Shloka 11

Dietary Rules & Purification — Dietary Rules, Purification (Śauca), and the Duties of the Householder and Forest-Dweller

Devanagari script

भूमिर्विशुध्यते खातदाहमार्जनगोक्रमैः लेपादुल्लेखनात् सेकाद् वेश्म संमार्जनार्जनात्

Transliteration

bhūmirviśudhyate khātadāhamārjanagokramaiḥ lepādullekhanāt sekād veśma saṃmārjanārjanāt

Translation

ដីត្រូវបានបរិសុទ្ធដោយការជីក ដោយការដុត ដោយការជូតសម្អាត និងដោយការឆ្លងកាត់របស់គោ (ការជាន់ត្រាំ)។ ផ្ទះឬលំនៅដ្ឋានត្រូវបានបរិសុទ្ធដោយការលាបប៉ាន់/លាបកំបោរ ដោយការខាត់កោរ ដោយការប្រោះទឹក និងដោយការបោសសម្អាតជម្រះ។

Word by Word

• भूमिः: ground / earth
• भूमिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन

• विशुध्यते: becomes purified
• विशुध्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √शुध् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्; उपसर्गः वि-

• खात-दाह-मार्जन-गोक्रमैः: by digging, burning, sweeping, and cow-trampling
• खात-दाह-मार्जन-गोक्रमैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: खात (कृदन्त, √खन्) + दाह (प्रातिपदिक) + मार्जन (प्रातिपदिक, √मृज्) + गोक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3 विभक्ति), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्वः (खातं च दाहश्च मार्जनं च गोक्रमश्च)

• लेपात्: from smearing / by plastering
• लेपात्: Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: लेप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5 विभक्ति), एकवचन

• उल्लेखनात्: by scraping / from scraping
• उल्लेखनात्: Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: उल्लेखन (प्रातिपदिक, √लिख् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5 विभक्ति), एकवचन; उपसर्गः उद्-

• सेकात्: by sprinkling
• सेकात्: Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सेक (प्रातिपदिक, √सिच् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5 विभक्ति), एकवचन

• वेश्म: house / dwelling
• वेश्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेश्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2 विभक्ति), एकवचन

• संमार्जन-अर्जनात्: by thorough sweeping and collecting (dirt)
• संमार्जन-अर्जनात्: Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: संमार्जन (प्रातिपदिक, √मृज् धातु) + अर्जन (प्रातिपदिक, √अर्ज् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5 विभक्ति), एकवचन; द्वन्द्वः (संमार्जनं च अर्जनं च)

Speakers

• Not stated in the provided excerpt (often Pulastya → Nārada
• but unverified here)

Key Themes

• Dharma
• Śauca (purity)
• Domestic ritual practice
• Environmental/space purification

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Purity is maintained through deliberate, repeatable actions—cleaning, renewing surfaces, and orderly upkeep of one’s environment. The verse encodes a dharmic ethic of stewardship: sacred life requires cared-for spaces.

How does this fit the Pancalakshana?

This is ācāra (conduct) material rather than a core pañcalakṣaṇa unit. It serves as prescriptive dharma within the Purāṇa’s compendium style.

What is the symbolic significance?

Digging and burning represent removal and transformation of defilement; sprinkling and sweeping represent renewal and order. The mention of cows reflects the Purāṇic sacrality of the cow and its association with auspiciousness and purification in domestic religious culture.