Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

पंचगव्यूतिमात्रं तु तत्क्षेत्रं संप्रकीर्तितम् । मृगीकुण्डं च तत्रैव सर्वपातकनाशनम्

Transliteration

paṃcagavyūtimātraṃ tu tatkṣetraṃ saṃprakīrtitam | mṛgīkuṇḍaṃ ca tatraiva sarvapātakanāśanam

Translation

ក្សេត្រសក្ការៈនោះ ត្រូវបានប្រកាសថាលាតសន្ធឹងប្រវែងប្រាំហ្គវ្យូទី។ នៅទីនោះផងដែរ មាន «ម្រឹគីកុណ្ឌ» អាងទឹកដែលបំផ្លាញបាបទាំងអស់។

Word by Word

• पञ्च: five
• पञ्च: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्या-विशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे एकवचने प्रथमा/द्वितीया (अव्यक्त-समासाङ्गत्वात्) — numeral adjective; neuter sg nom/acc (as compound member)

• गव्यूति: a measure of distance ‘gavyūti’
• गव्यूति: Viśeṣya (Qualified noun/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: गव्यूति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; (समासाङ्ग) — feminine (as compound member)

• मात्रम्: only to the extent; measure
• मात्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — neuter accusative singular

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle); विरोध/अन्वयार्थक — particle (but/indeed)

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — neuter nominative singular (demonstrative)

• क्षेत्रम्: sacred field/place
• क्षेत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — neuter nominative singular

• संप्रकीर्तितम्: has been proclaimed/declared
• संप्रकीर्तितम्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+प्र+कीर्त् (धातु) → संप्रकीर्तित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — past passive participle; neuter nom sg

• मृगीकुण्डम्: the ‘Mṛgī’ pond
• मृगीकुण्डम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृगी + कुण्ड (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: मृग्याः कुण्डम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — neuter nom/acc sg

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• एव: just/indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• सर्वपातकनाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपातकनाशनम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + पातक + नाशन (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: सर्वेषां पातकानां नाशनम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — neuter nom/acc sg; विशेषणरूपेण

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mṛgīkuṇḍa (within Tailasāraṇika/Vastrāpatha-kṣetra)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Devī (implied)

Visual Art Cues

Scene: A sacred pool named Mṛgīkuṇḍa within a marked five-gavyūti kṣetra boundary; pilgrims bathing at dawn, priests chanting, sin-symbols dissolving into ripples.

Characters & Entities

• Vastrāpatha-kṣetra
• Mṛgīkuṇḍa
• gavyūti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography is not abstract: the Purāṇa defines a tīrtha’s bounds and highlights a specific kuṇḍa whose contact grants purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mṛgīkuṇḍa within the Vastrāpatha-kṣetra of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse implies tīrtha-purification through the kuṇḍa (typically via snāna), though the act is not explicitly stated.