
Ṛtūpaskara (Ṛtukarma-vidhiḥ)
Ritual-Manual (Seasonal Vrata and Mantra Practice) with Ethical-Discourse (Liberation-oriented conduct)
អធ្យាយនេះជាសន្ទនាបង្រៀនរវាង វរាហៈ (នារាយណៈក្នុងរូបជ្រូកព្រៃ) និង ព្រឹថិវី (វសុន្ធរា)។ វរាហៈដំបូងបង្ហាញវិធីបូជាដែលសមស្របតាមរដូវ៖ នៅថ្ងៃ ទ្វាទសី ក្នុងពាក់កណ្តាលភ្លឺខែ ផាល្គុនៈ អ្នកសាធកប្រមូលផ្ការដូវនិទាឃរដូវដែលក្រអូប ហើយធ្វើបូជាដោយចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ដែលបានបរិសុទ្ធដោយមន្ត្រ ព្រមទាំងសូត្រស្តូត្រនារាយណៈ។ បន្ទាប់មកមានការសរសើរពិភពលោក—ឥសី គន្ធរវៈ អប្សរា និងទេវតាធំៗសរសើរ កេសវៈ—ហើយព្រឹថិវីពន្យល់ថាទេវតាចង់ឃើញទម្រង់វរាហៈ។ បន្ទាប់ទៀត ព្រឹថិវីសួរអំពីហេតុផលនៃកម្ម កាតព្វកិច្ចតាមវណ្ណៈ អាហារ និងអាកប្បកិរិយា និងវិធីជៀសវាងការកើតឡើងវិញ និងការចូលកំណើតទាប។ វរាហៈឆ្លើយដោយបង្រៀនមន្ត្រ និងពិធីតាមរដូវ (និទាឃ រដូវក្តៅ រដូវភ្លៀង) ជាវិន័យមុខមាត់ទៅរកមោក្ខៈ ហើយបន្ថែមច្បាប់បញ្ជូនដោយប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បីកុំឲ្យប្រើខុស។
Verse 1
अथ ऋतूपस्करम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ फाल्गुनस्य तु मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशीम् ॥ गृहीत्वा वासन्तिकान् पुष्पान् सुगन्धा ये क्रमागताः ॥
ឥឡូវនេះ អំពីគ្រឿងប្រើតាមរដូវ។ ព្រះវរាហៈដ៏ស្រីបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ នៅថ្ងៃទ្វាទសី នៃពាក់កណ្តាលភ្លឺ ក្នុងខែផាល្គុនា បន្ទាប់ពីប្រមូលផ្ការដូវនិទាឃរដូវដែលក្រអូប និងបានមកតាមលំដាប់ត្រឹមត្រូវ (គួរបន្តពិធី)។
Verse 2
श्वेतं पाण्डुरकं चैव सुगन्धं शोभनं बहु ॥ विधिना मन्त्रयुक्तेन सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥
ផ្កាពណ៌ស និងពណ៌ស្លេក ដែលក្រអូប និងស្រស់ស្អាតជាច្រើន—គួរថ្វាយតាមវិធីត្រឹមត្រូវ ដោយភ្ជាប់មន្ត្រ និងរក្សាចិត្តខាងក្នុងឲ្យស្ងប់ស្ងាត់ និងរីករាយ។
Verse 3
तत एवं विधिं कृत्वा सर्वं भागवतं शुचिः ॥ यस्तु जानाति कर्माणि सर्वं मन्त्रविनिश्चितः ॥
ដូច្នេះ កាលបានអនុវត្តតាមវិធីប្បញ្ញត្តិនោះហើយ ដោយសុចរិតបរិសុទ្ធ មនុស្សម្នាក់បំពេញវត្ត «ភាគវត» ទាំងមូល។ តែអ្នកណាដែលយល់ដឹងអំពីពិធីកម្ម—អ្វីៗទាំងអស់ដែលកំណត់ដោយមន្ត្រ—អ្នកនោះទើបសមស្របអនុវត្តបានត្រឹមត្រូវ។
Verse 4
तदाहरति कर्माणि विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ विधिना मन्त्रपूतेन कुर्याच्छान्तमनोऽमलः ॥
បន្ទាប់មក គេនាំមុខពិធីកម្មទាំងឡាយ ដោយការប្រព្រឹត្តតាមកិច្ចដែលបានឃើញថាត្រឹមត្រូវតាមវិធាន។ តាមវិធីដែលបានបរិសុទ្ធដោយមន្ត្រ អ្នកបរិសុទ្ធគួរធ្វើដោយចិត្តស្ងប់ និងគ្មានមល។
Verse 5
सपुष्पितस्येह वसन्तकाले वनस्पतेर्गन्धरसप्रयुक्ताः ॥ पश्यंश्च मां पुष्पितपादपेन्द्रं वसन्तकाले समुपागते च ॥
នៅទីនេះ ក្នុងរដូវវសន្តា កណ្ដាលដើមឈើដែលកំពុងរីកផ្កា—ពោរពេញដោយក្លិនក្រអូប និងរសជាតិ—ពេលវសន្តាមកដល់ពេញលេញ គេធ្វើវត្តដោយសម្លឹងឃើញខ្ញុំ អធិរាជនៃដើមឈើមានផ្កា។
Verse 6
यश्चैतेन विधानॆन कुर्यान्मासे तु फाल्गुने ॥ न स गच्छति संसारं मम लोकाय गच्छति ॥
ហើយអ្នកណាដែលអនុវត្តតាមបទប្បញ្ញត្តិនេះ ក្នុងខែផាល្គុនា នោះគេមិនទៅកាន់សំសារៈទៀតទេ; គេទៅកាន់លោករបស់ខ្ញុំ។
Verse 7
यत्तु पृच्छसि सुश्रोणि मासे वैशाख उत्तमे ॥ शुक्लपक्षे तु द्वादश्यां यत्फलं तच्छृणुष्व मे ॥
ប៉ុន្តែអំពីអ្វីដែលអ្នកសួរ ឱ នារីមានត្រគាកស្រស់ស្អាត: ក្នុងខែវៃសាខាដ៏ប្រសើរ នៅថ្ងៃទ្វាទសី នៃពាក់កណ្តាលភ្លឺ (សុក្លបក្ស) សូមស្តាប់ពីខ្ញុំអំពីផលនៃវត្តនោះ។
Verse 8
नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ मन्त्रः— नमोऽस्तु देवदेवेश शङ्खचक्रगदाधर ॥ नमोऽस्तु ते लोकनाथ प्रवीराय नमोऽस्तु ते ॥
ក្រោយពេលអធិស្ឋានថា «នមោ នារាយណ» ហើយ គួរអានមន្ត្រនេះថា៖ «សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវទាំងអស់ អ្នកកាន់សង្ខ ចក្រ និងគទា។ សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គ ព្រះនាថនៃលោកទាំងមូល សូមនមស្ការដល់ព្រះអង្គ វីរបុរសដ៏មហិទ្ធិ»
Verse 9
पुष्पितेषु च शालेशु तथान्येषु द्रुमेषु च ॥ गृहीत्वा शालपुष्पाणि मम कर्मणि संस्थिताः ॥
នៅក្នុងចំណោមដើមសាលាដែលកំពុងចេញផ្កា ហើយដើមឈើផ្សេងៗទៀតផង ដោយប្រមូលផ្កាសាលា ពួកគេបាននៅតែចូលរួមយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនក្នុងកិច្ចពិធីកម្មរបស់ខ្ញុំ។
Verse 10
ऋषयः स्तुवन्ति मन्त्रेण वेदोक्तेन च माधवि ॥ गन्धर्वाप्सरसश्चैव गीतनृत्यैः सवादितैः ॥
ឱ មាធវី ព្រះឥសីទាំងឡាយសរសើរដោយមន្ត្រ និងដោយព្រះវេទដែលបានបញ្ជាក់; ហើយគន្ធព្វ និងអប្សរាក៏សរសើរដោយបទចម្រៀង និងរបាំ ព្រមទាំងសូរស័ព្ទឧបករណ៍តន្ត្រី។
Verse 11
स्तुवन्ति देवलोकाश्च पुराणं पुरुषोत्तमम् ॥ सिद्धाविद्याधरा यक्षाः पिशाचोरगराक्षसाः ॥
អ្នកស្ថិតនៅក្នុងលោកទេវទាំងឡាយ សរសើរពុរាណៈដែលពោលអំពី បុរសោត្តម ព្រះបុគ្គលដ៏អធិឧត្តម; សិទ្ធៈ វិទ្យាធរ យក្ស ពិសាច នាគ និងរាក្សស ក៏អនុវត្តការសរសើរផងដែរ។
Verse 12
स्तुवन्ति देवं भूतानां सर्वलोकस्य चेश्वरम् ॥ आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च मरुद्गणाः ॥
ពួកគេសរសើរព្រះទេវ ដែលជាព្រះអម្ចាស់នៃសត្វទាំងឡាយ និងជាអធិបតីនៃលោកទាំងមូល៖ អាទិត្យៈ វសុ រុទ្រ អស្វិនទាំងពីរ និងក្រុមមរុត។
Verse 13
स्तुवन्ति देवदेवेशं युगानां सङ्क्षयेऽक्षयम् ॥ ततो वायुश्च विश्वे च अश्विनौ च समन्विताः ॥
ពួកគេសរសើរព្រះទេវទេវេស្វរ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវទាំងឡាយ—ដែលមិនរលាយសូម្បីតែពេលយុគសម័យស្ថិតក្នុងការសង្ខ័យ។ បន្ទាប់មក ព្រះវាយុ ពួកវិශ්វេទេវ និងអស្វិនទាំងពីរ រួមគ្នា (ក្នុងការសរសើរ) ក៏លើកតម្កើងព្រះองค์។
Verse 14
स्तुवन्ति केशवं देवमादिकालमयं प्रभुम् ॥ ततो ब्रह्मा च सोमश्च शक्रश्चाग्निसमन्वितः ॥ स्तुवन्ति नाथं भूतानां सर्वलोकमहेश्वरम् ॥
ពួកគេសរសើរព្រះកេសវៈ ព្រះទេវៈ—ព្រះអម្ចាស់ដែលជារូបនៃកាលដើម។ បន្ទាប់មក ព្រះព្រហ្មា និងព្រះសោមៈ ព្រះសក្រៈជាមួយព្រះអគ្គនី ក៏សរសើរព្រះនាថនៃសត្វមានជីវិតទាំងឡាយ ព្រះមហាអីស្វរៈនៃលោកទាំងអស់។
Verse 15
नारदः पर्वतश्चैव असितो देवलस्तथा ॥ पुलहश्च पुलस्त्यश्च भृगुश्चाङ्गिर एव च ॥
ព្រះនារទៈ និងព្រះបរវតៈ ព្រមទាំង អសិត និងទេវល; ពុលហៈ និងពុលស្ត្យៈ ភ្រឹគុ និងអង្គិរៈផងដែរ—ព្រះឥសីទាំងនេះសុទ្ធតែមានវត្តមាន (នៅទីនោះ)។
Verse 16
एते चान्ये च बहवो मित्रावसुपरावसू ॥ स्तुवन्ति नाथं भूतानां योगिनां योगमुत्तमम् ॥
ពួកនេះ និងអ្នកដទៃជាច្រើន—មិត្រាវសុ និងបរាវសុ—សរសើរព្រះនាថនៃសត្វមានជីវិតទាំងឡាយ ព្រះองค์ដែលជាយោគៈដ៏ឧត្តមបំផុតក្នុងចំណោមយោគីទាំងឡាយ។
Verse 17
श्रुत्वा तु प्रतिनिर्घोषं देवानां तु महौजसाम् ॥ ततो नारायणो देवः प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥
តែពេលបានឮសំឡេងសរសើរដ៏កងរំពងរបស់ទេវទាំងឡាយដែលមានឫទ្ធិធំ នោះព្រះនារាយណៈជាទេវៈ ក៏ឆ្លើយតបដល់វសុន្ធរា (ព្រះមាតាផែនដី)។
Verse 18
किमयं श्रूयते शब्दो ब्रह्मघोषेण संयुतः ॥ देवानां च महाभागे महाशब्दोऽत्र श्रूयते ॥
សំឡេងអ្វីនេះដែលឮឡើង ដោយភ្ជាប់ជាមួយការប្រកាសដ៏សក្ការៈ (brahma-ghoṣa)? ឱ មហាភាគេ នៅទីនេះក៏ឮសំឡេងដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះទេវតាផងដែរ។
Verse 19
देवाः काङ्क्षन्ति ते देव वाराहीं रूपसंस्थितिम् ॥ त्वन्नियोगनियुक्ताश्च तदर्थं लोकभावन ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់ ព្រះទេវតាទាំងឡាយប្រាថ្នាការបង្ហាញក្នុងរូបវារាហី (រូបជ្រូកព្រៃដ៏សក្ការៈ)។ ហើយឱ អ្នកបំប៉នលោក ពួកគេត្រូវបានចាត់តាំងតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអង្គសម្រាប់គោលបំណងនោះ។
Verse 20
ततो नारायणो देवः पृथिवीं प्रत्युवाच ह ॥ अहं जानामि तान्देवि मार्गमाणानुपस्थितान् ॥
បន្ទាប់មក ព្រះនារាយណៈបានឆ្លើយទៅកាន់ព្រឹថិវីថា៖ “ឱ ទេវី ខ្ញុំស្គាល់ពួកគេ—អ្នកដែលកំពុងស្វែងរក ហើយបានមកដល់ជិតនេះហើយ।”
Verse 21
दिव्यं वर्षसहस्रं वै धारितासि वसुन्धरे ॥ मया लीलायमानैने एकदंष्ट्राग्रकेण वै ॥
ឱ វសុន្ធរា អស់រយៈពេលមួយពាន់ឆ្នាំទេវ្យ ពិតប្រាកដណាស់ អ្នកត្រូវបានខ្ញុំទ្រទ្រង់—ដោយលីឡាទេវ—នៅលើចុងភ្លុកតែមួយ។
Verse 22
इहागच्छामि भद्रं ते द्रष्टुकामा दिवौकसः ॥ आदित्या वसवो रुद्राः स्कन्देन्द्रौ सपितामहाः ॥
ខ្ញុំមកទីនេះ—សូមសេចក្តីមង្គលមានដល់អ្នក—ហើយអ្នកស្ថិតនៅស្ថានសួគ៌ក៏មក ដោយប្រាថ្នាចង់ឃើញ៖ អាទិត្យៈ វសុ រុទ្រ ស្កន្ទ និងឥន្ទ្រ ព្រមទាំងពិតាមហៈ (ព្រះព្រហ្ម)។
Verse 23
एवं तस्य वचः श्रुत्वा माधवस्य वसुन्धरा ॥ शिरस्यञ्जलिमाधाय ततस्तु चरणेऽपतत् ॥
ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីបានស្តាប់ព្រះវាចារបស់ព្រះមាធវៈ នាងវសុន្ធរាបានលើកដៃប្រណមដាក់លើក្បាល ហើយបន្ទាប់មកបានលំអោនធ្លាក់ក្រាបនៅព្រះបាទ។
Verse 24
वाराहं पुरुषं देवं विज्ञापयति सा धरा ॥ उद्धृतासि त्वया देव रसातलगता ह्यहम् ॥
ព្រះធរាបានក្រាបបង្គំទូលដល់ព្រះបុរសទេវៈក្នុងរូបវារាហៈថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ ខ្ញុំបានធ្លាក់ចុះទៅរាសាតលៈ ហើយព្រះองค์បានលើកខ្ញុំឡើង»។
Verse 25
शरणं त्वां प्रपन्नाहं त्वद्भक्ता त्वं गतिः प्रभुः ॥ किं कर्म कर्मणा केन किं वा जन्मपरायणम् ॥
«ខ្ញុំបានចូលសុំជ្រកកោននៅព្រះองค์; ខ្ញុំជាភក្តារបស់ព្រះองค์; ឱ ព្រះអម្ចាស់ ព្រះองค์ជាគោលដៅ និងជាមគ្គុទេសក៍ដ៏អធិបតីរបស់ខ្ញុំ។ កម្មអ្វី—ដោយការធ្វើបែបណា—នាំទៅកាន់សេចក្តីល្អ? ហើយគួរយកទិសដៅដូចម្តេចចំពោះជីវិត និងកំណើត?»
Verse 26
कथं वा तुष्यसे देव पूज्यसे केन कर्मणा ॥ तवाऽहं कर्तुमिच्छामि यच्च मुख्यं सुखावहम् ॥
«ឱ ព្រះទេវៈ ព្រះองค์ពេញព្រះហឫទ័យដោយរបៀបណា? តើគួរគោរពបូជាព្រះองค์ដោយកម្មបែបណា? ខ្ញុំប្រាថ្នានឹងធ្វើវាសម្រាប់ព្រះองค์—ជាពិសេសអ្វីដែលសំខាន់ និងនាំមកសុខសាន្តកុសល»។
Verse 27
न च मेऽस्ति व्यथा काचित्तव कर्मणि नित्यशः ॥ न ग्लानिर्न जरा काचिन्न जन्ममरणे तथा ॥
«ហើយចំពោះព្រះកិច្ចរបស់ព្រះองค์ ក្នុងខ្ញុំមិនមានទុក្ខវេទនាណាមួយឡើយ ជានិច្ច។ មិនមានភាពនឿយហត់ មិនមានជរា ហើយដូចគ្នានេះ ក៏មិនមានសភាពកំណើត និងមរណៈដែរ»។
Verse 28
कानि कर्माणि कुर्वन्ति ये त्वां पश्यन्ति माधव ।। किमाहाराः किमाचारास्त्वां पश्यन्तीह माधव ॥
ឱ មាធវៈ! អ្នកដែលបានឃើញព្រះអង្គ គេប្រព្រឹត្តកម្មអ្វីខ្លះ? ឱ មាធវៈ! អ្នកដែលបានឃើញព្រះអង្គនៅទីនេះ មានអាហារអ្វី និងមានអាចារៈ/ការប្រព្រឹត្តយ៉ាងដូចម្តេច?
Verse 29
ब्राह्मणस्य च किं कर्म क्षत्रियस्य च किं भवेत् ।। वैश्यः किं कुरुते कर्म शूद्रः किं कर्म कारयेत् ॥
ហើយកាតព្វកិច្ចរបស់ព្រាហ្មណ៍ជាអ្វី និងរបស់ក្សត្រីយៈគួរជាអ្វី? វៃស្យៈធ្វើការងារអ្វី ហើយសូទ្រៈគួរអនុវត្តការងារអ្វី?
Verse 30
योगो वै प्राप्यते केन तपो वा केन निश्चितम् ।। किं चात्र फलमाप्नोति तव कर्मपरायणः ॥
យោគៈសម្រេចបានដោយមធ្យោបាយអ្វី ហើយតបៈ (ការប្រកបអភិសេក/ការអត់ធ្មត់) ត្រូវបានបង្កើតឲ្យមាំមួនដោយអ្វី? ហើយក្នុងរឿងនេះ អ្នកដែលឧទ្ទិសខ្លួនក្នុងកម្មដើម្បីព្រះអង្គ ទទួលបានផលអ្វី?
Verse 31
किं च दुःखनिवासं वा भोजनं पानकं तथा ।। किं च कर्म प्रयोक्तव्यं तव भक्तैश्च माधव ॥
ហើយបន្ថែមទៀត អ្វីដែលគួរជៀសវាង ដោយចាត់ទុកថាជា ‘ទីស្នាក់នៃទុក្ខ’ គឺអ្វី? អាហារ និងភេសជ្ជៈណាដែលសមរម្យ? ហើយឱ មាធវៈ! អ្នកបូជក/ភក្តៈរបស់ព្រះអង្គ គួរធ្វើកម្មអ្វីខ្លះ?
Verse 32
प्रापणं कीदृशं चापि कासु दिक्षु तथा प्रभो ।। कथं योनिं न गच्छेत वियोनिं न च गच्छति ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់! ‘ការសម្រេច/ការបានដល់’ នោះមានលក្ខណៈយ៉ាងដូចម្តេច ហើយត្រូវបាននិយាយថានៅទិសណាខ្លះ? មនុស្សធ្វើដូចម្តេចដើម្បីមិនចូលទៅក្នុងយោនី (មិនកើតឡើងវិញ) ហើយធ្វើដូចម្តេចដើម្បីមិនទៅកាន់យោនីមិនសមរម្យ/វិយោនី?
Verse 33
तिर्यग्योनिं न गच्छेत कर्मणा केन केशव ।। तन्ममाचक्ष्व सकलं येन चैव सुखं भवेत् ॥
ឱ កេសវៈ! ដោយកម្មអ្វី មនុស្សមិនធ្លាក់ចូលទៅកាន់យោនីសត្វ (កំណើតជាសត្វ) ទេ? សូមប្រាប់ខ្ញុំទាំងអស់ ដែលដោយវានោះ សុខសាន្ត និងកុសលភាពកើតមាន។
Verse 34
जरा वा केन गच्छेत जन्म वा केन गच्छति ।। गर्भवासं न गच्छेत कर्मणा केन वाऽच्युत ॥
ឱ អច្យុតៈ! ដោយមធ្យោបាយអ្វី ភាពចាស់ចេញទៅ ឬដោយមធ្យោបាយអ្វី កំណើតចេញទៅ? ដោយកម្មអ្វី មនុស្សមិនចូលទៅស្នាក់នៅក្នុងគភ៌ (ការស្នាក់ក្នុងផ្ទៃ) ទេ?
Verse 35
संसारस्य न गच्छेत केन कर्मप्रभावतः ।। इत्युक्तो भगवांस्तत्र प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥
ដោយអานุភាពនៃកម្ម ដោយអ្វីមនុស្សមិនចូលទៅក្នុងសំសារៈ? ពេលត្រូវបានសួរដូច្នេះ ព្រះបរមមានព្រះភាគនៅទីនោះ បានឆ្លើយតបដល់ វសុន្ធរា (ផែនដី)។
Verse 36
शृण्वन्तु मे भागवता ये च मोक्षे व्यवस्थिताः ।। तान्मन्त्रान्कीर्त्तयिष्यामि यैस्तोषं याति नित्यशः ॥
សូមឲ្យពួកភាគវតៈ អ្នកស្មោះស្រឡាញ់ព្រះ—អ្នកដែលបានតាំងចិត្តលើមាគ៌ាមោក្សៈ—ស្តាប់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំនឹងប្រកាសមន្តទាំងនោះ ដែលដោយវា នឹងទទួលបានការពេញព្រះហឫទ័យដ៏សក្ការៈជានិច្ច។
Verse 37
एवं ग्रीष्मे विधिं चैव कुर्यात्सर्वं ममोक्तितः।। इममुच्चारयेन्मन्त्रं सर्वभागवतप्रियम् ॥
ដូច្នេះដែរ នៅរដូវក្តៅ ក៏គួរធ្វើពិធីវិន័យទាំងមូល តាមពាក្យដែលខ្ញុំបានប្រាប់។ ហើយគួរអានមន្តនេះ ដែលជាទីស្រឡាញ់របស់ពួកភាគវតៈទាំងអស់។
Verse 38
मासेषु सर्वेष्वपि मुख्यभूतो मासो भवान्ग्रीष्म एकः प्रपन्नः ॥ पश्येद्भवन्तं वर्तमानं च ग्रीष्मे तेनैव सर्वं दुःखमेतु प्रशान्तिम् ॥
ក្នុងចំណោមខែទាំងអស់ ខែដែលលេចធ្លោជាងគេគឺខែដែលគេហៅថា រដូវក្តៅ (គ្រីෂ្ម)។ គួរតែសមាធិឃើញព្រះអង្គថាប្រទានវត្តមាននៅរដូវក្តៅ; ដោយការសមាធិ/ការអនុវត្តនោះ សូមឲ្យទុក្ខទាំងអស់ស្ងប់ស្ងាត់។
Verse 39
एवं ग्रीष्मे वरारोहे मम चैवार्चनं कुरु ॥ न जन्ममरणं येन मम लोके गतिर्भवेत् ॥
ដូច្នេះហើយ ឱ នារីមានចង្កេះ/ត្រគាកស្រស់ស្អាត នៅរដូវក្តៅ ចូរធ្វើអរចនា (បូជា) ចំពោះខ្ញុំផង។ ដោយហេតុនោះ នឹងមិនមានកំណើតនិងមរណៈកើតឡើងម្តងហើយម្តងទៀត ហើយនឹងបានទៅដល់លោករបស់ខ្ញុំ។
Verse 40
यावन्तः पुष्पिताः शालाः पृथिव्यां यावत्सुगन्धकाः ॥ अर्च्चितः स भवेत्सर्वैः कृतो येन ह्ययं विधिः ॥
ដូចមានដើមសាលា (śāla) ដែលកំពុងផ្ការីកលើផែនដីច្រើនប៉ុនណា និងមានផ្កាក្រអូបច្រើនប៉ុនណា អ្នកដែលបានអនុវត្តវិធីបូជានេះ នឹងត្រូវបានគេគោរពសក្ការៈដោយមនុស្សទាំងអស់ដូច្នោះ។
Verse 41
एवं वर्षास्वपि धरे मम कर्म च कारयेत् ॥ निष्कला भवतो बुद्धिः संसारे च न जायते ॥
ដូចគ្នានេះដែរ ឱ អ្នកទ្រទ្រង់ផែនដី នៅរដូវវស្សា ក៏គួរឲ្យអនុវត្តពិធីកម្ម/វិធីបូជារបស់ខ្ញុំផង។ បញ្ញារបស់អ្នកក្លាយជាស្ងប់ស្ងាត់ មិនរងការរំខាន ហើយការចងចិត្តក្នុងសំសារ មិនកើតឡើងទេ។
Verse 42
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि कर्म संसारमोक्षणम् ॥ कदम्बमुकुलाश्चैव सरलार्जुनपादपाः ॥
ហើយខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្នកអំពីពិធីកម្មមួយទៀត ដែលនាំទៅកាន់ការរួចផុតពីសំសារ៖ ដោយប្រើក្រពុំផ្កាកដំប (kadamba buds) និងដើមឈើសរាល (sarala) និងអរជុន (arjuna)។
Verse 43
एतेषां सुमनोभिश्च पूजनीयो महादरात् ॥ मम संस्थापनं कृत्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ नमो नारायणायेति इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥
ដោយផ្កានៃដើមឈើទាំងនេះ គួរធ្វើបូជាដោយក្តីគោរពយ៉ាងខ្លាំង។ បន្ទាប់ពីបានប្រតិស្ឋាបនារូប/ស្ថានភាពរបស់ខ្ញុំតាមវិធីពិធីដែលកំណត់ហើយ គួរអានមន្តនេះថា «នមោ នារាយណាយ»។
Verse 44
पश्यन्ति ये ध्यानपरा घनाभं त्वामाश्रिताः पूज्यमानं महिम्ना ॥ निद्रां भवान् भजतां लोकनाथ वर्षास्विमं पश्यतु मेघवर्णम् ॥
អ្នកដែលឧស្សាហ៍ក្នុងសមាធិ យកព្រះអង្គជាទីពឹង—ងងឹតដូចពពកភ្លៀង—ហើយបូជាព្រះអង្គដោយមហិមា នោះពួកគេបានឃើញព្រះអង្គ។ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃលោក! សម្រាប់អ្នកដែលសម្រាក/ដេក សូមឲ្យក្នុងរដូវវស្សានេះ ពួកគេបានឃើញព្រះអង្គមានពណ៌ដូចពពក។
Verse 45
आषाढमासे द्वादश्यां सर्वशान्तिकरं शुभम् ॥ य एतेन विधानॆन मम कर्म तु कारयेत् ॥
នៅថ្ងៃទ្វាទសី (ថ្ងៃទី១២) ក្នុងខែអាសាឍៈ ដែលជាមង្គល និងបង្កើតសន្តិភាពដល់សព្វលោក អ្នកណាដែលឲ្យអនុវត្តពិធីកម្ម/ករណីរបស់ខ្ញុំតាមវិធាននេះ…
Verse 46
तरन्ति येन संसारं नराः कर्मपरायणाः ॥ एतद्गुह्यं महाभागे देवाः केऽपि न जानते ॥
ដោយអំពើនេះ មនុស្សដែលឧស្សាហ៍ក្នុងករណី/ពិធីកម្ម អាចឆ្លងផុតសំសារៈបាន។ ឱ មហាភាគេ! អាថ៌កំបាំងនេះ សូម្បីតែទេវតាខ្លះៗក៏មិនដឹងដែរ។
Verse 47
मुक्त्वा नारायणं देवं वाराहं रूपमास्थितम् ॥ नादीक्षिताय दातव्यं मूर्खाय पिशुनाय च ॥
ដោយលះបង់អ្វីៗផ្សេងទៀត ការបង្រៀននេះស្តីអំពីព្រះនារាយណៈ ដែលបានទទួលរូបវារាហៈ។ មិនគួរផ្តល់ដល់អ្នកមិនបានទទួលទិក្សា (អធិការណ៍), មិនគួរផ្តល់ដល់មនុស្សល្ងង់, និងមិនគួរផ្តល់ដល់អ្នកពាក្យចចាមអារ៉ាម/អ្នកបង្កាច់បង្ខូច។
Verse 48
कुशिष्याय न दातव्यं ये च शास्त्रार्थदूषकाः ॥ न पठेद्गोघ्नमध्ये वै न पठेच्छठमध्यतः ॥
មិនគួរផ្តល់ដល់សិស្សដែលមិនសមស្រប ឬដល់អ្នកដែលបំផ្លាញអត្ថន័យនៃសាស្ត្រ។ មិនគួរសូត្រនៅកណ្ដាលអ្នកសម្លាប់គោ ហើយក៏មិនគួរសូត្រនៅក្នុងសង្គមអ្នកបោកបញ្ឆោតដែរ។
Verse 49
धनधर्मक्षयस्तेषां पठनादाशु जायते ॥ पठेद्भागवतानां च ये च धर्मेण दीक्षिताः ॥
សម្រាប់ពួកគេ ការបាត់បង់ទ្រព្យ និងការបាត់បង់ធម៌ កើតឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សដោយសារការសូត្របែបនោះ។ គួរសូត្រសម្រាប់ពួកភាគវតៈអ្នកសក្ការៈ និងសម្រាប់អ្នកដែលបានទទួលទិក្សា (dīkṣā) តាមធម៌។
Verse 50
एतत्ते कथितं भद्रे पूर्वं यत्पृष्टवत्यसि ॥ कार्त्स्न्येन कथितं ह्येतत्किमन्यत्परिपृच्छसि ॥
ឱ ស្ត្រីដ៏មង្គល អ្វីដែលអ្នកបានសួរពីមុន ខ្ញុំបានប្រាប់អ្នកហើយ។ នេះបានពន្យល់ដោយពេញលេញហើយ—តើអ្នកចង់សួរអ្វីបន្ថែមទៀត?
Verse 51
कृत्वा तु मम कर्माणि शुभानि तरुणानि च ॥ पूज्य भागवतान्सर्वान् स्थापयित्वा ततोऽग्रतः ॥
ក្រោយពីបានអនុវត្តពិធីកម្មដ៏មង្គលរបស់ខ្ញុំ និងពិធីថ្មីៗដែលបានកំណត់ផង ហើយបានគោរពបូជាពួកភាគវតៈទាំងអស់ រួចហើយ គួរតាំងឲ្យពួកគេអង្គុយនៅខាងមុខ ក្នុងទីកិត្តិយស។
Verse 52
ततः कमलपत्राक्षी सर्वरूपगुणान्विता ॥ वराहरूपिणं देवं प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥
បន្ទាប់មក វសុន្ធរា—មានភ្នែកដូចស្លឹកផ្កាឈូក និងពេញដោយរូបនិងគុណទាំងអស់—បានឆ្លើយតបដោយសម្តែងពាក្យទៅកាន់ព្រះទេវតាដែលทรงរូបវរាហៈ។
Verse 53
सर्वे सुरासुरा लोकाः सरुद्रेन्द्रपितामहाः ॥ क्वेष्टं निवासं कुर्वन्ति एकैकं च यशोधर ॥
ឱ យសោធរ! លោកទាំងអស់របស់ទេវ និងអសុរ រួមទាំងរុទ្រៈ ឥន្ទ្រៈ និងពិតាមហៈ—ម្នាក់ៗកំណត់ទីលំនៅរបស់ខ្លួននៅទីណា?
Verse 54
मन्त्रः— मासेषु सर्वेषु च मुख्यभूतस्त्वं माधवो माधवमास एव ॥ पश्येद्देवं तं तु वसन्तकाले उपागतं गन्धरसप्रयुक्त्या ॥ नित्यं च यज्ञेषु तथेज्यते यो नारायणः सप्तलोकेषु वीरः ॥
មន្ត្រៈ ក្នុងចំណោមខែទាំងអស់ ព្រះអង្គ—មាធវៈ—ជាអង្គសំខាន់បំផុត ជាពិសេសក្នុងខែមាធវៈ។ នៅរដូវវសន្ត គួរឲ្យមើលឃើញទេវតានោះ ដែលបានចូលមកដោយការថ្វាយបង្គំជាមួយក្លិនក្រអូប និងរសជាតិ។ ហើយព្រះនារាយណៈ អ្នកក្លាហានក្នុងលោកទាំងប្រាំពីរ ក៏ត្រូវបានបូជានិច្ចក្នុងយញ្ញពិធីផងដែរ។
Verse 55
स मर्त्यो न प्रणश्येत संसारेऽस्मिन् युगेयुगे ॥ एतत्ते कथितं देवि ऋतूनां कर्म चोत्तमम् ॥
មនុស្សមរណៈនោះ មិនវិនាសក្នុងវដ្តសំសារានេះ ទៅតាមយុគមួយៗឡើយ។ ឱ ទេវី! នេះបានប្រាប់ដល់អ្នកហើយ—ជាវិធានដ៏ល្អឥតខ្ចោះនៃកិច្ចការដែលពាក់ព័ន្ធនឹងរដូវទាំងឡាយ។
The text frames liberation (saṃsāra-mokṣa) as achievable through disciplined, mantra-guided seasonal observances performed with purity (śuci), calmness (śānta-manas), and correct procedure (vidhi). Pṛthivī’s questions broaden the scope to karmic causality, social duties, and conduct; Varāha’s response emphasizes regulated practice and responsible transmission as safeguards against ethical and interpretive misuse.
Key markers include Phālguna māsa, śukla-pakṣa, Dvādaśī (spring-oriented worship with fragrant flowers); a parallel instruction for Grīṣma (summer) with a dedicated mantra; Varṣā (rains/monsoon) practice characterized by ‘megha-varṇa’ imagery; and an additional timing noted as Āṣāḍha māsa Dvādaśī for a ‘sarva-śānti-kara’ (all-pacifying) observance.
Environmental balance is implied through Pṛthivī’s identity as the upheld Earth and through the ritual alignment with seasonal cycles (ṛtu). The narrative links worship to flowering trees and monsoon conditions, presenting seasonal order as a normative framework: correct human action (karma) is synchronized with ecological rhythms (spring blossoms, rain-cloud imagery), reinforcing a stewardship model where terrestrial well-being and moral discipline are interdependent.
The chapter references cosmological and sage lineages rather than dynastic history: Ṛṣis and named sages such as Nārada, Parvata, Asita, Devala, Pulaha, Pulastya, Bhṛgu, and Aṅgiras. It also enumerates major deity-groups (Ādityas, Vasus, Rudras, Aśvins, Maruts) and celestial performers (Gandharvas, Apsarases), functioning as a cultural catalogue of authority figures endorsing the rite.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.