Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 166

Devanagari script

तच्छ्रुत्वा विष्णुकथितं सर्वलोकेश्वरोऽब्रवीत् । लोकं सन्तानिकं नाम संस्थास्यंति हि मानवाः

Transliteration

tacchrutvā viṣṇukathitaṃ sarvalokeśvaro'bravīt | lokaṃ santānikaṃ nāma saṃsthāsyaṃti hi mānavāḥ

Translation

ព្រះអម្ចាស់នៃលោកទាំងអស់ បានឆ្លើយតបក្រោយស្តាប់ព្រះវិṣṇuមានព្រះបន្ទូលថា៖ «មនុស្សទាំងឡាយនឹងបានដល់លោកមួយឈ្មោះ សន្តានិក (Santānika) ពិតប្រាកដ»។

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन; सर्वनाम

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त; अव्ययभाव (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• विष्णुकथितम्: spoken by Viṣṇu
• विष्णुकथितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विष्णु + कथित (√कथ् क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; ‘विष्णुना कथितम्’ इति तृतीया-तत्पुरुष; (तत् इत्यस्य विशेषण)

• सर्वलोकेश्वरः: the Lord of all worlds
• सर्वलोकेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व + लोक + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; ‘सर्वेषां लोकानाम् ईश्वरः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• लोकम्: a world/realm
• लोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• सन्तानिकम्: named Santānika
• सन्तानिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सन्तानिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (लोकम्)

• नाम: called
• नाम: Sambandha (Quotative/नाम)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशक (quotative/‘called’)

• संस्थास्यन्ति: will be established/will abide
• संस्थास्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्था (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ निपात (indeed/for)

• मानवाः: people
• मानवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन

Speaker

Brahmā (sarvalokeśvara, contextually the cosmic lord responding to Viṣṇu)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Svargadvāra (contextual locus for Santānika-phala)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A divine council-like moment: Viṣṇu has spoken; the ‘Lord of all worlds’ responds, proclaiming the attainment of a named realm, Santānika, for humans connected to the sacred setting.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Brahmā
• Santānika-loka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord’s promise bears fruit: devotion is rewarded with a distinct, divinely sanctioned spiritual destination.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā’s sacred narrative culminates in the promise of Santānika-loka for those connected to this holy context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not yet; the next verse specifies the tirtha-condition (Svargadvāra) and remembrance of Rāma.