Vamana Purana — Kuru's Consecration, Shloka 43
Kuru’s Consecration and the Sanctification of Samantapañcaka (Kurukshetra)
Devanagari script
तस्यैव मध्ये बहुपुण्य उक्तः पृथूदकः पापहरः शिवश्च पुण्या नदी प्राङ्मुखतां प्रयाता यत्रौघयुक्तस्य शुभा जताढ्या
Transliteration
tasyaiva madhye bahupuṇya uktaḥ pṛthūdakaḥ pāpaharaḥ śivaśca puṇyā nadī prāṅmukhatāṃ prayātā yatraughayuktasya śubhā jatāḍhyā
Translation
នៅកណ្ដាលតំបន់បរិសុទ្ធនោះឯង មានទីរីថ៍ «ព្រឹធូទក» ដែលបានប្រកាសថាមានបុណ្យធំ បំផ្លាញបាប និងជាមង្គល។ នៅទីនោះមានទន្លេបរិសុទ្ធហូរទៅមុខខាងកើត មានលំហូរមង្គល និងសម្បូរដោយសក់ជាតា (សញ្ញានៃសន្តោសសិវៈ)។
Word by Word
तस्यof that
तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सम्भव (pronominal)
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध (emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
मध्येin the middle
मध्ये:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन
बहुपुण्यःvery meritorious
बहुपुण्यः:
विशेषण (of subject)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (adjective)
उक्तःis said/called
उक्तः:
कर्मणि-भाव (predicate participle)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पृथूदकःPṛthūdaka (name of a sacred water/place)
पृथूदकः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथु (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संज्ञा (proper name)
पापहरःremover of sin
पापहरः:
विशेषण (of Pṛthūdaka)
TypeAdjective
Rootपाप (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (pāpasya haraḥ) विशेषण
शिवःauspicious
शिवः:
विशेषण (of Pṛthūdaka)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
पुण्याholy
पुण्या:
विशेषण (of नदी)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
नदीriver
नदी:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राङ्मुखताम्east-facing orientation
प्राङ्मुखताम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्राङ्मुखता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन
प्रयाताhaving gone/turned (towards)
प्रयाता:
क्रिया/विधेय (predicate participle)
TypeVerb
Rootया (धातु) → प्रयात (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि/कर्तरि कृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-विशेष्ये विधेय
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण-सूचक (locative sense)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (relative adverb: where)
ओघयुक्तस्यof (one) endowed with a stream/current
ओघयुक्तस्य:
सम्बन्ध (genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootओघ (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुष (ओघेन युक्तः)
शुभाauspicious
शुभा:
विशेषण (of नदी/implicit)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
जटाढ्याabounding in matted locks (jāṭā)
जटाढ्या:
विशेषण (of शुभा/नदी)
TypeAdjective
Rootजटा (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (जटाभिः आढ्या = rich in matted locks)
Speakers
Pulastya to Nārada (probable frame for this chapter’s māhātmya narration)
Primary Deities
Śiva (strongly implied by 'jaṭā' and 'śiva')
Key ThemesTīrtha-māhātmyaŚaiva sacred markers (jaṭā symbolism)Purificatory power of waterOrientation (prāṅmukhatā) in sacred geography
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }