Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 125

Devanagari script

अन्याश्च सरितः पुण्या नदाश्चैव ह्रदास्तथा । समुद्राः पर्वताः कूपा वनस्पतय एव च

Transliteration

anyāśca saritaḥ puṇyā nadāścaiva hradāstathā | samudrāḥ parvatāḥ kūpā vanaspataya eva ca

Translation

ទន្លេបរិសុទ្ធផ្សេងៗ និងស្ទឹងនានា ក៏នៅទីនោះ ហើយបឹងទឹកផងដែរ; សមុទ្រ ភ្នំ អណ្ដូង និងដើមឈើរុក្ខជាតិបរិសុទ្ធទាំងឡាយ ក៏មានផង។

Word by Word

• अन्याः: other
• अन्याः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha-bodhaka (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• सरितः: rivers/streams
• सरितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरित् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• पुण्याः: holy
• पुण्याः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; सरितः इत्यस्य विशेषणम्

• नदाः: rivers
• नदाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नदी/नद (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha-bodhaka (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• एव: indeed
• एव: Sambandha-bodhaka (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (indeed)

• ह्रदाः: lakes
• ह्रदाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ह्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha-bodhaka (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (likewise)

• समुद्राः: oceans
• समुद्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• पर्वताः: mountains
• पर्वताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• कूपाः: wells
• कूपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• वनस्पतयः: trees/plant-lords
• वनस्पतयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वनस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• एव: indeed
• एव: Sambandha-bodhaka (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (indeed)

• च: and
• च: Sambandha-bodhaka (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsakṣetramāhātmya narrative style)

Characters & Entities

• Sacred rivers (collective)
• Lakes
• Oceans
• Mountains
• Wells
• Sacred trees (collective)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic tīrtha-māhātmya treats the natural world—waters, mountains, and trees—as vessels of dharma and sanctity when connected to divine presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, portrayed as encompassing the sanctity of many natural tīrthas.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it frames the setting for pilgrimage acts such as snāna, darśana, and pradakṣiṇā.