Skanda
ស្កន្ទ ឧបនិសទ គេរាប់ថាជា ឧបនិសទ សៃវៈ ដែលភ្ជាប់ជាប្រពៃណីជាមួយ អថර්វវេទ។ អត្ថបទខ្លីនេះយក ស្កន្ទ/កុមារ/គុហ (ការត្តិកេយ) ជានិមិត្តរូបសម្រាប់ការបង្រៀនអាត្មវិជ្ជា ហើយបង្ហាញសារសំខាន់តាមវេដាន្តៈ មោក្ខៈកើតពីជ្ញាន—ការយល់ឃើញថា អាត្មា មិនខុសពី ព្រះសិវៈ/ប្រហ្មន។ អវិទ្យា ត្រូវបានចាត់ទុកជាមូលហេតុនៃការចងក្រង; វិវេក-ជ្ញាន ជាវិធីកាត់បំបែកភាពមមាញឹក។ អាវុធ ‘វេល’ របស់ស្កន្ទ ជានិមិត្តរូបនៃជ្ញានដែលចាក់ធ្លុះអវិទ្យា; ក្ងោក សម្គាល់ការគ្រប់គ្រងលើកាមក្រិន និងពុលផ្លូវចិត្ត។ ភក្តិ និងការគោរពបូជា ត្រូវបានទទួលស្គាល់ ប៉ុន្តែចំណុចកំពូលគឺអទ្វៃតៈ—អ្នកបូជា អ្វីដែលបូជា និងសកម្មភាពបូជា ជាឯកភាពនៅកម្រិតបរមត្ថ។
Start ReadingKey Teachings
Skanda (Kumāra/Guha) as a revelatory form pointing to the supreme Śiva/Brahman
Ātman–Brahman (Śiva) non-difference as the core liberating knowledge (jñāna)
Avidyā as the root of bondage; viveka (discernment) as the means to freedom
The Self as self-luminous consciousness beyond birth, death, and change
Devotion to Skanda/Śiva as a supportive path that culminates in non-dual realization
Symbolic reading of Skanda’s attributes (spear as jñāna, peacock as mastery of passions)
Liberation (mokṣa) as immediate recognition rather than merely post-mortem attainment
Verses of the Skanda
15 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 1
अच्युतोऽस्मि महादेव तव कारुण्यलेशतः । विज्ञानघन एवास्मि शिवोऽस्मि किमतः परम् ॥१॥
ខ្ញុំជាអច្យុត (មិនរលាយ) ឱ មហាទេវៈ ដោយតែភាគល្អិតនៃព្រះមេត្តាករុណារបស់ព្រះអង្គ។ ខ្ញុំជាមហាសមាសនៃចិត្តដឹងសុទ្ធ; ខ្ញុំជាសិវៈ—លើសពីនេះមានអ្វីទៀត?
Ātman–Brahman identity; anugraha (grace) as the occasion for aparokṣa-jñānaVerse 2
न निजं निजवद्भाति अन्तःकरणजृम्भणात् । अन्तःकरणनाशेन संविन्मात्रस्थितो हरिः ॥२॥
អាត្មានរបស់ខ្លួន មិនភ្លឺច្បាស់ដូចជារបស់ខ្លួនទេ ព្រោះការពង្រីក និងចលនារបស់អន្តះករណៈ (ឧបករណ៍ខាងក្នុង)។ ពេលអន្តះករណៈរលត់ ហរិស្ថិតនៅតែជាចិត្តដឹងសុទ្ធប៉ុណ្ណោះ។
Avidyā via antaḥkaraṇa-vṛtti; cessation of mind for recognition of Ātman as pure consciousness (saṃvit-mātra)Verse 3
संविन्मात्रस्थितश्चाहमजोऽस्मि किमतः परम् । व्यतिरिक्तं जडं सर्वं स्वप्नवच्च विनश्यति ॥३॥
ហើយខ្ញុំក៏ស្ថិតនៅជាចិត្តដឹងសុទ្ធប៉ុណ្ណោះ; ខ្ញុំជាអជ (មិនកើត) —លើសពីនេះមានអ្វីទៀត? អ្វីៗទាំងអស់ដែលជាចលនាអសកម្ម និងបំបែកចេញពីចិត្តដឹង នឹងរលាយបាត់ដូចសុបិន។
Ajātivāda/Unborn Self; mithyātva of the inert world; consciousness as the sole reality (saṃvit-mātra)Verse 4
चिज्जडानां तु यो द्रष्टा सोऽच्युतो ज्ञानविग्रहः । स एव हि महादेवः स एव हि महाहरिः ॥४॥
ប៉ុន្តែ អ្នកណាជាសាក្សី (ដ្រាស្តា) នៃអ្វីដែលមានចិត្ត និងអ្វីដែលអសកម្ម—អ្នកនោះគឺ អច្យុតៈ អមរភាព ដែលរូបសភាពជាចំណេះដឹង។ ព្រះអង្គនោះតែមួយគត់ជាមហាទេវៈ; ព្រះអង្គនោះតែមួយគត់ជាមហាហរិ។
Sākṣī-caitanya (witness-consciousness) and non-dual identity of Īśvara/Brahman beyond sectarian formsVerse 5
स एव हि ज्योतिषां ज्योतिः स एव परमेश्वरः । स एव हि परं ब्रह्म तद्ब्रह्माहं न संशयः ॥५॥
ព្រះអង្គនោះតែមួយគត់ជាពន្លឺនៃពន្លឺទាំងអស់; ព្រះអង្គនោះតែមួយគត់ជាបរមេស្វរៈ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជ។ ព្រះអង្គនោះតែមួយគត់ជាបរមប្រហ្ម; ប្រហ្មនោះគឺខ្ញុំ—គ្មានសង្ស័យ។
Brahman-Ātman identity; self-knowledge (ātma-jñāna) as liberationVerse 6
जीवः शिवः शिवो जीवः स जीवः केवलः शिवः । तुषेण बद्धो व्रीहिः स्यात् तुषाभावेन तण्डुलः ॥६॥
ជីវៈគឺសិវៈ; សិវៈគឺជីវៈ; ជីវៈនោះជាសិវៈតែប៉ុណ្ណោះ។ ពេលត្រូវចងដោយសំបក វាហៅថា ‘ស្រូវ’; ពេលគ្មានសំបក វាហៅថា ‘អង្ករ’។
Jīva–Śiva aikya (identity of individual self and the Absolute) and upādhi/avidyā as coveringVerse 7
एवं बद्धस्तथा जीवः कर्मनाशे सदाशिवः । पाशबद्धस्तथा जीवः पाशमुक्तः सदाशिवः ॥७॥
ដូច្នេះ ជីវៈ (ព្រលឹងបុគ្គល) ត្រូវបានចងពាក់; ពេលកម្មត្រូវបានបំផ្លាញ វាជា សទាសិវៈ។ ដូចគ្នានេះ ជីវៈត្រូវបានចងដោយ បាសៈ; ពេលរួចផុតពីបាសៈ វាជា សទាសិវៈ។
Moksha (liberation) through karma-kshaya and pāśa-mokṣa; identity of jīva with Śiva (non-dual realization)Verse 8
शिवाय विष्णुरूपाय शिवरूपाय विष्णवे । शिवस्य हृदयं विष्णुः विष्णोश्च हृदयं शिवः ॥८॥
សូមនមស្ការដល់ ព្រះសិវៈ ដែលមានរូបជា ព្រះវិស្ណុ និងដល់ ព្រះវិស្ណុ ដែលមានរូបជា ព្រះសិវៈ។ ព្រះវិស្ណុ ជាបេះដូងនៃ ព្រះសិវៈ ហើយ ព្រះសិវៈ ជាបេះដូងនៃ ព្រះវិស្ណុ។
Brahman as one reality appearing as multiple deities (īśvara-abheda); unity of Śiva and Viṣṇu as non-dual theism/Advaita-friendly ekatvaVerse 9
यथा शिवमयो विष्णुरेवं विष्णुमयः शिवः । यथान्तरं न पश्यामि तथा मे स्वस्तिरायुषि ॥९॥
ដូចដែល ព្រះវិស្ណុ ពេញលេញដោយ ព្រះសិវៈ ដូច្នោះ ព្រះសិវៈ ក៏ពេញលេញដោយ ព្រះវិស្ណុ។ ព្រោះខ្ញុំមិនឃើញភាពខុសគ្នារវាងព្រះទាំងពីរ សូមសេចក្តីសុខសាន្ត និងសុវត្ថិភាព មានដល់ខ្ញុំក្នុងអាយុកាល។
Abheda (non-difference) and ekatva-darśana; auspiciousness (svasti) arising from non-dual visionVerse 10
यथान्तरं न भेदाः स्युः शिवकेशवयोस्तथा । देहो देवालयः प्रोक्तः स जीवः केवलः शिवः ॥१०॥
ដូចជានៅក្នុងព្រះសិវៈ និងព្រះកេសវៈ មិនមានភាពខុសគ្នាឡើយ ដូច្នោះដែរ កាយនេះត្រូវបានប្រកាសថាជាទេវាល័យ; ហើយជីវៈ (អាត្មាបុគ្គល) នោះគឺព្រះសិវៈតែមួយគត់។
Abheda (non-difference) of Jīva and Śiva/Brahman; deha as devālayaVerse 11
त्यजेदज्ञाननिर्माल्यं सोऽहंभावेन पूजयेत् । अभेददर्शनं ज्ञानं ध्यानं निर्विषयं मनः । स्नानं मनोमलत्यागः शौचमिन्द्रियनिग्रहः ॥११॥
គួរលះបង់សំណល់ពួងមាលាដែលកើតពីអវិជ្ជា ហើយបូជាដោយភាវៈ “សោ’ហំ” (ខ្ញុំគឺព្រះអង្គ)។ ការមើលឃើញអភេទគឺជាជ្ញាន; សមាធិគឺចិត្តដែលគ្មានវត្ថុអារម្មណ៍; ការងូតទឹកគឺការលះបង់មលិនក្នុងចិត្ត; ភាពស្អាតគឺការគ្រប់គ្រងឥន្ទ្រីយ៍។
Sādhana as inner purification; jñāna-dhyāna redefined as abheda-darśana; so’ham-bhāvaVerse 12
ब्रह्मामृतं पिबेद्भैक्ष्यमाचरेद्देहरक्षणे । वसेदेकान्तिको भूत्वा चैकान्ते द्वैतवर्जिते । इत्येवमाचरेद्धीमान्स एवं मुक्तिमाप्नुयात् ॥१२॥
គួរផឹកអម្រឹតនៃព្រហ្មន; គួរអនុវត្តការរស់ដោយបិណ្ឌបាត (ភិក្ខា) ដើម្បីការពារកាយ។ ក្លាយជាអ្នកឯកោហើយ គួរស្នាក់នៅក្នុងឯកាន្តដែលគ្មានទ្វៃត។ ដូច្នេះបុគ្គលប្រាជ្ញាគួរអនុវត្ត; ដោយវិធីនេះគាត់នឹងឈានដល់មោក្ស។
Mokṣa through brahma-jñāna and ekānta (solitude) with dvaita-varjana; vairāgya and sannyāsa ethosVerse 13
श्रीपरमधाम्ने स्वस्ति चिरायुष्योन्नम इति । विरिञ्चिनारायणशङ्करात्मकं नृसिंह देवेश तव प्रसादतः । अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तमव्ययं वेदात्मकं ब्रह्म निजं विजानते ॥१३॥
សូមគោរពនមស្ការដល់បរមធាមរបស់ព្រះស្រី៖ «សុខសាន្ត សូមមានអាយុយូរ និងសេចក្តីរុងរឿង» ដូច្នេះ។ ឱ ព្រះនរសിംហៈ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា ដែលមានសភាវៈជាវិរិញ្ចិ (ព្រហ្មា) នារាយណៈ និងសង្គរៈ—ដោយព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ ពួកគេយល់ដឹងព្រហ្មន៍នោះថាជាស្វរូបរបស់ខ្លួនឯង ដែលលើសការគិត មិនបង្ហាញរូប អនន្ត មិនប្រែប្រួល និងមានវេទជាសារសំខាន់។
Brahman-realization (jñāna) through divine grace; non-dual Brahman beyond thought and manifestationVerse 14
तद्विष्णोः परमं पदं सदा पश्यन्ति सूरयः । दिवीव चक्षुराततम् ॥१४॥
ព្រះសូរី (អ្នកឃើញដោយប្រាជ្ញា) តែងតែសមាធិមើលឃើញ “បរមបដ” របស់ព្រះវិṣṇu ជានិច្ច—ដូចភ្នែកមួយដែលលាតសន្ធឹងនៅលើមេឃ។
Paramapada (supreme state/abode) as mokṣa; contemplative vision of the HighestVerse 15
तद्विप्रासो विपन्यवो जागृवांसः समिन्धते । विष्णोर्यत्परमं पदम् । इत्येतन्निर्वाणानुशासनमिति वेदानुशासनमिति वेदानुशासनमित्युपनिषत् ॥१५॥
ចំពោះ (បរមបដ) នោះ វិប្រៈ—កវីដែលមានព្រះបញ្ញាដឹកនាំ អ្នកគួរឲ្យសរសើរ និងអ្នកភ្ញាក់ដឹង—បំភ្លឺភ្លើងក្នុងចិត្តឲ្យឆ្ពោះទៅកាន់វា៖ នោះហើយជាបរមបដរបស់ព្រះវិṣṇu។ ដូច្នេះ នេះជាសេចក្តីបង្រៀនអំពីនិរវាណ; ដូច្នេះ ជាសេចក្តីបង្រៀននៃវេទ; ដូច្នេះ ជាសេចក្តីបង្រៀននៃវេទ—នេះហើយជាឧបនិសទ។
Nirvāṇa/mokṣa as the culmination of Vedic instruction; awakened striving toward the supreme realityAsk anything about the Skanda Upanishad
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.