រះនាមថា ស្រុតកីរតិ ល្បីល្បាញក្នុងត្រៃលោក ជាអ្នកមានកម្លាំងលើសគេ។
Verse 5
तस्य पुत्रत्वमापेदे सुप्रभो मणिजो धरे । प्रजापालेति वै नाम्ना श्रुतकीर्तिर्महाबलः ॥ १७.५ ॥
ឱ ធរា (ផែនដី) មណិជោ ដែលគេហៅថា សុប្រភា បានក្លាយជាកូនប្រុសរបស់គាត់; ហើយគាត់មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បី និងកម្លាំងធំ ត្រូវបានហៅថា «ប្រជាបាល»។
Verse 6
सैकस्मिंश्चिद् दिने प्रायाद् विपिनं श्वापदाकुलम् । तत्रापश्यदृषेर्धन्यं महदाश्रममण्डलम् ॥ १७.६ ॥
បន្ទាប់មក នៅថ្ងៃមួយ គាត់បានចេញដំណើរទៅព្រៃដែលពោរពេញដោយសត្វព្រៃ។ នៅទីនោះ គាត់បានឃើញបរិវេណអាស្រមធំទូលាយ និងជាមង្គលរបស់ឥសីមួយ។
Verse 7
तस्मिन् महातपा नाम ऋषिः परधार्मिकः । तपस्तेपे निराहारो जपन् ब्रह्म सनातनम् ॥ १७.७ ॥
នៅទីនោះ មានឥសីមួយឈ្មោះ មហាតបា ជាអ្នកស្មោះត្រង់ខ្ពស់បំផុតចំពោះធម្មៈ។ គាត់បានអនុវត្តតបស្យា ដោយអត់អាហារ ហើយសូត្រជាបន្តបន្ទាប់នូវ ព្រហ្មន៍អនន្ត (Brahman)។
Verse 8
तत्रासौ पार्थिवः श्रीमान् प्रवेशाय मतिं तदा । चकार चाविशद् राजा प्रजापालो महातपाः ॥ १७.८ ॥
នៅទីនោះ ព្រះមហាក្សត្រដ៏រុងរឿងនោះ បានបង្កើតចិត្តបំណងចូលទៅក្នុងអាស្រម។ ហើយស្តេច ប្រាជាបាល អ្នកការពារប្រជាជន និងមានតបស្យាធំ បានចូលទៅ។
Verse 9
तस्मिन् वराश्रमपदे वनवृक्षजात्या धराप्रसूतोजितमार्गजुष्टाः । लतागृहाः इन्दुरविप्रकाशिनो नायासितज्ञाः कुलभृङ्गराजाः ॥ १७.९ ॥
នៅក្នុងដែនអាស្រមដ៏ប្រសើរនោះ ផ្លូវតូចៗត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយដើមឈើជាច្រើនដែលកើតពីផែនដី។ សត្វឃ្មុំរាជវង្សដ៏ថ្លៃថ្នូរ បានស្នាក់នៅក្នុងផ្ទះដែលសង់ដោយវល្លិ បញ្ចេញពន្លឺដូចព្រះច័ន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ហើយមិនស្គាល់ភាពនឿយហត់ឡើយ។
Verse 10
सुरक्तपद्मोदरकोमलाग्र-नखाङ्गुलीभिः प्रसृतैः सुराणाम् । वराङ्गनाभिः पदपङ्क्तिमुच्चै-र्विहाय भूमिं त्वपि वृत्रशत्रोः ॥ १७.१० ॥
ដោយម្រាមដៃ និងម្រាមជើង ដែលចុងក្រចកទន់ភ្លន់ដូចសាច់ខាងក្នុងនៃផ្កាឈូកក្រហមជ្រាល នារីទេវតាទាំងនោះបានលាតសន្ធឹង ហើយទុកជាជួររបោះជើងខ្ពស់លើផែនដី សូម្បីនៅក្នុងដែនរបស់អ្នកសម្លាប់វ្រឹត្រ។
Verse 11
क्वचित् समीपे तमतीव हृष्टैर् नानाद्विजैः षट्छृरणैश्च मत्तैः । वासद्भिरुच्चैर्विविधप्रमाणाः शाखाः सुपुष्पाः समयोगयुक्ताः ॥ १७.११ ॥
នៅកន្លែងមួយជិតនោះ មានបក្សីជាច្រើនរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ហើយក៏មានសត្វមមាញឹកដូចជាមាន “ស្នែងប្រាំមួយ” ស្នាក់នៅខ្ពស់ៗ។ នៅទីនោះ មែកឈើមានទំហំផ្សេងៗ ផ្កាស្រស់ស្អាតសម្បូរ ត្រូវបានភ្ជាប់គ្នាដោយសម្របសម្រួលយ៉ាងសុខដុម។
Verse 12
कदम्बनीपार्जुनशिलाशाल-लतागृहस्थैर्मधुरस्वरेण । जुष्टं विहङ्गैः सुजनप्रयोगा निराकुला कार्यधृतिर्यथास्थैः ॥ १७.१२ ॥
ទីនោះមានបក្សីមកជុំគ្នា ដោយសម្លេងផ្អែមល្ហែម នៅចន្លោះដើមកដំបា នីបា និងអរជុនា មានព្រៃសាលាលើថ្ម និងសួនលតាដែលគ្របដណ្តប់ជាបន្ទប់ស្នាក់។ នៅទីនោះ ដោយអាកប្បកិរិយារបស់មនុស្សល្អ សមត្ថភាពក្នុងការធ្វើភារកិច្ចរបស់មនុស្សម្នាក់នៅតែស្ងប់ស្ងាត់ មិនរអាក់រអួល និងមាំមួន ដូចជាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយធម្មជាតិ។
Verse 13
मखाग्निधूमैरुदिताग्निहोमै- स्ततः समन्तात् गृहमेदिभिर्द्विजैः । सिंहैरिवाधर्म्मकरी विदारितः स तीक्ष्णदंष्ट्रैर्वरमत्तकेसरैः ॥ १७.१३ ॥
គេត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញគ្រប់ទិសដោយព្រហ្មណ៍អ្នកគ្រួសារ (ទ្វិជៈ) ដែលភ្លើងយជ្ញារបស់ពួកគេឡើងផ្សែង និងពិធីអគ្និហោត្រត្រូវបានបំភ្លឺ។ អ្នកបង្កអធម្មនោះត្រូវបានហែកបំបែក ដូចជាសត្វព្រៃដែលតោចាប់បំផ្លាញ ដោយតោមានធ្មេញមុត និងសក់ក្បាលរុងរឿងដូចស្រវឹង។
Verse 14
एवं स राजा विविधानुपायान् वराश्रमे प्रेक्षमाणो विवेश । तस्मिन् प्रविष्टे तु स तीव्रतेजा महातपाः पुण्यकृतां प्रधानः । दृष्टो यथा भानुरनन्तभानुः कौश्यासने ब्रह्मविदां प्रधानः ॥ १७.१४ ॥
ដូច្នេះ ព្រះរាជា បានសង្កេតមើលវិធីការណ៍នានា ហើយចូលទៅក្នុងអាស្រមដ៏ប្រសើរ។ ពេលព្រះអង្គចូលទៅហើយ ព្រះអង្គបានឃើញមហាតបសមានតេជៈខ្លាំង រុងរឿង—ជាប្រធានក្នុងចំណោមអ្នកធ្វើបុណ្យ—ដូចព្រះអាទិត្យមានពន្លឺអនន្ត អង្គុយលើកៅអីស្មៅកុសៈ ជាប្រធានក្នុងចំណោមអ្នកដឹងព្រះព្រហ្ម។
Verse 15
दृष्ट्वा स राजा विजयी मृगाणां मतिं विसस्मार मुनेः प्रसङ्गात् । चकार धर्मं प्रति मानसं सोऽनुत्तमं प्राप्य नृपो मुनिं सः ॥ १७.१५ ॥
ព្រះរាជាអ្នកឈ្នះនោះ ពេលបានឃើញហើយ ដោយសារការស្និទ្ធស្នាលជាមួយមុនី បានភ្លេចចេតនាចំពោះសត្វក្តាន់។ ព្រះអង្គបានបង្វែរចិត្តទៅរកធម៌ ដោយបានជួបប្រទះមុនីដ៏អស្ចារ្យឥតប្រៀប។
Verse 16
स मुनिस्तं नृपं दृष्ट्वा प्रजापालमकल्मषम् । अभ्यागतक्रियां चक्रे आसनस्वागतादिभिः ॥ १७.१६ ॥
មុនីនោះ ពេលបានឃើញព្រះនរេន្ទ្រ—អ្នកអភិរក្សប្រជាជន និងគ្មានមលសីល—បានអនុវត្តពិធីទទួលភ្ញៀវតាមប្រពៃណី ដោយចាប់ផ្តើមពីការផ្តល់អាសនៈ និងពាក្យស្វាគមន៍។
Verse 17
ततः कृतासनो राजा प्रणम्य ऋषिपुङ्गवम् । पप्रच्छ वसुधे प्रश्नमिमं परमदुर्लभम् ॥ १७.१७ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះរាជា ក្រោយបានអង្គុយលើអាសនៈហើយ បានក្រាបបង្គំដល់ឥសីដ៏ប្រសើរបំផុត ហើយបានសួរ (ឱ វសុធា) សំណួរនេះ ដែលកម្រណាស់ក្នុងលោក។
Verse 18
भगवन् दुःखसंसारमग्नैः पुम्भिस्तितीर्षुभिः । यत्कार्यं तन्ममाचक्ष्व प्रणते शंसितव्रत ॥ १७.१८ ॥
ឱ ព្រះមានព្រះភាគ! សម្រាប់មនុស្សដែលលង់ក្នុងសង្សារដ៏ពោរពេញដោយទុក្ខ ហើយប្រាថ្នាចង់ឆ្លងផុត—តើគួរធ្វើអ្វី? សូមប្រាប់ខ្ញុំ អ្នកដែលក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ឱ អ្នកមានវ្រតដ៏គេសរសើរ។
Verse 19
महातपा उवाच । संसारार्णवमज्जमानमनुजैः पोतः स्थिरोऽतिध्रुवः कार्यः पूजनदानहोमविविधैर्यज्ञैः समं ध्यानैः । कीलैः कीलितमोक्षभिः सुरभटैरूर्ध्वं महारज्जुभिः प्राणाद्यैरधुना कुरुष्व नृपते पोतं त्रिलोकेश्वरम् ॥ १७.१९ ॥
មហាតបា បានមានព្រះវាចា៖ «សម្រាប់មនុស្សដែលកំពុងលង់ក្នុងសមុទ្រសង្សារ ត្រូវបង្កើត ‘ទូក’ មួយឲ្យរឹងមាំ និងមាំមួនយ៉ាងខ្លាំង ដោយអំពើបូជា ការបរិច្ចាគ ការថ្វាយហោម និងយញ្ញៈនានា រួមជាមួយសមាធិ។ ចូរចាក់ឲ្យជាប់ដោយ ‘ដែកគោល’ នៃមោក្ខៈ ហើយលើកឲ្យខ្ពស់ដោយ ‘ខ្សែពួរធំ’ គឺវិន័យចាប់ពីការគ្រប់គ្រងប្រាណ។ ឥឡូវនេះ ឱ ព្រះនរេន្ទ្រ ចូរធ្វើឲ្យទូកនោះក្លាយជាមធ្យោបាយអធិបតី ដើម្បីឆ្លងកាត់លោកទាំងបី»។
Verse 20
नारायणं नरकहरं सुरेशं भक्त्या नमस्कुर्वति यो नृपीष । स वीतशोकः परमं विशोकं प्राप्नोति विष्णोः पदमव्ययं तत् ॥ १७.२० ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃស្តេចទាំងឡាយ អ្នកណាដែលដោយសទ្ធា កោតគោរពនមស្ការ ព្រះនារាយណៈ អ្នកដកសង្គ្រោះពីនរក និងជាព្រះអម្ចាស់ទេវតា នោះនឹងផុតពីទុក្ខសោក ហើយឈានដល់ស្ថានដ៏អមតៈនៃព្រះវិષ્ણុ គឺសភាពដ៏លើសលប់ឥតសោក។
Verse 21
नृप उवाच । भगवन् सर्वधर्मज्ञ कथं विष्णुः सनातनः । पूज्यते मोक्षमिच्छद्भिः पुरुषैर्वद तत्त्वतः ॥ १७.२१ ॥
ស្តេចមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះមានព្រះភាគ អ្នកដឹងធម៌ទាំងអស់ ព្រះវិષ્ણុដ៏អស់កល្ប ត្រូវបានបូជាដោយបុរសដែលប្រាថ្នាមោក្ខៈយ៉ាងដូចម្តេច? សូមពន្យល់តាមសច្ចៈ និងគោលការណ៍សារសំខាន់។»
Verse 22
महातपा उवाच । शृणु राजन् महाप्राज्ञ यथा विष्णुः प्रसीदति । पुरुषाणां तथा स्त्रीणां सर्वयोगीश्वरॊ हरिः ॥ १७.२२ ॥
មហាតបា មានព្រះបន្ទូលថា៖ «សូមស្តាប់ ឱ ស្តេចដ៏មានប្រាជ្ញាធំ ថាព្រះវិષ્ણុ—ហរិ ជាព្រះអម្ចាស់នៃយោគទាំងអស់—ព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យចំពោះបុរស និងស្ត្រី ដោយរបៀបណា។»
Verse 23
सर्वे देवाः सपितरो ब्रह्माद्याश्चाण्डमध्यगाः । विष्णोः सकाशादुत्पन्ना इतीयं वैदिकी श्रुतिः ॥ १७.२३ ॥
ទេវតាទាំងអស់ ព្រមទាំងបិតរុ (បុព្វបុរស) និងព្រះព្រហ្មា ជាដើម ដែលស្ថិតនៅក្នុងពងលោក (ចក្រវាឡ) ត្រូវបាននិយាយថា កើតចេញពីព្រះវិષ્ણុ—ដូច្នេះហើយដែលវេដិកស្រុតិ ប្រកាសជាអធិប្បាយអំណាច។
Verse 24
अग्निस्तथाश्विनौ गौरी गजवक्त्रभुजङ्गमाः । कार्तिकेयस्तथादित्यो मातरो दुर्गया सह ॥ १७.२४ ॥
អគ្គិ ព្រះអស្វិនទាំងពីរ គោរី និងពួកនាគដែលពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះមានមុខដូចដំរី (គណេស) ក៏ដូចជា ការត្តិកេយ និងអាទិត្យ ព្រមទាំងព្រះមាតា (មាត្រឹកា) ទាំងឡាយ ជាមួយព្រះទុರ್ಗា។
Verse 25
दिशो धनपतिर् विष्णुर् यमो रुद्रः शशी तथा । पितरश्चेति संभूताः प्राधान्येन जगत्पतेः ॥ १७.२५ ॥
ទេវតាអធិបតីនៃទិសទាំងឡាយ ដនបតិ (គុបេរ) វិស្ណុ យម រុទ្រ និងព្រះចន្ទ ព្រមទាំងពិត្រៈ—ទាំងនេះបានកើតឡើងជាការបង្ហាញដ៏សំខាន់នៃព្រះអម្ចាស់នៃលោក។
Verse 26
हिरण्यगर्भस्य तनौ सर्वं एव समुद्भवाः । पृथक्पृथक् ततो गर्वं वहमानाः समन्ततः ॥ १७.२६ ॥
ពីព្រះកាយនៃហិរណ្យគರ್ಭៈ សត្វលោកទាំងអស់បានកើតឡើងពិតប្រាកដ; បន្ទាប់មក ម្នាក់ៗដោយរូបរាងខ្លួនឯងដាច់ដោយឡែក បានកាន់កាប់មោទនភាពនៅគ្រប់ទិសទាំងឡាយ។
Verse 27
अहं योग्यस्त्वहं याज्य इति तेषां स्वनो महान् । श्रूयते देवसमितौ सागरक्षुब्धसन्निभः ॥ १७.२७ ॥
«ខ្ញុំមានសមត្ថភាព; ខ្ញុំសមគួរឲ្យគេធ្វើយជ្ញៈដល់ខ្ញុំ»—សំឡេងអ៊ូអរដ៏ធំនោះ ត្រូវបានឮនៅក្នុងសភាទេវតា ដូចសូរសមុទ្រដែលត្រូវកូរឲ្យរលកកក្រើក។
Verse 28
तेषां विवादमानानां वह्निरुत्थाय पार्थिव । उवाच मां यजस्वेति ध्यायध्वं मामिति ब्रुवन् ॥ १७.२८ ॥
នៅពេលពួកគេកំពុងជជែកវិវាទ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ភ្លើងបានលេចឡើង ហើយនិយាយថា៖ «ចូរបូជាខ្ញុំ» និង «ចូរសមាធិលើខ្ញុំ» ដោយនិយាយទៅកាន់ពួកគេដូច្នេះ។
Verse 29
प्राजापत्यमिदं नूनं शरीरं मद्विनाकृतम् । विनाशमुपपद्येत यतो नाहं महानहम् ॥ १७.२९ ॥
រាងកាយនេះប្រាកដជាការបង្កើតរបស់ប្រជាបតិ; ប្រសិនបើត្រូវបានបង្កើតដោយគ្មានខ្ញុំ វានឹងឈានទៅកាន់ការបំផ្លាញ—ព្រោះខ្ញុំមិនមែន (ក្នុងករណីនោះ) ជា «អហំដ៏មហា» គោលការណ៍ទ្រទ្រង់នៃអត្តភាពទេ។
Verse 30
एवमुक्त्वा शरीरं तु त्यक्त्वा वह्निर्विनिर्ययौ । निर्गतेऽपि ततस्तस्मिंस्तच्छरीरं न शीऱ्यते ॥ १७.३० ॥
ព្រះអគ្គីបានមានព្រះវាចាដូច្នោះហើយ ក៏ចាកចេញ ដោយបោះបង់រាងកាយ។ ទោះបីអគ្គីបានចេញទៅហើយ កាយនោះក៏មិនរលួយឡើយ។
Verse 31
ततोऽश्विनौ मूर्तिमन्तौ प्राणापानौ शरीरगौ । आवां प्रधानावित्येवमूचतुर्याज्यसत्तमौ ॥ १७.३१ ॥
បន្ទាប់មក អશ્વិនទាំងពីរ មានរូបកាយ ជាព្រះដង្ហើមជីវិត ប្រាណ និង អបាណ ស្ថិតក្នុងរាងកាយ បានមានព្រះវាចាដូច្នេះថា៖ «យើងទាំងពីរជាអ្នកសំខាន់បំផុត» ឱ អ្នកគួរបូជាល្អឥតខ្ចោះ។
Verse 32
एवमुक्त्वा शरीरं तु विहाय क्वचिदास्थितौ । तयोऽपि क्षयं कृत्वा क्षेत्री तत्पुरमास्थितः ॥ १७.३२ ॥
ពួកគេបានមានព្រះវាចាដូច្នោះហើយ ក៏បោះបង់រាងកាយ ទៅស្ថិតនៅកន្លែងមួយ។ ហើយក្រោយពីធ្វើឲ្យទាំងពីរនោះដល់ទីបញ្ចប់ផងដែរ ព្រះអម្ចាស់នៃក្សេត្រ (kṣetrī) បានទៅស្នាក់នៅក្នុងទីក្រុងនោះ។
Verse 33
ततो वागब्रवीद् गौरी प्राधान्यं मयि संस्थितम् । सा अप्येवमुक्त्वा क्षेत्रात् तु निष्चक्राम बहिः शुभा ॥ १७.३३ ॥
បន្ទាប់មក គោរី (Gaurī) បានមានព្រះវាចាថា៖ «ភាពជាអ្នកសំខាន់បំផុត ស្ថិតនៅក្នុងខ្ញុំ»។ នាងដ៏មង្គលនោះ បាននិយាយដូច្នោះហើយ ក៏ចាកចេញពីក្សេត្រ ទៅខាងក្រៅ។
Verse 34
तया विनापि तत्क्षेत्रं वागूनं व्यवतिष्ठत । ततो गणपतिर् वाक्यमाकाशाख्योऽब्रवीत् तदा ॥ १७.३४ ॥
ទោះបីគ្មាននាងក៏ដោយ ក្សេត្រនោះនៅតែស្ថិតមាំមួន ជា «វាគូណ» (Vāgūna)។ បន្ទាប់មក នៅពេលនោះ គណបតិ (Gaṇapati) បានមានព្រះវាចា ហើយអ្នកដែលមាននាម «អាកាសាខ្យ» (Ākāśākhya) ក៏បាននិយាយដែរ។
Verse 35
न मया रहितं किञ्चिच्छरीरं स्थायि दूरतः । कालान्तरेत्येवमुक्त्वा सोऽपि निष्क्रम्य देहतः ॥ १७.३५ ॥
«មិនមានរាងកាយណាមួយអាចនៅឆ្ងាយពីខ្ញុំបានយូរឡើយ»។ ដោយនិយាយដូច្នេះថា «តាមកាលៈទេសៈ» គាត់ក៏ចាកចេញពីរាងកាយ។
Verse 36
पृथग्भूतस्तथाप्येतच्चरीरं नाप्यनीनशत् । विनाकाशाख्यतत्त्वेन तथापि न विशीर्यते ॥ १७.३६ ॥
ទោះបីរាងកាយនេះបានបែកចែកជាផ្នែកផ្សេងៗក៏ដោយ វានៅតែមិនត្រូវបំផ្លាញ; ទោះគ្មានធាតុដែលហៅថា «អាកាស» ក៏ដោយ វាក៏មិនរលួយបែកបាក់ឡើយ។
Verse 37
सुषिरैस्तु विहीनं तु दृष्ट्वा क्षेत्रं व्यवस्थितम् । शरीरधातवः सर्वे ते ब्रूयुर्वाक्यमेव हि ॥ १७.३७ ॥
ប៉ុន្តែពេលពួកគេឃើញ «ក្សេត្រ» គឺរាងកាយ តាំងនៅស្ថានភាពត្រឹមត្រូវ ប៉ុន្តែគ្មានរន្ធបើកទាំងឡាយ នោះធាតុរាងកាយទាំងអស់ (ធាតុ) នឹងនិយាយតែពាក្យសក្ខីកម្មមួយប៉ុណ្ណោះ។
Verse 38
अस्माभिर्व्यतिरिक्तस्य न शरीरस्य धारणम् । भवतीत्येवमुक्त्वा ते जहुः सर्वे शरीरिणः ॥ १७.३८ ॥
ដោយនិយាយថា «សម្រាប់អ្វីដែលបែកចេញពីយើង ការរក្សាទ្រទ្រង់រាងកាយមិនកើតមានឡើយ» ពួកសត្វមានរាងកាយទាំងអស់នោះ ក៏បានបោះបង់រាងកាយចោល។
Verse 39
तैर्व्यपेतमपि क्षेत्रं पुरुषेण प्रपाल्यते । तं दृष्ट्वा त्वब्रवीत् स्कन्दः सोऽहङ्कारः प्रकीर्तितः ॥ १७.३९ ॥
ទោះបី «ក្សេត្រ» នោះត្រូវបានពួកគេចាកចេញហើយក៏ដោយ វានៅតែត្រូវបានបុរសម្នាក់ថែរក្សា។ ឃើញគាត់ហើយ ស្កន្ទៈបាននិយាយថា៖ «នោះហើយគឺអហង្គារ (ការបង្កើត ‘ខ្ញុំ’) ដែលគេបានពោល»។
Verse 40
मया विना शरीरस्य सम्भूतिरपि नेष्यते । एवमुक्त्वा शरीरात् तु सोऽभ्यपेतः पृथक् स्थितः ॥ १७.४० ॥
«ដោយគ្មានខ្ញុំ ការកើតមាននៃរាងកាយក៏មិនអាចទទួលស្គាល់ថាអាចមានបានឡើយ»។ និយាយដូច្នេះហើយ គាត់បានដកខ្លួនចេញពីរាងកាយ ហើយឈរនៅដាច់ដោយឡែក។
Verse 41
तेनाक्षतेन तत्क्षेत्रं विना मुक्तवदास्थितम् । तं दृष्ट्वा कुपितो भानुः स आदित्यः प्रकीर्तितः ॥ १७.४१ ॥
ដោយគ្មានអក្សត (អង្ករមិនបែក) នោះ ក្សេត្រ (ទីសក្ការៈ) នោះនៅដូចជាត្រូវដកចេញពីការមុក្សៈ។ ឃើញដូច្នេះ ភានុ—ព្រះអាទិត្យ—ក៏ខឹង; ដូចហេតុនេះហើយ គេគោរពហៅថា អាទិត្យ។
Verse 42
मया विना कथं क्षेत्रमिमं क्षणमपीष्यते । एवमुक्त्वा प्रयातः स तच्छरीरं न शीऱ्यते ॥ १७.४२ ॥
«ដោយគ្មានខ្ញុំ តើតំបន់សក្ការៈនេះអាចអត់ធន់បានសូម្បីតែមួយភ្លែតដែរឬ?» និយាយដូច្នេះហើយ គាត់បានចាកចេញ; ទោះយ៉ាងណា រាងកាយនោះមិនរលួយឡើយ។
Verse 43
ततः कामादिरुत्थाय गणो मातृविसंज्ञितः । न मया व्यतिरिक्तस्य शरीरस्य व्यवस्थितिः । एवमुक्त्वा स यातस्तु शरीरं तन्न शीryते ॥ १७.४३ ॥
បន្ទាប់មក ក្រុម (គណៈ) ដែលគេហៅថា «មាតា»—ចាប់ពី កាមៈ ជាដើម—បានកើតឡើង ហើយនិយាយថា៖ «រាងកាយមិនអាចមានការតាំងស្ថិតិមាំមួន ដោយខ្វះខ្ញុំឡើយ»។ និយាយដូច្នេះហើយ គាត់បានចាកចេញ; ទោះយ៉ាងណា រាងកាយនោះមិនរលួយឡើយ។
Verse 44
ततो माया अब्रवीत् कोपात् सा च दुर्गा प्रकीर्तिता । न मया अस्य विना भूतिरित्युक्त्वा अन्तर्दधे पुनः ॥ १७.४४ ॥
បន្ទាប់មក មាយា បាននិយាយដោយកំហឹង—នាងដែលគេក៏សរសើរហៅថា ទុರ್ಗា។ នាងបានប្រកាសថា «ដោយគ្មានខ្ញុំ គាត់មិនអាចរីកចម្រើនបានឡើយ» ហើយបានលាក់ខ្លួនបាត់ទៅម្ដងទៀត។
Verse 45
ततो दिशः समुत्तस्थुरूचुश्छेदं वचो महत् । नास्माभी रहितं कार्यं भवतीति न संशयः । चतस्त्र आगताः काष्ठा अपयाताः क्षणात् तदा ॥ १७.४५ ॥
បន្ទាប់មក ទិសទាំងឡាយបានលេចឡើង ហើយនិយាយពាក្យដ៏ធំ និងដាច់ខាតថា៖ «គ្មានកិច្ចការណាមួយអាចសម្រេចបានដោយគ្មានយើងទេ—មិនមានសង្ស័យឡើយ»។ នៅពេលនោះ ទិសទាំងបួនដែលបានមក ក៏ចាកចេញភ្លាមៗ។
Verse 46
ततो धनपतिर् वायुर् मय्यपेते क्व सम्भवः । शरीरस्येति सोऽप्येवम् उक्त्वा मूर्धानगोऽभवत् ॥ १७.४६ ॥
បន្ទាប់មក ធនបតិ (គុបេរ) បាននិយាយថា៖ «ពេលខ្ញុំចាកចេញទៅហើយ តើការរស់នៅរបស់រាងកាយនឹងកើតមានពីណា?»។ និយាយដូច្នេះហើយ គាត់ក៏ឡើងទៅកាន់ក្បាល (ដកថយឡើងលើ)។
Verse 47
ततो विष्णुर्मनो ब्रूयान्नायं देहो मया विना । क्षणमप्युत्सहेत् स्थातुमित्युक्त्वाऽन्तर्दधे पुनः ॥ १७.४७ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះវិṣṇu បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «រាងកាយនេះ មិនអាចអត់ធ្មត់ឈររស់បានសូម្បីតែមួយខណៈ ដោយគ្មានខ្ញុំទេ»។ និយាយដូច្នេះហើយ ព្រះអង្គក៏លាក់ខ្លួនបាត់ទៅម្ដងទៀត។
Verse 48
ततो धर्मोऽब्रवीत् सर्वमिदं पालितवानहम् । इदानीमप्युपगते कथमेतद्भविष्यति ॥ १७.४८ ॥
បន្ទាប់មក ធម្មៈ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានថែរក្សា និងការពារអ្វីៗទាំងអស់នេះ។ ឥឡូវនេះ ពេលវេលា/ស្ថានភាពនេះបានមកដល់ហើយ តើរឿងនេះនឹងកើតមានដូចម្តេច?»
Verse 49
एवमुक्त्वा गतो धर्मस्तच्छरीरं न शीऱ्यते । ततो ब्रवीन्महादेवः अव्यक्तो भूतनायकः ॥ १७.४९ ॥
និយាយដូច្នេះហើយ ធម្មៈ បានចាកចេញទៅ; ហើយរាងកាយនោះមិនរលួយទេ។ បន្ទាប់មក មហាទេវៈ—អវ្យក្ត (មិនបង្ហាញ) ជាមេដឹកនាំសត្វភាវៈទាំងឡាយ—បានមានព្រះបន្ទូល។
Verse 50
महत्त्संज्ञो मया हीनं शरीरं नो भवेद्यथा । एवमुक्त्वा गतः शम्भुस्तच्छरीरं न शीऱ्यते ॥ १७.५० ॥
«ដើម្បីឲ្យរាងកាយដែលគេហៅថា “មហា” មិនក្លាយជារង្វះខ្ញុំទេ» ដូច្នេះ ព្រះសម្ភូ (Śambhu) បានមានព្រះបន្ទូលហើយចាកចេញ; ហើយរាងកាយនោះមិនរលួយទេ។
Verse 51
तं दृष्ट्वा पितरश्चोचुस्तन्मात्रा यावदस्मभिः । प्रगतैरेभिरेतच्च शरीरं शीऱ्यते ध्रुवम् । एवमुक्त्वा तु ते देहं त्यक्त्वाऽन्तर्धानमागताः ॥ १७.५१ ॥
ពួកបិត្រ (Pitṛs) ឃើញព្រះអង្គហើយយំសោកថា៖ «ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះដែលយើងផ្តល់ជាគាំទ្រ; ពេលយើងចាកចេញទៅ រាងកាយនេះប្រាកដជារលួយ»។ និយាយដូច្នេះហើយ ពួកគេបោះបង់រាងកាយ និងលាក់ខ្លួនទៅ។
Verse 52
अग्निः प्राणोऽपानश्च आकाशं सर्वधातवः । क्षेत्रं तद्वदहंकारो भानुः कामादयो मया । काष्ठा वायुर्विष्णुर्धर्म शम्भुस्तथेन्द्रियार्थकाः ॥ १७.५२ ॥
«អគ្គិ (ភ្លើង), ប្រាណ និងអបាន, អាកាស និងធាតុទាំងអស់; ក្សេត្រ (វាលនៃសត្ត) ដូចគ្នា, អហង្គារ, ព្រះអាទិត្យ (ភានុ), កាមៈ និងអ្វីៗផ្សេងទៀត—ទាំងនេះសុទ្ធតែដោយខ្ញុំ; ទិសទាំងឡាយ, ខ្យល់, ព្រះវិṣṇុ, ធម្ម, ព្រះសម្ភូ, និងវត្ថុអារម្មណ៍នៃឥន្ទ្រីយ៍ផងដែរ»។
Verse 53
एतैर्मुक्तं तु तत्क्षेत्रं तत् तथैव व्यवस्थितम् । सोमेन पाल्यमानं तु पुरुषेणेन्दुरूपिणा ॥ १७.५३ ॥
ដោយអ្វីៗទាំងនេះ តំបន់បរិសុទ្ធនោះត្រូវបានដោះលែងពីទុក្ខលំបាក ហើយនៅតាំងដូចមុន; ហើយត្រូវបានការពារដោយព្រះសោម—ដោយបុរស (Puruṣa) ដែលមានរូបជាព្រះច័ន្ទ។
Verse 54
एवं व्यवस्थिते सोमे षोडशात्मन्यथाक्षरे । प्राग्वत् तत्र गुणोपेतं क्षेत्रमुत्थाय बभ्रम ॥ १७.५४ ॥
ពេលព្រះសោមត្រូវបានតាំងឲ្យស្ថិតស្ថេរដូច្នេះ—តាមគោលការណ៍អក្សរដែលមានដប់ប្រាំមួយផ្នែក—នោះតំបន់បរិសុទ្ធដែលពោរពេញដោយគុណធម៌ ក៏លេចឡើង ហើយចល័តនៅទីនោះដូចមុន។
Verse 55
प्रागवस्थं शरीरं तु दृष्ट्वा सर्वज्ञपालितम् । ताः क्षेत्रदेवताः सर्वा वैलक्षं भावमाश्रिताः ॥ १७.५५ ॥
ប៉ុន្តែពេលឃើញរាងកាយនៅសភាពដើម ដែលត្រូវបានថែរក្សាដោយព្រះអង្គអ្នកដឹងគ្រប់យ៉ាង ទេវតាអ្នកអភិរក្សវាលបូជាទាំងអស់ ក៏មានអារម្មណ៍ភ្ញាក់ផ្អើល និងអៀនស្រពិចស្រពិល។
Verse 56
तमेवं तुष्टुवुः सर्वास्तं देवं परमेश्वरम् । स्वस्थानमीयिषुः सर्वास्तदा नृपतिसत्तम ॥ १७.५६ ॥
ដូច្នេះ ទាំងអស់គ្នាបានសរសើរព្រះទេវៈនោះ ជាព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជ; បន្ទាប់មក ពួកគេទាំងអស់បានត្រឡប់ទៅលំនៅដ្ឋានរបស់ខ្លួនវិញ ឱ ព្រះមហាក្សត្រល្អឥតខ្ចោះ។
Verse 57
त्वमग्निस्त्वं तथा प्राणस्त्वमपानः सरस्वती । त्वमाकाशं धनाध्यक्षस्त्वं शरीरस्य धातवः ॥ १७.५७ ॥
ព្រះអង្គជាអគ្គិ (ភ្លើង) ហើយដូចគ្នានោះ ព្រះអង្គជាប្រាណ (ដង្ហើមជីវិត); ព្រះអង្គជាអបាន (ដង្ហើមចុះក្រោម) និងសរស្វតី។ ព្រះអង្គជាអាកាស (លំហ/អេធើរ); ព្រះអង្គជាអធិបតីនៃទ្រព្យសម្បត្តិ; ព្រះអង្គជាធាតុទាំងឡាយនៃរាងកាយ។
Verse 58
अहङ्कारो भवान् देव त्वमादित्योऽष्टको गणः । त्वं माया पृथिवी दुर्गा त्वं दिशस्त्वं मरुत्पतिः ॥ १७.५८ ॥
ឱ ព្រះទេវៈ ព្រះអង្គជាអហង្គារ (គោលការណ៍នៃអត្តភាព); ព្រះអង្គជាអាទិត្យ; ព្រះអង្គជាអෂ្ដក និងគណៈទាំងឡាយ។ ព្រះអង្គជាមាយា; ព្រះអង្គជាព្រឹថិវី (ផែនដី); ព្រះអង្គជាទុರ್ಗា; ព្រះអង្គជាទិសទាំងឡាយ; ហើយព្រះអង្គជាព្រះអម្ចាស់នៃមរុត (ខ្យល់/ទេវព្យុះ)។
Verse 59
त्वं विष्णुस्त्वं तथा धर्मस्त्वं जिष्णुस्त्वं पराजितः । अक्षरार्थस्वरूपेण परमेश्वरसंज्ञितः ॥ १७.५९ ॥
ព្រះអង្គជាវិષ્ણុ; ព្រះអង្គក៏ជាធម្មៈផងដែរ។ ព្រះអង្គជាជិષ્ણុ (អ្នកឈ្នះ) ព្រះអង្គជាអ្នកមិនអាចឈ្នះបាន។ ក្នុងរូបនៃអត្ថន័យអមតៈនៃអក្សរ (អក្សរ) ព្រះអង្គត្រូវបានហៅថា បរមេශ්វរ (ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជ)។
Verse 60
अस्माभिरपयातैस्तु कथमेतद्भविष्यति । एवमत्र शरीरं तु त्यक्तमस्माभिरेव च ॥ १७.६० ॥
ប៉ុន្តែបើយើងដកថយទៅ វានឹងកើតមានដូចម្តេច? ហើយដូច្នេះ នៅទីនេះ ពិតប្រាកដថា រូបកាយនេះ ត្រូវបានយើងឯងបោះបង់ចោលផងដែរ។
Verse 61
तत् परं भवता देव तदवस्थं प्रपाल्यते । स्थानभङ्गो न नः कार्यः स्वयं सृष्ट्वा प्रजापते ॥ १७.६१ ॥
ដូច្នេះ ព្រះទេវៈអើយ សូមព្រះអង្គថែរក្សាស្ថានភាពនោះឲ្យបានគង់វង្ស។ សម្រាប់យើង ការបំផ្លាញទីតាំងដែលបានកំណត់មិនគួរធ្វើឡើយ—ឱ ព្រះប្រជាបតិ ព្រោះព្រះអង្គបានបង្កើតយើងដោយព្រះអង្គឯង។
Verse 62
एवं स्तुतस्ततो देवस्तेषां तोषं परं ययौ । उवाच चैतान् क्रीडार्थं भवन्तोत्पादिता मया ॥ १७.६२ ॥
ព្រះទេវៈត្រូវបានសរសើរដូច្នេះហើយ ទ្រង់បានទទួលសេចក្តីពេញចិត្តដ៏លើសលប់ចំពោះពួកគេ។ ហើយទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ដើម្បីលីឡា (កីឡាទេវ) ពួកអ្នកត្រូវបានខ្ញុំបង្កើតឡើង»។
Verse 63
कृतकृत्यस्य मे किं नु भवद्भिर्विप्रयोजनम् । तथापि दद्मि वो रूपे द्वे द्वे प्रत्येकशोऽधुना ॥ १७.६३ ॥
«ឥឡូវនេះ កិច្ចការរបស់ខ្ញុំបានសម្រេចហើយ តើខ្ញុំមានការបែកចេញពីអ្នកទៀតដូចម្តេច? ទោះជាយ៉ាងណា ឥឡូវនេះ ខ្ញុំប្រទានឲ្យអ្នកម្នាក់ៗ រូបរាងពីរៗ»។
Verse 64
भूतकार्येष्वमूर्तेन देवलोके तु मूर्तिना । तिष्ठध्वमपि कालान्ते लयं त्वाविशत द्रुतम् ॥ १७.६४ ॥
ក្នុងការប្រតិបត្តិការនៃធាតុទាំងឡាយ (ភូតកាយ៌) ទ្រង់ស្ថិតក្នុងរូបអមូរត (មិនបង្ហាញរាង) ប៉ុន្តែក្នុងលោកទេវៈ ទ្រង់ស្ថិតក្នុងរូបមូរត (បង្ហាញរាង)។ ទោះបីអ្នកស្ថិតដូច្នោះក៏ដោយ នៅចុងកាល ការលាយ (លយ) បានចូលមកលើអ្នកយ៉ាងឆាប់រហ័ស។
Verse 65
शरीराणि पुनर्नैवं कर्त्तव्योऽहमिति क्वचित् । मूर्त्तीनां च तथा तुभ्यं दद्मि नामानि वोऽधुना ॥ १७.६५ ॥
កុំបង្កើតរាងកាយឡើងវិញដោយរបៀបនេះនៅទីណាមួយ ដោយគំនិតថា «ខ្ញុំជាអ្នកធ្វើ»។ ហើយដូចគ្នានេះ ខ្ញុំឥឡូវនេះនឹងប្រទានឈ្មោះនៃរូបមូរតិ (mūrti) ទាំងឡាយដល់អ្នក។
Verse 66
अग्नेर्वैश्वानरो नाम प्राणापानौ तथाश्विनौ । भविष्यति तथा गौरी हिमशैलसुता तथा ॥ १७.६६ ॥
អគ្និមាននាមថា «វៃស្វានរ» (Vaiśvānara)។ ហើយដូចគ្នានេះ ប្រាណ និង អបាណ ត្រូវបានសម្គាល់ជាគូ «អស្វិន» (Aśvins)។ ដូច្នេះដែរ ព្រះនាងនឹងមាននាម «គោរី» (Gaurī) ហើយក៏ហៅថា កូនស្រីនៃភ្នំហិមាល័យ។
Verse 67
पृथिव्यादिगणस्त्वेष गजवक्त्रो भविष्यति । शरीरधातवश्चेमे नानाभूतानि एव तु । अहंकारस्तथा स्कन्दः कार्त्तिकेयो भविष्यति ॥ १७.६७ ॥
ក្រុមទេវតាដែលចាប់ផ្តើមពីធាតុផែនដីនេះ នឹងក្លាយជា «គជវក្ត្រ» (Gajavaktra) អ្នកមានមុខដូចដំរី។ ហើយធាតុផ្សំនៃរាងកាយទាំងនេះ នឹងក្លាយជាសត្វមានជីវិតនានា។ ដូចគ្នានេះ «អហំការក» (Ahaṃkāra) នឹងក្លាយជា ស្កន្ទ (Skanda) គឺ ការត្តិកេយ (Kārttikeya)។
Verse 68
भानुश्चादित्यरूपोऽसौ मूर्त्तामूर्त्त च चक्षुषी । कामाद्योऽयं गणो भूयो मातृरूपो भविष्यति ॥ १७.६८ ॥
ភានុ (Bhānu) ពិតជាមានរូបជាអាទិត្យ (Āditya) គឺព្រះអាទិត្យ; ហើយទ្រង់/វា ជាទាំងមានរូប និងអរូប ហើយធ្វើមុខងារជាភ្នែកទាំងពីរ។ ក្រុមដែលចាប់ផ្តើមពី កាម (Kāma) នេះទៀត នឹងក្លាយជារូបនៃ «មាត្រ» (Mātṛs) ម្តាយទេវីទាំងឡាយ។
Verse 69
शरीरमाया दुर्गैषा कारणान्ते भविष्यति । दश कन्या भविष्यन्ति काष्ठास्त्वेतास्तु वारुणाः ॥ १७.६९ ॥
មាយារបស់រាងកាយនេះ ដែលយល់ដឹងបានលំបាក (durga) នឹងកើតឡើងនៅចុងបញ្ចប់នៃដំណើរការហេតុ (kāraṇa)។ នារីក្មេងដប់នាក់នឹងកើតមាន; ពួកនាងទាំងនេះពិតជាគេហៅថា «កាស្ឋា» (kāṣṭhā) គឺការបែងចែកពេលវេលា ដែលស្ថិតក្រោមអំណាចវរុណ (Varuṇa)។
Verse 70
अयं वायुर्धनेशस्तु कारणान्ते भविष्यति । अयं मनो विष्णुनामा भविष्यति न संशयः ॥ १७.७० ॥
វាយុនេះ នៅចុងបញ្ចប់នៃវដ្តហេតុផល នឹងក្លាយជា ធនេស (Dhaneśa)។ ចិត្តនេះ នឹងក្លាយជា អ្នកមាននាម វិષ્ણុ (Viṣṇu) ដោយគ្មានសង្ស័យ។
Verse 71
धर्मोऽपि यमनामा च भविष्यति न संशयः । महत्तत्त्वं च भगवान् महादेवो भविष्यति ॥ १७.७१ ॥
ធម៌ផងដែរ នឹងត្រូវគេស្គាល់ដោយនាម យម (Yama) ដោយគ្មានសង្ស័យ។ ហើយ មហត្តត្ត្វ (mahat-tattva) នឹងក្លាយជា ព្រះភគវាន មហាទេវ (Mahādeva)។
Verse 72
इन्द्रियार्थाश्च पितरो भविष्यन्ति न संशयः । अयं सोमः स्वयं भूत्वा यामित्रं सर्वदामराः ॥ १७.७२ ॥
វត្ថុអារម្មណ៍នៃឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ នឹងក្លាយជា បិត្រ (Pitṛs) ពិតប្រាកដ ដោយគ្មានសង្ស័យ។ សោម (Soma) នេះ ដោយបានបង្ហាញខ្លួនឯង នឹងក្លាយជា មិត្តរួមរបស់ យម (Yama) ហើយស្ថិតជានិច្ចក្នុងចំណោម អមរៈ (អមតៈ)។
Verse 73
एवं वेदान्तपुरुषः प्रोक्तो नारायणात्मकः । स्वस्थाने देवताः सर्वा देवस्तु विरराम ह ॥ १७.७३ ॥
ដូច្នេះ ‘បុរសនៃវេទាន្ត’ ត្រូវបានពណ៌នាថា មានសភាពជានារាយណៈ (Nārāyaṇa)។ ទេវតាទាំងអស់ បានត្រឡប់ទៅទីស្ថានរបស់ខ្លួន ហើយព្រះទេវតានោះ ក៏ស្ងប់ស្ងាត់/ឈប់និយាយ។
Verse 74
एवं प्रभावो देवोऽसौ वेदवेद्यो जनार्दनः । कथितो नृपते तुभ्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ १७.७४ ॥
ដូច្នេះ ព្រះជនារទន (Janārdana) អង្គនោះ ដែលអាចដឹងបានតាមរយៈវេទទាំងឡាយ ត្រូវបានពណ៌នាប្រាប់ដល់ព្រះអង្គហើយ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ។ តើព្រះអង្គចង់ស្តាប់អ្វីទៀត?
Frequently Asked Questions
The text frames liberation-oriented ethics as a disciplined program of worship and contemplative practice: pūjana (reverential worship), dāna (giving), homa and yajña (ritual offerings), and dhyāna (meditation) directed toward Nārāyaṇa. It also models a moral turn from hunting to dharma when the king encounters an āśrama and a tapasvin, presenting devotion and restraint as practical means to ‘cross’ saṃsāra.
The narrative provides broad yuga markers—Kṛtayuga for the genealogy and a reference to Tretāyuga regarding boons—but it does not specify tithi, nakṣatra, lunar phases, or seasonal calendars for rituals. Ritual activity is described generically (homa, yajña, smoke, ascetic japa) without calendrical prescription.
Environmental balance appears indirectly through the āśrama ecology and the concept of sustaining a ‘kṣetra’ (field/body) by an overarching principle. The forest-hermitage is depicted as an ordered habitat where ritual discipline and non-violent orientation replace predatory hunting, implying that ethical self-regulation supports stable landscapes and communities. The cosmological section emphasizes coordinated functions under a unifying sustainer, a conceptual parallel to maintaining terrestrial order through integrated roles.
A royal lineage is introduced: Śrutakīrti (a king in Kṛtayuga) and his son Suprabho Maṇija, also named Prajāpāla. The principal sage figure is Ṛṣi Mahātapā. The chapter also references a wide range of deities and personified principles (e.g., Agni, Aśvinau, Gaurī, Gaṇapati, Skanda/Kārttikeya, Āditya, Durgā, Yama, Rudra/Śambhu, Soma, Viṣṇu/Nārāyaṇa) as part of a doctrinal catalogue rather than as historical persons.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.