Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

अटित्वा सर्वतीर्थानि प्रभासं नैव मुंचति । दुर्वासाश्च महातेजा लिंगस्याराधनोद्यतः । न मुंचति क्षणं देवि तत्क्षेत्रं शशिमौलिनः

Transliteration

aṭitvā sarvatīrthāni prabhāsaṃ naiva muṃcati | durvāsāśca mahātejā liṃgasyārādhanodyataḥ | na muṃcati kṣaṇaṃ devi tatkṣetraṃ śaśimaulinaḥ

Translation

បានដើរឆ្លងកាត់ទីរតីថ៌ទាំងអស់ហើយ ក៏មិនបោះបង់ប្រាភាសឡើយ។ សូម្បីតែទុរវាសា មហាតេជៈ មានចិត្តឧស្សាហ៍បូជាលិង្គ—ឱ ទេវី—ក៏មិនចាកចេញពីក្សេត្រព្រះសិវៈព្រះចន្ទលើមួក នោះសូម្បីតែមួយខណៈ។

Word by Word

• अटित्वा: having wandered
• अटित्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अट् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund) — “having wandered”

• सर्व-तीर्थानि: all pilgrimage places
• सर्व-तीर्थानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (सर्वाणि तीर्थानि)

• प्रभासम्: Prabhāsa
• प्रभासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• एव: at all/indeed
• एव: Niyamaka (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• मुंचति: leaves, abandons
• मुंचति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• दुर्वासाः: Durvāsā
• दुर्वासाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासस्/दुर्वासा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• महातेजाः: of great splendor
• महातेजाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महातेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महत् तेजः यस्य) / बहुव्रीह्यर्थे प्रचलित; विशेषण (दुर्वासाः)

• लिङ्गस्य: of the liṅga
• लिङ्गस्य: Sampradana/Relation (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• आराधन-उद्यतः: intent on worship
• आराधन-उद्यतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आराधन (प्रातिपदिक) + उद्यत (कृदन्त, √यत्/उद्+यत् ‘to strive’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (आराधने उद्यतः)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• मुंचति: leaves
• मुंचति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• क्षणम्: for a moment
• क्षणम्: Kala-adhikarana (Time extent/काल)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कालपरिमाण (accusative of duration)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (क्षेत्रम्)

• क्षेत्रम्: the sacred place
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• शशि-मौलिनः: of the moon-crested one (Śiva)
• शशि-मौलिनः: Sampradana/Relation (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शशि (प्रातिपदिक) + मौलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (शशिः मौलौ यस्य) = शिवः

Speaker

Śiva (deduced from vocative 'devi/varānane' and Śaiva framing within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (explicit vocative ‘devi’)

Visual Art Cues

Scene: Durvāsā, radiant and austere, stands before a Śiva-liṅga at Prabhāsa, performing intense worship; behind him, a symbolic map-like procession of many tīrthas fades, emphasizing that he remains here.

Characters & Entities

• Prabhāsa
• Durvāsā
• Śiva (Śaśimaulin)
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True pilgrimage culminates in steadfast devotion—remaining absorbed in Śiva’s Liṅga-worship at an exalted kṣetra like Prabhāsa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, praised as a supremely sacred Śaiva region associated with the Moon-crested Lord (Śiva).

What ritualistic prescription is mentioned?

Ārādhana (worship) of the Śiva Liṅga—sustained devotion without abandoning the holy field.