Adhyaya 116: An Exposition on the Causes of Happiness and Suffering

Verse 1

अथ सुखदुःखनिरूपणम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ मया प्रोक्तविधानॆन यस्तु कर्माणि कारयेत् ॥ तच्छृणुष्व महाभागे यो साफल्यमाप्नुयात्

ឥឡូវនេះជាការពន្យល់អំពីសុខ និងទុក្ខ។ ព្រះវរាហៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ អ្នកណាធ្វើកិច្ចការតាមវិធានដែលខ្ញុំបានបង្ហាញ—ឱ មហាភាគា សូមស្តាប់—ដោយវានោះគេនឹងទទួលបានភាពសម្រេច។

Verse 2

एकचित्तः समास्थाय अहङ्कारविवर्ज्जितः ॥ मच्चित्तसंहतॊ नित्यं क्षान्तो दान्तो जितेन्द्रियः

មានចិត្តតែមួយ ឈរមាំ មិនមានអហង្គារ; រួមចិត្តជានិច្ចទៅលើខ្ញុំ មានអត់ធ្មត់ សំរួលខ្លួន និងឈ្នះអារម្មណ៍ទាំងឡាយ។

Verse 3

फलमूलानि शाकानि द्वादश्यां वा कदाचन ॥ पयोव्रतं च तत्काले पुनरेव निरामिषः

នៅថ្ងៃទ្វាទសី ពេលខ្លះទទួលទានផ្លែឈើ ឫស និងបន្លែ; នៅពេលនោះអនុវត្តពយោវ្រត (ព្រហ្មចារីដោយទឹកដោះ) ហើយបន្ទាប់មកវិលត្រឡប់ទៅជានិរាមិសៈ គឺមិនបរិភោគសាច់។

Verse 4

षष्ठ्यष्टमी ह्यमावास्या तुभयत्र चतुर्दशी ।। मैथुनं नाभिसेवेत द्वादश्यां च तथा प्रिये

នៅថ្ងៃទីធីទី៦ និងទី៨ នៅថ្ងៃអមាវាស្យា និងនៅថ្ងៃទីធីទី១៤ នៃទាំងពីរភាគ (ខាងកើន និងខាងរោច) ហើយដូចគ្នានៅថ្ងៃទីធីទី១២ ផងដែរ ឱ ស្រីជាទីស្រឡាញ់ មិនគួរធ្វើមេថុន។

Verse 5

एवं योगविधानॆन कर्म कुर्याद् दृढव्रतः ।। पूतात्मा धर्मसंयुक्तो विष्णुलोकं तु गच्छति

ដូច្នេះ តាមវិធានយោគៈដែលបានកំណត់ អ្នកមានវ្រតៈមាំមួនគួរធ្វើការអនុវត្ត; ដោយចិត្តវិញ្ញាណបានបរិសុទ្ធ និងភ្ជាប់ជាមួយធម៌ គាត់ពិតជាទៅដល់លោកវិษ្ណុ។

Verse 6

न ग्लानिर्न जरा तस्य न मोहॊ रॊग एव च ।। भुजाष्टादश जायन्ते धन्वी खड्गी शरि गदी

សម្រាប់គាត់ មិនមានភាពអស់កម្លាំង មិនមានចាស់ជរា មិនមានមោហៈ និងមិនមានជំងឺឡើយ; ដៃដប់ប្រាំបីកើតឡើង—ក្លាយជាអ្នកកាន់ធ្នូ អ្នកកាន់ដាវ អ្នកកាន់លំពែង និងអ្នកកាន់គទា។

Verse 7

तेषां व्युष्टिं प्रवक्ष्यामि मम कर्मसमुत्थिताम् ।। षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च

ខ្ញុំនឹងប្រកាសអំពីរយៈពេលរបស់ពួកគេ ដែលកើតចេញពីពិធីកម្មរបស់ខ្ញុំ៖ ហុកសិបពាន់ឆ្នាំ ហើយក៏មានហុកសិបរយឆ្នាំផងដែរ។

Verse 8

ममार्चनविधिं कृत्वा मम लोके महीयते ।। दुःखमेवं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे

ក្រោយពីបានអនុវត្តវិធីអរចនា (បូជា) ចំពោះខ្ញុំហើយ មនុស្សម្នាក់ត្រូវបានគោរពលើកតម្កើងនៅក្នុងលោករបស់ខ្ញុំ។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីទុក្ខតាមរបៀបនេះ; សូមស្តាប់វា ឱ វសុន្ធរា (ផែនដី)។

Verse 9

उचितेनोपचारेण दुःखमोक्षविनाशनम् ।। अहङ्कारावृतो नित्यं नरो मोहॆन चावृतः

ដោយសេវាកម្ម និងការប្រតិបត្តិធម៌ដ៏សមរម្យ ទុក្ខត្រូវបានបំផ្លាញ ហើយបានសម្រេចមោក្ខៈ (ការលោះលែង)។ ប៉ុន្តែមនុស្សតែងតែត្រូវអហង្គារ បាំងបិត និងត្រូវមោហៈ គ្របដណ្តប់ផងដែរ។

Verse 10

यो न मां प्रतिपद्येत ततो दुःखतरं नु किम् ।। प्राप्तकाले वैश्वदेवे दृष्ट्वा चातिथिमागतं

បើអ្នកណាមិនបែរមករកខ្ញុំ តើមានអ្វីឈឺចាប់ជាងនោះទៀត? ហើយនៅពេលសមរម្យសម្រាប់ការថ្វាយ Vaiśvadeva ពេលឃើញភ្ញៀវមកដល់…

Verse 11

अदत्त्वा तस्य यो भुङ्क्ते ततो दुःखतरं नु किम् ।। सर्वान्नानि तु सिद्धानि पाकभेदं करोति यः

អ្នកណាដែលបរិភោគដោយមិនបានឲ្យដល់គាត់ (ភ្ញៀវនោះ) មុន តើមានអ្វីឈឺចាប់ជាងនោះទៀត? ហើយអ្នកណា ទោះបីអាហារទាំងអស់បានរៀបចំរួចហើយ ក៏នៅតែធ្វើការបែងចែកខុសគ្នាក្នុងការចម្អិន (មានការរើសអើងក្នុងការចែកចាយ)…

Verse 12

तस्य देवा न चाश्नन्ति ततो दुःखतरं नु किम् ।। असन्तुष्टस्तु वैषम्ये परदाराभिमर्शकः

ចំពោះមនុស្សបែបនោះ ព្រះទេវតាមិនចូលរួមបរិភោគទេ—តើមានអ្វីឈឺចាប់ជាងនោះទៀត? ហើយអ្នកដែលមិនពេញចិត្ត មានអភិគមន៍លំអៀងក្នុងអយុត្តិធម៌ និងអ្នកដែលរំលោភភរិយារបស់អ្នកដទៃ…

Verse 13

परोपतापी मन्दात्मा ततो दुःखतरं नु किम् ।। अकृत्वा पुष्कलं कर्म गृहे संवसते नरः

អ្នកដែលធ្វើឲ្យអ្នកដទៃទុក្ខទោមនស្ស មានចិត្តទាប—តើមានអ្វីឈឺចាប់ជាងនោះទៀត? ហើយមនុស្សដែលមិនបានប្រព្រឹត្តកម្មដ៏សម្បូរបែប និងគួរគាប់គោរព តែស្នាក់នៅតែក្នុងផ្ទះ…

Verse 14

मृत्युकालवशं प्राप्तस्ततो दुःखतरं नु किम् ॥ हस्त्यश्व रथयानानि गम्यमानानि पश्यति

គាត់បានធ្លាក់ក្រោមអំណាចនៃកាលៈពេលមរណៈ—តើមានអ្វីឈឺចាប់ជាងនេះទៀត? គាត់ឃើញដំរី សេះ និងរទេះត្រូវបានបើកបរ​ឆ្លងកាត់ ខណៈខ្លួនឯងអស់សមត្ថភាព។

Verse 15

धावन्त्यस्याग्रतः पृष्ठे ततो दुःखतरं नु किम् ॥ अश्नन्ति पिशितं केचित्केचिच्छालिसमन्वितम्

ពួកគេរត់នៅមុខ និងនៅក្រោយគាត់—តើមានអ្វីឈឺចាប់ជាងនេះទៀត? ខ្លះបរិភោគសាច់ ខ្លះទៀតបរិភោគអាហារដែលមានអង្កររួម។

Verse 16

शुष्कान्नं केचिदश्नन्ति ततो दुःखतरं नु किम् ॥ वरवस्त्रावृतां शय्यां समासेवति भूषिताम्

ខ្លះបរិភោគអាហារស្ងួត—តើមានអ្វីឈឺចាប់ជាងនេះទៀត? (មនុស្សម្នាក់ផ្សេង) រីករាយលើគ្រែដែលគ្របដោយក្រណាត់ល្អ ប្រណិត តុបតែង និងរៀបចំរួច។

Verse 17

केचित्तृणेषु शेरन्ते ततो दुःखतरं नु किम् ॥ सुरूपो दृश्यते कश्चित्पुरुषश्चात्मकर्मभिः

ខ្លះដេកលើស្មៅ—តើមានអ្វីឈឺចាប់ជាងនេះទៀត? ហើយមានបុរសម្នាក់ត្រូវបានឃើញថាមានរូបសម្បត្តិស្អាត ដោយអំណាចនៃកម្មរបស់ខ្លួន។

Verse 18

केचिद्विरूपा दृश्यन्ते ततो दुःखतरं नु किम् ॥ विद्वान्कृती गुणज्ञश्च सर्वशास्त्रविशारदः

ខ្លះត្រូវបានឃើញថាមានរូបរាងអាក្រក់—តើមានអ្វីឈឺចាប់ជាងនេះទៀត? (ប៉ុន្តែមានអ្នកម្នាក់) ជាបណ្ឌិត មានស្នាដៃ ជាអ្នកដឹងគុណធម៌ និងជំនាញក្នុងសាស្ត្រទាំងអស់។

Verse 19

दरिद्रो जायते दाता ततो दुःखतरं नु किम् ॥ द्विभार्यः पुरुषो यस्तु तयोरेकां प्रशंसति

អ្នកឧបត្ថម្ភក៏កើតមកក្រីក្រ—តើមានអ្វីឈឺចាប់ជាងនេះទៀត? ហើយបុរសដែលមានភរិយាពីរ តែសរសើរតែភរិយាម្នាក់ក្នុងចំណោមនាងទាំងពីរ។

Verse 20

एका तु दुर्भगा तत्र ततो दुःखतरं नु किम् ॥ ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यस्त्रयो वर्णाः सुमध्यमे

ប៉ុន្តែមានភរិយាម្នាក់នៅទីនោះដែលអភ័ព្វ—តើមានអ្វីឈឺចាប់ជាងនេះទៀត? ឱ នាងចង្កេះស្រស់ស្អាត មានវណ្ណៈបីគឺ ព្រាហ្មណ៍ ក្សត្រីយៈ និងវៃស្យៈ។

Verse 21

पापकर्मरता ह्यासन्ततो दुःखतरं नु किम् ॥ लब्ध्वा तु मानुषीं संज्ञां पञ्चभूत समन्विताम्

ពួកគេពិតជាចូលចិត្តប្រព្រឹត្តអំពើបាប—តើមានអ្វីឈឺចាប់ជាងនេះទៀត? ក្រោយបានស្ថានភាព/អត្តសញ្ញាណជាមនុស្ស ដែលប្រកបដោយធាតុប្រាំ (បញ្ចភូត),

Verse 22

मामेव न प्रपद्यन्ते ततो दुःखतरं नु किम् ॥ एतत्ते कथितं भद्रे दुःखकर्मविनिश्चयम्

ពួកគេមិនចូលជ្រកកោនតែខ្ញុំតែមួយទេ—តើមានអ្វីឈឺចាប់ជាងនេះទៀត? ឱ នាងភទ្រេ (អ្នកមានសិរី), នេះបានពន្យល់ដល់អ្នកហើយ៖ ការវិនិច្ឆ័យអំពីកម្មដែលនាំទៅកាន់ទុក្ខ។

Verse 23

सर्वभूताहितं पापं यत्त्वया परिपृच्छितम् ॥ यच्च मां पृच्छते भद्रे शुभं कीदृशमुच्यते

អំពើបាបដែលបង្កអហិតដល់សត្វទាំងអស់ ដែលអ្នកបានសួរ; ហើយទៀតទេ ឱ នាងភទ្រេ (អ្នកមានសិរី) អ្នកសួរខ្ញុំថា ‘សុភ’ ឬ ‘ល្អ’ នោះ តើគេនិយាយថាមានលក្ខណៈដូចម្តេច។

Verse 24

तच्छृणुष्वानवद्याङ्गि मम कर्मविनिश्चयम् ॥ कृत्वा तु विपुलं कर्म मद्भक्तेषु निवेदयेत् ॥

ឱ អ្នកមានអវយវៈឥតទោស សូមស្តាប់ការសម្រេចចិត្តដ៏មាំមួនរបស់ខ្ញុំអំពីចរិយា៖ ក្រោយធ្វើកុសលកម្មដ៏ធំ ហើយគួរឧទ្ទិសថ្វាយដល់អ្នកភក្តិរបស់ខ្ញុំ។

Verse 25

यस्य बुद्धिर्विजायेत स दुःखायोपजायते ॥ मां पूजयित्वा नैवेद्यं विशिष्टं परिकल्प्य च ॥

អ្នកណាដែលមានគំនិតវង្វេងបែបនោះកើតឡើងក្នុងបញ្ញា នោះនឹងនាំទៅរកទុក្ខ។ ក្រោយបូជាខ្ញុំហើយ គួររៀបចំនៃវេទ្យ (naivedya) ដ៏ពិសេស។

Verse 26

शेषमन्नं समश्नाति ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ त्रिकालं ये प्रपद्यन्ते मयोक्तेन वसुन्धरे ॥

បន្ទាប់មកគាត់បរិភោគអាហារដែលនៅសល់; តើមានអ្វីនាំសុខសាន្តលើសពីនេះទៀត? ឱ វសុន្ធរា អ្នកដែលអនុវត្តតាមអ្វីដែលខ្ញុំបាននិយាយនៅបីកាល—តើមានអ្វីមានប្រយោជន៍លើសនេះ?

Verse 27

कृत्वा सायाह्निकं कर्म ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ देवतातिथिमर्त्यानां त्यक्त्वा चान्नं वसुन्धरे ॥

ក្រោយធ្វើកិច្ចសាយាហ្និក (ពិធីពេលល្ងាច) រួច តើមានអ្វីនាំសុខសាន្តលើសនេះ? ហើយឱ វសុន្ធរា ក្រោយបែងចែកអាហារសម្រាប់ទេវតា ភ្ញៀវ និងមនុស្សទាំងឡាយ—តើមានអ្វីមានប្រយោជន៍លើសនេះ?

Verse 28

येन केनचिद्दत्तेन ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ मासि मास्येकदिवसस्त्वमावास्येति योच्यते ॥

មិនថាដោយវិធីណាក៏ដោយ កាលណាមានការផ្តល់ទាន (dāna) តើមានអ្វីនាំសុខសាន្តលើសនេះ? រៀងរាល់ខែមានមួយថ្ងៃដែលហៅថា អមាវាស្យា គឺថ្ងៃព្រះចន្ទថ្មី។

Verse 29

पितरो यस्य तृप्यन्ति ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ भोजनेषु प्रपन्नेषु यवान्नं यः प्रयच्छति ॥

អ្នកណាដែលធ្វើឲ្យបុព្វបុរស (បិតរូ) ពេញចិត្ត តើមានអ្វីលើសពីនេះដែលនាំសុខសាន្តទៀត? អ្នកណាដែលប្រគេនអាហារពីស្រូវយវ (barley) ដល់អ្នកមកសុំអាហារ—តើមានអ្វីប្រយោជន៍លើសនេះ?

Verse 30

अभिन्नमुखरागेण ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ उभयोरपि भार्यासु यस्य बुद्धिर्न नश्यति ॥

ដោយពណ៌មុខមិនប្រែ និងសមាធិស្ងប់ស្ងាត់—តើមានអ្វីនាំសុខលើសនេះទៀត? ចំពោះភរិយាទាំងពីរ អ្នកណាដែលបញ្ញាមិនរលំ មិនវង្វេង (នៅតែថេរ)—តើមានអ្វីប្រសើរជាងនេះ?

Verse 31

समं पश्यति यो देवि ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ अहिंसनं तु कुर्वीत विशुद्धेनान्तरात्मना ॥

ឱ ទេវី អ្នកណាដែលមើលឃើញដោយសមភាព តើមានអ្វីនាំសុខលើសនេះទៀត? ពិតប្រាកដ គួរអនុវត្តអហിംសា ដោយអន្តរាត្មាដែលបានបរិសុទ្ធ។

Verse 32

अहिंसोपारतः शुद्धः स सुखायोपजायते ॥ परभार्यां सुरूपां तु दृष्ट्वा दृष्टिर्न चालयते ॥

អ្នកណាដែលឈប់ពីអំពើហិង្សា ហើយបរិសុទ្ធ នោះក្លាយជាមូលហេតុនៃសុខក្សេម។ ទោះបានឃើញភរិយារបស់អ្នកដទៃដែលស្រស់ស្អាត ក៏ភ្នែករបស់គេមិនរំញ័រឡើយ។

Verse 33

यस्य चित्तं न गच्छेतु ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ मौक्तिकादीनि रत्नानि तथैव कनकानि च ॥

អ្នកណាដែលចិត្តមិនវង្វេងចេញផ្លូវ តើមានអ្វីនាំសុខលើសនេះទៀត? គុជខ្យង និងរតនៈផ្សេងៗ ព្រមទាំងមាសផង—សុទ្ធតែជាវត្ថុដែលអាចទាក់ទាញចិត្ត។

Verse 34

लोष्टवत्पश्यते यस्तु ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ मुदिते वाश्वनागेन्द्रे उभे सैन्ये पथि स्थिते ॥

តើមានសុខដ៏លើសលប់អ្វីទៀត សម្រាប់អ្នកដែលមើលសព្វវត្ថុដូចដុំដីប៉ុណ្ណោះ? នៅពេលម្ចាស់នៃសេះ និងដំរីកំពុងរីករាយ ហើយទ័ពទាំងពីរឈរនៅលើផ្លូវត្រៀមប្រឈមមុខ ការស្មើចិត្តបែបនេះត្រូវបានសរសើរ។

Verse 35

यस्तु प्राणान्प्रमुच्येत ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ लब्धेन चाप्यलब्धेन कुत्सितं कर्म गर्हयन् ॥

តើមានសុខអ្វីលើសលប់ សម្រាប់អ្នកដែលសូម្បីតែជីវិតក៏អាចលះបង់? គាត់តែងតែទោសទណ្ឌកម្មអំពើអាក្រក់ មិនថាបានផលប្រយោជន៍ឬមិនបានក៏ដោយ។

Verse 36

यस्तु जीवति सन्तुष्टः स सुखायोपपद्यते ॥ भर्तुस्तु वै व्रतं स्त्रीणामेवमेव वसुन्धरे ॥

អ្នកណាដែលរស់នៅដោយសេចក្តីសន្តោស គាត់ក្លាយជាអ្នកសមស្របសម្រាប់សុខ។ ហើយពិតប្រាកដណាស់ ឱ វសុន្ធរា វ្រ័ត/ធម៌របស់ស្ត្រីទាំងឡាយ ត្រូវបានពណ៌នាថាមានទិសដៅទៅកាន់ប្តី។

Verse 37

निगृहीतेन्द्रियः पञ्च ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ सहते चावमानं तु व्यसने न तु दुर्मनाः ॥

តើមានសុខអ្វីលើសលប់ សម្រាប់អ្នកដែលបានទប់ស្កាត់ឥន្ទ្រីយ៍ទាំងប្រាំ? គាត់អត់ធ្មត់ចំពោះការប្រមាថ ហើយនៅពេលវិបត្តិ ក៏មិនឲ្យចិត្តសោកសៅឡើយ។

Verse 38

यस्येदं विदितं सर्वं ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ अकामो वा सकामो वा मम क्षेत्रे वसुंधरे ॥

តើមានសុខអ្វីលើសលប់ សម្រាប់អ្នកដែលបានដឹងអស់ទាំងនេះ? ឱ វសុន្ធរា ក្នុងក្សេត្រ/ដែនបរិសុទ្ធរបស់ខ្ញុំ មិនថាគាត់គ្មានក្តីប្រាថ្នា ឬមានក្តីប្រាថ្នាក៏ដោយ ក៏អនុវត្តដូចគ្នា។

Verse 39

यस्तु प्राणान्प्रमुच्येत ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ मातरं पितरं चैव यः सदा पूजयेन नरः ॥

តើមានសុខដ៏លើសលប់អ្វីទៀត សម្រាប់អ្នកដែលសូម្បីតែអាចលះបង់ជីវិត? គឺបុរសដែលតែងតែគោរពបូជាមាតា និងបិតា។

Verse 40

देवतेव सदा पश्येत् ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ ऋतुकाले तु यो गच्छेन्मासेमासे च मैथुनम् ॥

តើមានសុខអ្វីលើសលប់ សម្រាប់អ្នកដែលតែងតែមើលឃើញពួកគេដូចជាទេវតា? ហើយក្នុងវិន័យ អ្នកណាដែលចូលរួមសមភាគតែពេលរដូវសមស្រប និងរៀងរាល់ខែតាមចន្លោះដែលបានកំណត់ គេតែងសរសើរ។

Verse 41

अनन्यमानसो भूत्वा ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ प्रयुक्तः सर्वदेवानां यो मामेवं प्रपूजयेत् ॥

តើមានសុខអ្វីលើសលប់ជាងការធ្វើចិត្តឲ្យឯកគតា? អ្នកណាដែលបានចូលរួមបូជាតាមរបៀបដែលទទួលស្គាល់ក្នុងចំណោមទេវទាំងអស់ ហើយបូជាខ្ញុំដូចនេះ គេតែងសរសើរ។

Verse 42

तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति ॥ एतत्ते कथितं भद्रे शुभनिर्देशनिश्चयः ॥ सर्वलोकहितार्थाय यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥

សម្រាប់គាត់ ខ្ញុំមិនវិនាសទេ ហើយគាត់ក៏មិនវិនាសចំពោះខ្ញុំដែរ។ ឱ ស្ត្រីអ្នកមានសិរីមង្គល, នេះបានប្រាប់ដល់អ្នកហើយ—ជាការសម្រេចចិត្តដ៏មាំមួននៃសេចក្តីណែនាំដ៏ប្រសើរ—ព្រោះអ្នកសួរខ្ញុំដើម្បីប្រយោជន៍សុខសាន្តរបស់លោកទាំងអស់។

Verse 43

यो मां नैव प्रपद्येत ततो दुःखतरं नु किम् ॥ सर्वाशी सर्वविक्रेता नमस्कारविवर्जितः ॥

តើមានទុក្ខអ្វីលើសលប់ជាងអ្នកដែលមិនសុំជ្រកកោនខ្ញុំ? គាត់ក្លាយជាអ្នកញ៉ាំអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដោយមិនរើស, លក់អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដោយមិនរើស, ហើយខ្វះការនមស្ការ (ការគោរពបូជា)។

Verse 44

केचिन्मूकाश्च दृश्यन्ते ततो दुःखतरं नु किम् ॥ विद्यमाने धने केचित्कृपणाः भोगवर्जिताः ॥

មនុស្សខ្លះត្រូវបានឃើញថា​ជា​មនុស្សស្ងៀមមាត់—តើមានអ្វីឈឺចាប់លើសនេះទៀត? ទោះមានទ្រព្យសម្បត្តិក៏ដោយ មនុស្សខ្លះដោយសារការកំណាញ់ ក៏នៅតែខ្វះការរីករាយក្នុងការបរិភោគសុខ។

Verse 45

यश्चात्मा वै समश्नाति ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ प्रविष्टस्त्वतिथिर्यस्य निराशो यन्न गच्छति ॥

ហើយអ្នកណាដែលបរិភោគដោយកម្រិតសមរម្យដោយខ្លួនឯង—តើមានអ្វីសុខលើសនេះទៀត? ហើយអ្នកដែលភ្ញៀវបានចូលផ្ទះរបស់គាត់ហើយ មិនចាកចេញដោយការខកចិត្ត នោះកាន់តែជាសុខ។

Verse 46

या तोषयति भर्तारं ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ विद्यते विभवेनापि पुरुषो यस्तु पण्डितः ॥

នារីណាដែលធ្វើឲ្យស្វាមីពេញចិត្ត—តើមានអ្វីសុខលើសនេះទៀត? ហើយទោះមានវិភវៈសម្បត្តិក៏ដោយ បុរសដែលជាបណ្ឌិតពិតប្រាកដ គឺកម្រណាស់។