
Goniṣkramaṇa-māhātmya
Tīrtha-māhātmya (Sacred Geography and Ritual Manual)
ក្នុងសន្ទនា ព្រឹថ្វី សួរ ព្រះវរាហៈ ឲ្យបង្ហាញទីរត្ថមួយទៀតដែលសម្ងាត់ខ្លាំង និងបរិសុទ្ធបំផុត លើសពីរឿងរ៉ាវអំពី រុរុក្សេត្រ និង ហ្រឹសីកេស។ ព្រះវរាហៈ ពន្យល់អំពីមូលហេតុលាក់លៀម និងមហិមារបស់ទីរត្ថលើខ្ពង់រាបហិមាល័យឈ្មោះ “គោនិષ្ក្រមណ” ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងគោសុរភី និងតបៈយូរអង្វែងរបស់ឥសី អោរវៈ។ និទានពិពណ៌នាអំពីការមកដល់របស់ ឥឝ្វរ (រុទ្រ) និងពេលអាស្រាមរបស់អោរវៈ ត្រូវបានដុតដោយតេជៈរបស់រុទ្រ អោរវៈបានបញ្ចេញបណ្តាសាដែលធ្វើឲ្យពិភពលោករំខាន។ បន្ទាប់មកមានវិធីសង្គ្រោះ៖ នាំគោសុរភីមកងូត/អភិសេកអោរវៈ ដើម្បីបន្សាបឥទ្ធិពលបណ្តាសារបស់រុទ្រ។ ចុងក្រោយ ព្រះវរាហៈ រៀបចំកម្មវិធីពិធីការនៅទីរត្ថនេះ—ការងូតទឹកបរិសុទ្ធ ការអត់អាហារ ការដើរវង់ប្រទក្សិណា និងវត្តតាមកាលកំណត់—ហើយភ្ជាប់ប្រភពទឹក ដើមពោធិ/ដើមប៉េងប៉ោះ (វត) ទឹកធ្លាក់ និងទីកន្លែងធម្មជាតិផ្សេងៗ ជាមួយសីលសង្រ្គោះ ការបរិសុទ្ធ និងការស្ដារឡើងវិញនៃសមតុល្យកោស्मिक និងបរិស្ថាន។
Verse 1
अथ गोनिष्क्रमणमाहात्म्यम् ॥ धरण्युवाच ॥ अत्याश्चर्यं श्रुतं ह्येतद्रुरुक्षेत्रसमुद्भवम् ॥ हृषीकेशस्य महिमा त्वया य उपवर्णितः
ឥឡូវនេះ ចាប់ផ្តើម “មហាត្ម្យៈ នៃ គោនិષ្ក្រមណៈ”។ ធរណីបាននិយាយថា៖ “ពិតប្រាកដណាស់ រឿងរ៉ាវដ៏អស្ចារ្យនេះ ដែលកើតចេញពី រុរុក្សេត្រ បានត្រូវបានស្តាប់ហើយ។ មហិមារបស់ ព្រះហ្រឹṣīកេśa ដែលអ្នកបានពណ៌នា…”
Verse 2
अन्यच्च यत्परं गुह्यं क्षेत्रं परमपावनम् ॥ वक्तुमर्हसि देवेश परं कौतूहलं मम
ហើយបន្ថែមទៀត ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយ សូមព្រះអង្គប្រាប់ខ្ញុំអំពីក្សេត្របរិសុទ្ធមួយទៀត ដែលលាក់លៀមយ៉ាងខ្លាំង និងបរិសុទ្ធបំផុត ដ្បិតការចង់ដឹងរបស់ខ្ញុំធំមហិមា។
Verse 3
श्रीवराह उवाच ॥ शृणु भूमे प्रयत्नेन कारणं परमं मम ॥ गुह्यमस्त्यपरं चैव हिमशृङ्ग शिलोच्चये
ព្រះស្រីវរាហៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ផែនដី សូមស្តាប់ដោយការខិតខំប្រឹងប្រែង អំពីហេតុដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់យើង។ នៅលើកំពូលថ្មខ្ពស់ឈ្មោះ ហិមស្រឹង្គ មានរឿងលាក់លៀមមួយទៀតផងដែរ។
Verse 4
गोनिष्क्रमणकं नाम गावो यत्र प्रतारिताः ॥ यथा निष्क्रमणं प्राप्य सुरभीणां वसुन्धरे
ទីនោះហៅថា ‘គោនិស្ក្រមណក’ ឱ វសុន្ធរា ជាទីដែលគោទាំងឡាយត្រូវបានបណ្តេញឲ្យទៅមុខ; ហើយនៅទីនោះ ពេលបានដល់ផ្លូវចេញ គោសុរភីទាំងឡាយក៏អាចចេញទៅបាន។
Verse 5
सप्ततिर्यत्र कल्पानि और्वो यत्र प्रजापतिः ॥ तपश्चचार परमं मम मायाबलान्वितः
នៅទីនោះ អូរវៈ ព្រះប្រជាបតិ បានធ្វើតបៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់អស់រយៈពេលចិតសិបកល្បៈ ដោយប្រកបដោយអំណាចមាយារបស់យើង។
Verse 6
तस्यैवं वर्तमानस्य याति काले महत्तरे ॥ एवं हि तप्यमानस्य सर्वलोकस्य संशयः
ពេលគាត់បន្តប្រព្រឹត្តដូច្នេះ កាលៈពេលដ៏យូរអង្វែងយ៉ាងមហិមាបានកន្លងផុតទៅ។ ពិតប្រាកដណាស់ ខណៈដែលគាត់កំពុងធ្វើតបៈដូច្នោះ សេចក្តីសង្ស័យ និងការព្រួយបារម្ភបានកើតឡើងដល់លោកទាំងអស់។
Verse 7
न वरं प्रार्थयत्येष लाभालाभसमन्वितः ॥ सूचकोऽपि न विद्येत बलिकर्मसु संयतः
គាត់មិនបានអង្វរពរណាមួយទេ ដោយរក្សាចិត្តស្មើក្នុងបាននិងបាត់។ គាត់សំយមក្នុងពិធីបូជាថ្វាយបង្គំ ហើយមិនមានសញ្ញានៃអត្តប្រយោជន៍សូម្បីតែបន្តិច។
Verse 8
अथ दीर्घस्य कालस्य कश्चिद्ब्रह्मयतिस्तदा ॥ तपस्तपस्यति मुनौ तस्मिन्शैলোच्चये धरे
បន្ទាប់ពីកាលយូរណាស់ នៅពេលនោះមានព្រះសង្ឃបួសក្នុងព្រហ្ម (ព្រហ្មយតិ) ម្នាក់បានលេចឡើង។ លើកំពូលភ្នំដ៏ខ្ពស់នោះ មុនីនោះបានបំពេញតបៈ (តបស្សា)។
Verse 9
ईश्वरोऽपि महाभागे तत्पार्श्वं समुपागतः ॥ गोनिष्क्रमेतिविख्याते तस्मिंस्तीर्थे महौजसि
ឱ អ្នកមានភាគ្យ! សូម្បីតែព្រះឥស្វរ ក៏បានចូលទៅជិតខាងគាត់—នៅទីរថៈដ៏មានអานุភាព ដែលល្បីឈ្មោះថា ‘គោនិស្ក្រម’។
Verse 10
तन्निर्गतं ततो ज्ञात्वा और्वं सर्वे तपस्विनः ॥ महेश्वरो महातेजाः सम्भ्रमात्समुपागतः
បន្ទាប់មក ពេលដឹងថា អោរវៈ បានលេចចេញមក សព្វតបស្វិនទាំងអស់បានប្រមូលផ្តុំគ្នា។ ព្រះមហេស្វរ ដ៏មានពន្លឺធំ ក៏បានចូលមកជិតដោយប្រញាប់ប្រញាល់ក្នុងសេចក្តីគោរពយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់។
Verse 11
फलपुष्पसमाकीर्णा लक्ष्मीश्चैवोपजायते ॥ आश्रमं रूपसम्पन्नं फलपुष्पोपशोभितम्
ទីនោះពោរពេញដោយផ្លែឈើនិងផ្កា ហើយព្រះលក្ខ្មី គឺសេចក្តីសម្បូរបែប ក៏បានកើតឡើង។ អាស្រមមានរូបសោភា តុបតែងដោយផ្លែឈើ និងផ្ការីក។
Verse 12
तच्च वै भस्मसाद्भूतं महारुद्रस्य तेजसा॥ दग्ध्वा तं चाश्रमं पुण्यमौरवस्य सुमहत्प्रियम्॥
ទីនោះពិតប្រាកដបានក្លាយជាផេះដោយតេជៈរបស់មហារុទ្រៈ ដោយបានដុតអាស្រមបរិសុទ្ធដែលអោរវៈស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំង។
Verse 13
ईश्वरोऽपि ततः प्राप्तः शीघ्रमेव हिमालयम्॥ एतस्मिन्नन्तरे देवि गृह्य पुष्पकरण्डकम्॥
បន្ទាប់មក ព្រះឥស្វរៈក៏បានទៅដល់ហិមាល័យយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ក្នុងចន្លោះនោះ ឱ ទេវី ដោយយកកន្ត្រកផ្កាមកកាន់ (… )។
Verse 14
आश्रमं समनुप्राप्त और्वोऽपि मुनिपुङ्गवः॥ शान्तो दान्तः क्षमाशीलः सत्यव्रतपरायणः॥
អោរវៈផងដែរ—ជាមុនីដ៏ប្រសើរបំផុត—បានមកដល់អាស្រម; ស្ងប់ស្ងាត់ មានវិន័យលើខ្លួន អត់ធ្មត់ដោយស្វಭាវៈ ហើយឧស្សាហ៍ក្នុងវ្រតសច្ចៈ។
Verse 15
दृष्ट्वा स्वमाश्रमं दग्धं बहुपुष्पफलोदकम्॥ मन्युना परमाविष्टो दुःखनेत्रपरिप्लुतः॥
ពេលឃើញអាស្រមរបស់ខ្លួនត្រូវបានដុត—ដែលមុននេះសម្បូរដោយផ្កា ផ្លែ និងទឹកជាច្រើន—គាត់ត្រូវកំហឹងដ៏ខ្លាំងគ្របដណ្តប់ ហើយភ្នែកពោរពេញដោយទុក្ខ។
Verse 16
उवाच क्रोधरक्ताक्षो वचनं निर्दहन्निव॥ येनैष चाश्रमो दग्धो बहुपुष्पफलोदकः॥
ដោយភ្នែកក្រហមដោយកំហឹង គាត់បាននិយាយពាក្យដូចជាកំពុងឆេះថា៖ «នរណាបានដុតអាស្រមនេះ—ដែលសម្បូរដោយផ្កា ផ្លែ និងទឹក—?»
Verse 17
सोऽपि दुःखेन सन्तप्तः सर्वलोकान्भ्रमिष्यति॥ एवमौरवेन दत्ते तु शापे तस्मिन्महौजसि॥
គាត់ផងដែរ ត្រូវទុក្ខសោកដុតឆេះ នឹងវង្វេងដើរឆ្លងកាត់លោកទាំងអស់។ ដូច្នេះ ឥសី អោរវៈ បានប្រកាសពាក្យសាបលើអ្នកមានអំណាចធំនោះ។
Verse 18
महाभयात्तु लोकानां न कश्चित्पर्यवारयत्॥ तत्क्षणादेव देवेशि ईशोऽपि जगतो विभुः॥
ដោយសារភ័យខ្លាចដ៏មហិមារបស់សត្វលោកទាំងឡាយ គ្មាននរណាម្នាក់ហ៊ានចូលរារាំងឡើយ។ នៅវិនាទីនោះឯង ឱ ទេវីម្ចាស់, សូម្បីតែ ឥសៈ ព្រះអម្ចាស់នៃចក្រវាលក៏ (បានបង្ហាញខ្លួន)។
Verse 19
दह्यते स्म जगत्सर्वं स तु किञ्चिन्न चेच्छति॥ को वा प्रतिविधिस्तत्र यथा सर्वस्य सम्भवेत्॥
លោកទាំងមូលនឹងត្រូវឆេះអស់ ប៉ុន្តែគាត់មិនប្រាថ្នាអ្វីសោះ (ដើម្បីបញ្ឈប់)។ តើមានវិធីព្យាបាលអ្វីនៅទីនោះ ដើម្បីធានាសុខមង្គលរបស់សព្វសត្វទាំងអស់?
Verse 20
एवमुक्ते मया क्रोधाद्दीक्षितस्तस्य चाश्रमः॥ दग्धोऽभवत्क्षणेनैव वयं तस्माद्विनिर्गताः॥
ពេលខ្ញុំបាននិយាយដូច្នោះ ដោយសារកំហឹង អាស្រមរបស់គាត់ត្រូវបានកំណត់សម្រាប់ការបំផ្លាញ ហើយត្រូវឆេះក្នុងមួយភ្លែត; បន្ទាប់មកយើងបានចេញពីទីនោះ។
Verse 21
एतद्दुःखेन सन्तप्तो मन्युना च परिप्लुतः॥ और्वः शशाप रोषेण तेन तप्ता वयं शिवे॥
ត្រូវទុក្ខនេះបង្ខំ និងត្រូវកំហឹងលើកលែងពេញទ្រូង អោរវៈបានសាបដោយរោស; ដោយហេតុនោះ យើងត្រូវទទួលទុក្ខវេទនា ឱ សិវា។
Verse 22
ततोऽभ्रमद्विरूपाक्षः शं न प्राप्नोति कर्हिचित् ॥ अहं च परितप्तोऽस्मि आत्मत्वादीश्वरस्य च ॥
បន្ទាប់មក វិរូបាក្សៈ បានវង្វេងដើរទៅមក ហើយមិនដែលទទួលបានសុខសាន្តឡើយ; ហើយខ្ញុំក៏ត្រូវទុក្ខក្តៅក្រហាយ ដោយសារភាពជាអាត្មា-សាមគ្គី (ātmatva) ជិតស្និទ្ធជាមួយព្រះអីស្វរៈ។
Verse 23
तेन दाहेन संतप्तो न शक्नोमि विचेष्टितुम् ॥ पार्वत्या च ततः प्रोक्तः आवां नारायणं प्रति ॥
ដោយត្រូវដុតឆេះដោយវេទនានោះ ខ្ញុំមិនអាចប្រព្រឹត្តអ្វីបានឡើយ។ បន្ទាប់មក ព្រះនាងបារវតីបានមានព្រះវាចា៖ «យើងចូរទៅរកព្រះនារាយណៈ»។
Verse 24
गच्छावस्तस्य वाक्येन सुखं यत्र भविष्यति ॥ ततो नारायणं गत्वा सह तेन तमौर्वकम् ॥
«តាមព្រះវាចារបស់ទ្រង់ យើងចូរទៅកន្លែងដែលសុខសាន្តនឹងកើតមាន»។ បន្ទាប់មក ពួកគេបានទៅរកព្រះនារាយណៈជាមួយគាត់ ហើយចូលទៅជិត អោរវកៈ នោះ។
Verse 25
विज्ञापयामो रुद्रस्य शापोऽयं विनिवर्त्तताम् ॥ संतप्ताः स्म वयं सर्वे तस्माच्छापं निवर्त्तय ॥
«យើងសូមទូលបង្គំ៖ សូមឲ្យបណ្តាសារបស់ព្រះរុទ្រៈនេះត្រូវបានដកត្រឡប់។ ពួកយើងទាំងអស់កំពុងរងទុក្ខក្តៅក្រហាយ ដូច្នេះសូមដកបណ្តាសាចេញ»។
Verse 26
और्वोऽप्युवाच नोक्तं मे अनृतं तु कदाचन ॥ सुरभीगणमानिय गत्वैतं स्नापयन्तु वै ॥
អោរវៈក៏បានមានពាក្យថា៖ «ខ្ញុំមិនដែលនិយាយមិនពិតឡើយ។ ចូរនាំហ្វូងសុរភីមក ហើយទៅងូតទឹកឲ្យគាត់ដោយពិតប្រាកដ»។
Verse 27
रुद्रशापो निवृत्तः स्यात्तेनैव किल नान्यथा ॥ एतस्मिन्नन्तरे देवि मया गावोऽवतारिताः ॥
បណ្ដាសារបស់ព្រះរុទ្រ នឹងរលត់បានតែដោយវិធីនោះប៉ុណ្ណោះ—ពិតប្រាកដ មិនមែនដោយវិធីផ្សេងទេ។ ក្នុងចន្លោះនោះ ឱ ទេវី ខ្ញុំបាននាំហ្វូងគោឲ្យចុះមក។
Verse 28
तच्च गोनिष्क्रमं नाम तीर्थं परमपावनम् ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकरात्रोषितो नरः ॥
ហើយទីនោះគឺជាទីរមណីយដ្ឋានបូជនីយៈឈ្មោះ ‘គោ-និស្ក្រម’ ដែលបរិសុទ្ធយ៉ាងខ្លាំង។ បុរសម្នាក់ស្នាក់នៅទីនោះមួយយប់ គួរធ្វើស្នាននៅទីនោះ។
Verse 29
गोलोकं च समासाद्य मोदते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥
ហើយពេលបានទៅដល់គោលោក គាត់រីករាយ—គ្មានសង្ស័យឡើយ។ បន្ទាប់មក នៅទីនេះ គាត់លះបង់ដង្ហើមជីវិត បន្ទាប់ពីបានអនុវត្តវត្ត/កិច្ចអធិដ្ឋានដ៏លំបាកខ្លាំង។
Verse 30
शंखचक्रगदायुक्तो मम लोके महीयते ॥ पञ्च धाराः पतन्त्यत्र मूले मूलवटस्य हि ॥
ដោយមានស័ង្ខ ចក្រ និងគដា ជាគ្រឿងប្រដាប់ គាត់ត្រូវបានគោរពលើកតម្កើងក្នុងលោករបស់ខ្ញុំ។ នៅទីនេះ មានស្ទ្រីមប្រាំធ្លាក់ចុះនៅគល់ឫសនៃមូលវដ (ដើមជ្រៃបឋម)។
Verse 31
तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चरात्रोषितो नरः ॥ पञ्चानामपि यज्ञानां फलमाप्नोति मानवः ॥
នៅទីនោះ អ្នកដែលស្នាក់នៅប្រាំយប់ គួរធ្វើស្នាន។ មនុស្សនោះទទួលបានផលនៃយជ្ញទាំងប្រាំ។
Verse 32
अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ पञ्चयज्ञफलं भुक्त्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥
បន្ទាប់មក នៅទីនេះ បុគ្គលបានអនុវត្តវត្តកិច្ចដ៏លំបាកយ៉ាងខ្លាំង ហើយលះបង់ដង្ហើមជីវិត; ក្រោយបានទទួលផលនៃយជ្ញៈទាំងប្រាំ គេឈានដល់លោករបស់ព្រះអង្គ។
Verse 33
अस्ति पञ्चपदं नाम तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥ मम पूर्वेण पार्श्वेण दृढाः पञ्च महाशिलाः ॥
នៅក្នុងដែនបរិសុទ្ធដ៏ឧត្តមរបស់ព្រះអង្គ មានកន្លែងមួយឈ្មោះថា «បញ្ចបដ» (Pañchapada)។ នៅខាងកើតរបស់វា មានថ្មធំៗប្រាំដុំ ឈរយ៉ាងរឹងមាំ និងថេរមិនរអិល។
Verse 34
मत्पूर्वां दिशमाश्रित्य तत्र ब्रह्मपदद्वयम् ॥ मध्ये तु तस्य कुण्डस्य शिला विस्तीर्णसंश्रिता ॥
ដោយបែរមុខទៅទិសខាងកើតដែលពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះអង្គ នៅទីនោះមាន «ស្នាមព្រះបាទ» របស់ព្រះព្រហ្មពីរ។ ហើយនៅកណ្ដាលកុណ្ឌ/ស្រះនោះ មានផ្ទាំងថ្មធំទូលាយ តាំងស្ថិតយ៉ាងល្អ។
Verse 35
ऊर्ध्वं नालपरिणाहं तत्र विष्णुपदं मम ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत पञ्चरात्रोषितो नरः ॥
នៅខាងលើ ក្នុងទំហំប្រហែលមួយ «នាល» មាន «ស្នាមព្រះបាទវិṣṇu» របស់ព្រះអង្គ។ បុរសណាដែលបានស្នាក់នៅទីនោះប្រាំយប់ គួរធ្វើស្នាន (ងូតទឹកបរិសុទ្ធ) នៅទីនោះ។
Verse 36
यान्ति शुद्धांस्तु लोकांस्ते ये च भागवतप्रियाः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्युक्तः पञ्चपदे नरः ॥
អ្នកដែលជាទីស្រឡាញ់របស់ពួក «ភាគវត» (អ្នកបម្រើព្រះ) នឹងទៅដល់លោកដ៏បរិសុទ្ធ។ ហើយបន្ទាប់មក នៅទីនេះ ក្នុងបញ្ចបដ បុគ្គលដែលមានវិន័យ និងសមាធិ នឹងលះបង់ដង្ហើមជីវិត។
Verse 37
यत्र धारा पतत्येका पश्चिमां दिशमाश्रिता ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकरात्रोषितो नरः ॥
នៅកន្លែងដែលស្ទឹងទឹកមានតែស្ទឹងតែមួយហូរធ្លាក់ចុះបែរទៅទិសលិច នៅទីនោះ បុរសដែលបានស្នាក់នៅមួយយប់ គួរធ្វើពិធីងូតទឹកបរិសុទ្ធ។
Verse 38
ब्रह्मलोकमवाप्नोति ब्रह्मणा सह मोदते ॥ कौमुदस्य तु मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशी ॥
គាត់បានទៅដល់ព្រហ្មលោក ហើយរីករាយជាមួយព្រះព្រហ្មា។ (នេះ) ទាក់ទងនឹងថ្ងៃទ្វាទសី នៃពាក់កណ្តាលខែភ្លឺ ក្នុងខែដែលហៅថា កោមុទ។
Verse 39
यज्ञानां वाजपेयानां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः ॥
មនុស្សម្នាក់ទទួលបានផលនៃយជ្ញា វាជពេយៈ។ បន្ទាប់មក នៅទីនេះ ដោយឈរជាប់ក្នុងពិធីកម្មដែលពាក់ព័ន្ធនឹងខ្ញុំ គាត់បានលះបង់ដង្ហើមជីវិត។
Verse 40
वाजपेयफलं भुक्त्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥ अस्ति कोटिवटं नाम तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥
ក្រោយពេលបានសោយផលនៃ វាជពេយៈ គាត់បានទៅដល់លោករបស់ខ្ញុំ។ ក្នុងដែនបរិសុទ្ធដ៏ឧត្តមរបស់ខ្ញុំនោះ មានទីកន្លែងមួយឈ្មោះ ‘កោដិវដ’។
Verse 41
पञ्चक्रोशं ततो गत्वा वायव्यां दिशि संस्थितः ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥
ពីទីនោះទៅចម្ងាយប្រាំក្រូស ស្ថិតនៅទិសពាយព្យ (ជើងលិច) នៅទីនោះ បុរសដែលបានស្នាក់នៅរយៈពេលប្រាំមួយកាល គួរធ្វើពិធីងូតទឹកបរិសុទ្ធ។
Verse 42
बहुयज्ञस्य कोटीनां फलं प्राप्नोति निष्कलम् ॥ अथात्र मुंचते प्राणान्भूमे कोटिवटे शुभे ॥
អ្នកនោះទទួលបានផលបុណ្យយ៉ញ្ញៈជាច្រើនរាប់កោដិ ដោយពេញលេញឥតខ្វះខាត។ ហើយឱ ព្រះមាតាផែនដី ប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់លះបង់ដង្ហើមជីវិតនៅទីនេះ ក្នុងកោដិវតៈដ៏មង្គល នោះក៏ទទួលបានបុណ្យនោះដែរ។
Verse 43
यज्ञकोटिफलं भुक्त्वा मम कोटिं प्रपद्यते ॥ अस्ति विष्णुसरो नाम तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥
ក្រោយពីបានសោយផលបុណ្យស្មើនឹងយ៉ញ្ញៈរាប់កោដិ អ្នកនោះឈានដល់ស្ថានភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់ខ្ញុំ។ ក្នុងតំបន់បរិសុទ្ធនោះ មានស្រះមួយឈ្មោះ ‘វិෂ្ណុសរ’ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងខ្ញុំយ៉ាងលើសលប់។
Verse 44
पूर्वोत्तरेण पार्श्वेन पञ्चक्रोशं न संशयः ॥ मत्सरः पद्मपत्राक्षि अगाधं परिसंस्थितम् ॥
នៅខាងជើងឦសាន វាលាតសន្ធឹងចម្ងាយប្រាំក្រូស—គ្មានសង្ស័យឡើយ។ ឱ អ្នកមានភ្នែកដូចស្លឹកផ្កាឈូក មានអ្វីមួយឈ្មោះ ‘មត្សរ’ ស្ថិតនៅទីនោះ ដ៏ជ្រៅ និងមិនអាចវាស់បាន។
Verse 45
पञ्चक्रोशश्च विस्तारः पर्वतः परिमण्डलः ॥ तत्र भ्रमति यो भद्रे कुर्याच्चैव प्रदक्षिणम् ॥
វិសាលភាពរបស់វាមានប្រាំក្រូស ហើយភ្នំនោះមានរាងមូលជាវង់។ ឱ អ្នកសុភាពរាបសារ អ្នកណាដែលដើរវិលជុំទីនោះ គួរធ្វើប្រទក្សិណា (វិលជុំដោយគោរព) ផងដែរ។
Verse 46
तावद्वर्षसहस्राणि ब्रह्मलोके महीयते ॥ अथात्र मुंचते प्राणान्स्वकर्मपरिनिष्ठितः ॥
អស់រយៈពាន់ឆ្នាំតាមចំនួននោះ គេត្រូវបានគោរពលើកតម្កើងនៅព្រហ្មលោក។ បន្ទាប់មក ប្រសិនបើនៅទីនេះ គេលះបង់ដង្ហើមជីវិត ដោយឈរជាប់ក្នុងកិច្ចកម្មរបស់ខ្លួន នោះ (វិថីនេះត្រូវបានពណ៌នា)។
Verse 47
ब्रह्मलोकं समुत्सृज्य मम लोके महीयते ॥ तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे आश्चर्यं शृणु सुन्दरि ॥
ក្រោយចាកចេញពីព្រហ្មលោក មនុស្សម្នាក់ត្រូវបានគោរពនៅក្នុងលោករបស់ព្រះអង្គ។ នៅក្នុងតំបន់បរិសុទ្ធដ៏មានពរនោះ ឱ ស្រីស្រស់ សូមស្តាប់អ чуд្យ។
Verse 48
गवां वै श्रूयते शब्दो मम कर्मसुखावहः ॥ अथात्र ज्येष्ठमासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशी ॥
ពិតប្រាកដ មានសំឡេងគោត្រូវបានឮ ដែលនាំមកនូវសុខសាន្តនៃពិធីកម្មដែលពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះអង្គ។ ហើយនៅទីនេះ ក្នុងខែជ្យេឋៈ ភាគពន្លឺ ថ្ងៃទីដប់ពីរ (ទ្វាទសី) គឺពិសេស។
Verse 49
श्रूयते सुमहान्छब्दः स्वयमेतन्न संशयः ॥ एवं गोस्थलके पुण्ये महाभागवतः शुचिः ॥
មានសំឡេងដ៏ធំអស្ចារ្យត្រូវបានឮ; វាកើតឡើងដោយខ្លួនវាឯង—គ្មានសង្ស័យឡើយ។ ដូច្នេះ នៅក្នុងគោស្ថលកៈដ៏មានបុណ្យ អ្នកបូជាដ៏បរិសុទ្ធ និងមានសំណាងធំ [ប្រព្រឹត្តតាមនោះ]។
Verse 50
करोति शुभकर्माणि शीघ्रं मुच्येत किल्बिषात् ॥ एवं तेन महाभागे ईश्वरेण यशस्विनि ॥
នៅទីនោះ មនុស្សធ្វើកិច្ចការល្អជាមង្គល ហើយឆាប់រួចផុតពីមន្ទិលនៃកំហុស។ ដូច្នេះ ឱ ស្ត្រីមានសំណាងធំ និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ដោយព្រះឥស្វរនោះ [បានប្រាប់]។
Verse 51
शापदाहो विनिर्मुक्तः सर्वैः सह मरुद्गणैः ॥ एतद्गोस्थलकं नाम सर्वशान्तिकरं परम् ॥
បានរួចផុតពីអំណាចដុតឆេះនៃសាប ដោយមានក្រុមមារុតទាំងអស់រួមគ្នា [បានសម្រេច]។ នេះហៅថា គោស្ថលកៈ ដែលជាអធិបតីនៃការបង្កើតសន្តិភាពសកល។
Verse 52
कथितं देवि कार्त्स्न्येन तवानुग्रहकाम्यया॥ एषोऽध्यायो महाभागे सर्वमङ्गलकारकः॥
ឱ ទេវី ដោយប្រាថ្នាចង់ប្រទានព្រះអនុគ្រោះដល់អ្នក ខ្ញុំបានពន្យល់ទាំងអស់ដោយពេញលេញ។ ឱ មហាភាគេ ជំពូកនេះជាអ្នកបង្កើតមង្គលទាំងពួង។
Verse 53
मम मार्गानुसाराणां मम च प्रीतिवर्धनः॥ श्रेष्ठानां परमं श्रेष्ठं मङ्गलानां च मङ्गलम्॥
សម្រាប់អ្នកដែលដើរតាមមាគ៌ារបស់ខ្ញុំ វាក៏បង្កើនព្រះពេញចិត្តរបស់ខ្ញុំផងដែរ។ វាជាល្អបំផុតក្នុងចំណោមល្អបំផុត និងជាមង្គលក្នុងចំណោមមង្គលទាំងឡាយ។
Verse 54
लाभानां परमो लाभो धर्माणां धर्म उत्तमः॥ लभन्ते पठमानाः वै मम मार्गानुसारिणः॥
នេះជាលាភដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតក្នុងចំណោមលាភទាំងឡាយ និងជាធម៌ដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមធម៌ទាំងពួង។ អ្នកដែលអានសូត្រ—ពិតប្រាកដគឺអ្នកដើរតាមមាគ៌ារបស់ខ្ញុំ—នឹងទទួលបានផលនោះ។
Verse 55
तावद्वर्षसहस्राणि मम लोके महीयते॥ पतनं च न विद्येत पठमानो दिने दिने॥
អស់រយៈពាន់ឆ្នាំតាមចំនួននោះ គេត្រូវបានគោរពសរសើរនៅក្នុងលោករបស់ខ្ញុំ។ ហើយអ្នកដែលអានសូត្ររៀងរាល់ថ្ងៃ នឹងមិនមានការធ្លាក់ចុះឡើយ។
Verse 56
तारितानि कुलान्येभिः सप्त सप्त च सप्त च॥ पिशुनाय न दातव्यं न मूर्खाय शठाय च॥
ដោយសារ(ព្រះបន្ទូល)ទាំងនេះ គ្រួសារត្រូវបាននាំឆ្លងផុត—ប្រាំពីរ ប្រាំពីរ ហើយម្តងទៀតប្រាំពីរ។ មិនគួរផ្តល់ឲ្យអ្នកនិយាយបង្កាច់បង្ខូច មិនឲ្យអ្នកល្ងង់ និងមិនឲ្យអ្នកក្បត់បន្លំ។
Verse 57
देयं पुत्राय शिष्याय यश्च जानाति सेवितुम्॥ एतन्मरणकाले तु न कदाचित्तु विस्मरेत्॥
គួរផ្តល់ (ធម៌នេះ) ដល់កូនប្រុស ដល់សិស្ស និងដល់អ្នកដែលដឹងរបៀបបម្រើ និងអនុវត្តវា។ នៅពេលជិតស្លាប់ មិនគួរភ្លេចវាឡើយ។
Verse 58
श्लोकं वा यदि वा पादं यदीच्छेत् परमां गतिम्॥ तत्क्षेत्रं तु महाभागे पञ्चयोजनमण्डलम्॥
មិនថាជាស្លោកពេញ ឬត្រឹមតែ១ភាគ៤—បើអ្នកប្រាថ្នាគតិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់—នោះហើយ ស្ត្រីមហាបុណ្យអើយ តំបន់បរិសុទ្ធនោះមានរង្វង់ចម្ងាយប្រាំយោជន៍។
Verse 59
तिष्ठामि परया प्रीत्या दिशं पूर्वामुपाश्रितः॥ पश्चिमेन वहेद्गङ्गां निष्कामेन वसुन्धरे॥
ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏ជ្រាលជ្រៅ ខ្ញុំស្ថិតនៅដោយយកទិសខាងកើតជាទីពឹង។ ខាងលិចមានទន្លេគង្គាហូរ, ឱ វសុន្ធរា, សម្រាប់អ្នកស្វែងរកដែលមិនប្រាថ្នាផល។
Verse 60
एवं रहस्यं गुह्यं च सर्वकर्मसुखावहम्॥ एतत्ते परमं भद्रे गुह्यं धर्मसमन्वितम्॥
ដូច្នេះ នេះជាអាថ៌កំបាំង និងសេចក្តីបង្រៀនដែលលាក់លៀម នាំមកនូវសុខសាន្តក្នុងកិច្ចការទាំងអស់។ ឱ ស្ត្រីមង្គល នេះជាសេចក្តីណែនាំសម្ងាត់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់សម្រាប់អ្នក ដែលពោរពេញដោយធម៌។
Verse 61
मम क्षेत्रं महाभागे यत्त्वया परिपृच्छितम्॥
ឱ ស្ត្រីមហាបុណ្យ តំបន់បរិសុទ្ធរបស់ខ្ញុំ—ដែលអ្នកបានសួរអំពីវា។
Verse 62
तत्र त्वौर्वो महाभागे तप्यते समदर्शनः ॥ पद्मानां कारणादौर्वो गङ्गाद्वारमुपागतः
នៅទីនោះ ឱ ទេវីមហាភាគា អោរវៈ ដែលមានទស្សនៈស្មើ និងមិនលំអៀង កំពុងធ្វើតបៈ។ ដើម្បីហេតុនៃផ្កាបទ្មទាំងឡាយ អោរវៈបានមកដល់គង្គាទ្វារ (Gaṅgādvāra)។
Verse 63
महादाहेन सन्तप्तः शम्भुर्देवीमुवाच ह ॥ और्वस्य तु तपो दृष्ट्वा भीतैर्देवैरुदाहृतम्
ដោយត្រូវកម្តៅដ៏ធំឆេះរោល សម្ភូ (Śambhu) បានមានព្រះវាចាទៅកាន់ទេវី។ ហើយពេលឃើញតបៈរបស់អោរវៈ ព្រះទេវតាដែលភ័យខ្លាចបានបញ្ចេញសេចក្តីអំពាវនាវ/សំណូមពរ។
Verse 64
सप्तसप्ततिः कल्याणि सौरभेया महौजसः ॥ तेनाप्लावितदेहाश्च परां निर्वृतिमागताः
ឱ កល្យាណី មានសត្វសោរភេយៈចំនួន៧៧ ដែលមានឫទ្ធិពលខ្លាំង។ ពួកគេបានឲ្យរាងកាយត្រូវបានស្រោចស្រង់ដោយវា ហើយបានឈានដល់និរវ្រឹតិដ៏ប្រសើរបំផុត។
Verse 65
विमुक्तः सर्वसंसारान्मम लोकं च गच्छति ॥ ततो ब्रह्मपदं नाम क्षेत्रं गुह्यं परं मम
អ្នកណាដែលរួចផុតពីចំណងសង្សារាទាំងអស់ នឹងទៅដល់លោករបស់ខ្ញុំផងដែរ។ បន្ទាប់មក មានក្សេត្រមួយឈ្មោះ ‘ព្រហ្មបទ’ ដែលសម្ងាត់ ប្រសើរបំផុត ហើយជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្ញុំ។
Verse 66
उपवासं त्रिरात्रं तु कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ यावन्ति भ्रममाणस्य पदानि ननु सुन्दरि
ឱ ស្រីស្រស់ស្អាត ក្រោយធ្វើឧបវាសបីរាត្រី—ជាកម្មដ៏លំបាកខ្លាំង—ផលបុណ្យមានចំនួនស្មើនឹងជំហានទាំងឡាយរបស់អ្នកដែលកំពុងដើរវង្វេង។
Verse 67
तेजः श्रियं च लक्ष्मीं च सर्वकामान्यशस्विनि ॥ यावन्ति चाक्षराणि स्युरत्राध्याये मनस्विनि
ឱ នារីមានកិត្តិយស! ពន្លឺសិរីល្អ សេចក្តីរុងរឿង ព្រះលក្ខ្មី និងគោលបំណងដែលប្រាថ្នាទាំងអស់—ទទួលបានស្មើនឹងចំនួនព្យាង្គដែលមានក្នុងជំពូកនេះ ឱ នារីមានចិត្តមាំមួន។
The text frames ascetic power (tapas) and divine power (tejas) as potentially destabilizing when expressed through anger or curse, and it emphasizes restoration through regulated ritual action and restraint. The prescribed remedy—bringing Surabhī cattle to bathe Aurva—functions as a nonviolent, reparative act that re-stabilizes the worlds, presenting purification as a socially and environmentally harmonizing process rather than mere personal merit.
The chapter specifies observances tied to Dvādaśī (12th lunar day): (1) in Kaumuda month (kaumudasya māsyasya), Śukla-pakṣa Dvādaśī, linked with Brahmapada bathing and vājapeya-like merit; and (2) in Jyeṣṭha month, Śukla-pakṣa Dvādaśī, when an auspicious spontaneous sound of cows is said to be heard in the sacred area. Durational markers include ekarātra (one night), pañcarātra (five nights), ṣaṣṭha-kāla (a six-period stay), and trirātra upavāsa (three-night fast).
Through Pṛthivī as interlocutor and through the tīrtha’s hydrological features (dhārā, kuṇḍa, saras), the narrative links moral disturbance (krodha, śāpa) to world-burning imagery and then resolves it via water-based purification and regulated movement across the landscape (bathing, circumambulation, timed residence). Sacred groves/trees (e.g., Mūlavaṭa, Koṭivaṭa) and waters are presented as stabilizing nodes, implying an early ethic where terrestrial sites are maintained through disciplined human conduct.
Key figures include the sage Aurva (an archetypal tapasvin), Īśvara/Rudra (Śambhu, Mahārudra), Nārāyaṇa (invoked as an authority to negotiate the curse’s reversal), Surabhī cattle (saurabheya-gaṇa), and Marut-gaṇas. A prajāpati named Aurva is also mentioned in connection with extended austerities, and the narrative situates these figures within a mythic-sacral history anchored to Gaṅgādvāra and Himalayan geography.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.