Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 36

Devanagari script

श्रवणद्वादशीं पुण्यां रोहिण्यां चाष्टमीं शुभाम् । शयनोत्थापनीं चैव नरः कृत्वा प्रयत्नतः

Transliteration

śravaṇadvādaśīṃ puṇyāṃ rohiṇyāṃ cāṣṭamīṃ śubhām | śayanotthāpanīṃ caiva naraḥ kṛtvā prayatnataḥ

Translation

បុរសណា ដែលខិតខំដោយស្មោះត្រង់ ប្រតិបត្តិថ្ងៃបុណ្យ Śravaṇa-dvādaśī ដ៏បរិសុទ្ធ ថ្ងៃ Rohiṇī-aṣṭamī ដ៏មង្គល និងពិធី Śayanotthāpanī ដើម្បីដាស់ព្រះអម្ចាស់ពីដំណេកយោគៈ…

Word by Word

• श्रवणद्वादशीम्: the Śravaṇa-dvādaśī (lunar day)
• श्रवणद्वादशीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: śravaṇa + dvādaśī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘श्रवण-नक्षत्रे (वा श्रवण-सम्बद्धा) द्वादशी’

• पुण्याम्: holy, meritorious
• पुण्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: puṇya (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• रोहिण्याम्: (the day) Rohiṇī
• रोहिण्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: rohiṇī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (तिथ्यादि-नाम); नक्षत्र-नाम

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अष्टमीम्: the eighth lunar day
• अष्टमीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: aṣṭamī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तिथि-नाम

• शुभाम्: auspicious
• शुभाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: śubha (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• शयनोत्थापनीम्: the Śayanotthāpanī (observance/day)
• शयनोत्थापनीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: śayana + utthāpanī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘शयनस्य उत्थापनी’ (the awakening/raising from sleep; name of observance/day)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• एव: indeed
• एव: Emphasis (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: nara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• कृत्वा: having performed
• कृत्वा: Kriya-viseshana (Adverbial to main verb)
• Type: Verb
• Root: kṛ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having done/observed’

• प्रयत्नतः: with effort, diligently
• प्रयत्नतः: Kriya-viseshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: prayatna (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (adverb) ‘प्रयत्नतः’ = प्रयत्नेन; manner-adverb

Speaker

Narrator addressing Devī (listener) (continued context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Daityasūdana/Viṣṇu vrata context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devotees observe sacred days: fasting, bathing, decorating the shrine, offering tulasī and lamps; the Lord is ‘awakened’ in Śayanotthāpanī with music and ārati.

Characters & Entities

• Śravaṇa-dvādaśī
• Rohiṇī-aṣṭamī
• Śayanotthāpanī (Viṣṇu-related observance)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Time-sanctified vows (vratas) performed with diligence become powerful vehicles of puṇya, especially in a tīrtha setting.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The context remains Daityasūdana’s presence at Prabhāsa-kṣetra, where these observances are praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observance of Śravaṇa-dvādaśī, Rohiṇī-aṣṭamī, and Śayanotthāpanī (awakening of the Lord) with sincere effort.