Vamana Purana — Kurukshetra & Prithudaka Tirtha, Shloka 37
Kurukshetra, Pṛthūdaka Tīrtha, and the Marriage of Saṃvaraṇa with Tapatī
Devanagari script
सा चाप्सरोभिरुत्पात्य नीता पितृकुलं निजम् ताभिराश्वासिता चापि मधुरैर्वचनाम्बुभिः
Transliteration
sā cāpsarobhirutpātya nītā pitṛkulaṃ nijam tābhirāśvāsitā cāpi madhurairvacanāmbubhiḥ
Translation
នាងត្រូវបានអប្សរាស៍លើកយកទៅ ហើយនាំទៅកាន់គ្រួសារបិតារបស់នាងផ្ទាល់; ពួកនាងក៏បានលួងលោមនាងដោយពាក្យផ្អែមល្ហែម ដូចទឹកដ៏ទន់ភ្លន់។
Word by Word
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अप्सरोभिःby the Apsarases
अप्सरोभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), बहुवचन
उत्पात्यhaving flown up
उत्पात्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootउत्-पत् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having flown up/risen’
नीताwas taken/led
नीता:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘was led’
पितृकुलम्to her father’s family/lineage
पितृकुलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समास: पितृ + कुल (षष्ठी-तत्पुरुष)
निजम्own
निजम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पितृकुलम्)
ताभिःby them
ताभिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम (ref. अप्सरस्)
आश्वासिताwas comforted
आश्वासिता:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-श्वस् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; ‘was consoled’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis/also
मधुरैःsweet
मधुरैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (वचनाम्बुभिः)
वचनाम्बुभिःwith waters of words (soothing speech)
वचनाम्बुभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootवचन-अम्बु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समास: वचन + अम्बु (कर्मधारय/तत्पुरुष; ‘words as water’)
Speakers
Narrative voice within the Purāṇic dialogue frame (traditionally Pulastya → Nārada at the macro-level)
Primary Deities
Apsarases (celestial class of beings)
Key ThemesProtection/relocation by celestial agentsConsolation and healing through speechSocial order: return to pitṛkula (paternal home)
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "karuna", "secondaryRasa": "shringara", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }