Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 40

Devanagari script

दिगंतरं नभोभूमिरापो वायुर्विभावसुः । चंद्रसूर्यद्वयं ज्योतिर्युगेशः क्षणदातनुः

Transliteration

digaṃtaraṃ nabhobhūmirāpo vāyurvibhāvasuḥ | caṃdrasūryadvayaṃ jyotiryugeśaḥ kṣaṇadātanuḥ

Translation

ព្រះអង្គគឺជាព្រំដែនទិសទាំងឡាយ ជាមេឃ និងផែនដី; ជាទឹក ខ្យល់ និងភ្លើងដ៏ភ្លឺចាំង; ជាពន្លឺដែលជាគូព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ; ជាព្រះម្ចាស់នៃយុគទាំងឡាយ—ដែលរាងកាយជាពេលវេលា គិតតាមខណៈតូចៗ។

Word by Word

• dik: direction
• dik: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: diś (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• antaram: intermediate space; interval
• antaram: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: antara (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• nabhaḥ: sky
• nabhaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: nabhas (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• bhūmiḥ: earth
• bhūmiḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhūmi (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• āpaḥ: waters
• āpaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ap (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; नित्यबहुवचन

• vāyuḥ: wind
• vāyuḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vāyu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• vibhāvasuḥ: fire (Vibhāvasu)
• vibhāvasuḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vibhāvasu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• candra-sūrya-dvayam: the pair: moon and sun
• candra-sūrya-dvayam: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: candra (प्रातिपदिक) + sūrya (प्रातिपदिक) + dvaya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—द्वन्द्व (चन्द्रश्च सूर्यश्च) + द्वय (pair)

• jyotiḥ: light
• jyotiḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: jyotis (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• yuga-īśaḥ: lord of the ages
• yuga-īśaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yuga (प्रातिपदिक) + īśa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (युगस्य ईशः)

• kṣaṇadā: night
• kṣaṇadā: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kṣaṇadā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘रात्रिः’ (night)

• tanuḥ: body; form
• tanuḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tanu (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

A questioner within the Prabhāsakṣetramāhātmya dialogue (listener addressing the narrator/teacher)

Characters & Entities

• Moon
• Sun
• Pañcabhūta
• Yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord pervades the cosmos as elements, luminaries, and time itself—affirming His all-encompassing divinity beyond locality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the chapter’s setting; the verse supports its māhātmya by portraying the Lord’s cosmic nature.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual instruction appears; it is a contemplative cosmological praise.