Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । यावद्ब्रह्मसहस्राणि पंचविंशतिकोटयः । वैमानिको भविष्यामि दक्षिणांबरमूर्द्धनि

Transliteration

agastya uvāca | yāvadbrahmasahasrāṇi paṃcaviṃśatikoṭayaḥ | vaimāniko bhaviṣyāmi dakṣiṇāṃbaramūrddhani

Translation

អគស្ត្យៈបានមានព្រះវាចា៖ «ដរាបណា វដ្តព្រះព្រហ្ម (Brahmā) រាប់ពាន់ៗ ចំនួនម្ភៃប្រាំកោដិ នឹងបន្តទៅ ខ្ញុំនឹងស្ថិតជាវៃមានិកៈ ជាសត្វទេវៈធ្វើដំណើរនៅលើរថអាកាសទិព្វ លើកំពូលភាគខាងត្បូង»។

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• यावत्: for as long as/as many as
• यावत्: Kala-parimana (Duration/काल-परिमाण)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय/सम्बन्ध-शब्द)
• Form: अव्यय; परिमाण/अवधि-वाचक (as long as/for the extent of)

• ब्रह्म-सहस्राणि: thousands of Brahmā-(years/periods)
• ब्रह्म-सहस्राणि: Kala-parimana (Measure/परिमाण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः सहस्राणि)

• पञ्चविंशति-कोटयः: twenty-five crores
• पञ्चविंशति-कोटयः: Kala-parimana (Measure/परिमाण)
• Type: Noun
• Root: पञ्चविंशति (संख्या-प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्विगु-समासः (पञ्चविंशतिः कोटयः)

• वैमानिकः: a celestial (Vimāna-dweller)
• वैमानिकः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैमानिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भविष्यामि: I shall become
• भविष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• दक्षिण-अम्बर-मूर्द्धनि: on the summit of the southern sky/quarter
• दक्षिण-अम्बर-मूर्द्धनि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक) + अम्बर (प्रातिपदिक) + मूर्धन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (मूर्धन्-शब्दः पुं; परन्तु रूपम् 'मूर्द्धनि' सप्तमी एकवचन), सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः तत्पुरुष-श्रृङ्खला (दक्षिणस्य अम्बरस्य मूर्धा/मूर्धनि)

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dakṣiṇāmbara-mūrdhan (as named in verse)

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Unnamed interlocutors (devotees/attendants)

Visual Art Cues

Scene: Agastya, radiant and composed, declares a vast-duration vow, envisioned with a subtle celestial vimāna motif above a southern peak, indicating his semi-divine station.

Characters & Entities

• Agastya
• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Great tīrthas confer enduring spiritual status; the text frames merit in cosmic time to magnify the site’s glory.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra (contextually tied to Agastya’s āśrama and Hāṭakeśvara in this adhyāya).

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly in this verse; it sets the mahātmya tone by describing long-lasting spiritual state.