Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 63

Devanagari script

अश्वत्थवाटिकायां च तमपश्य न्मनोरमम् । दृष्ट्वा रोदिति जीवंतं मुक्त्वा बाष्पमथाचिरम्

Transliteration

aśvatthavāṭikāyāṃ ca tamapaśya nmanoramam | dṛṣṭvā roditi jīvaṃtaṃ muktvā bāṣpamathāciram

Translation

នៅក្នុងព្រៃដើមអស្វត្ថ នាងបានឃើញគាត់—គួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍។ ឃើញកូននៅរស់តែយំ នាងក៏បង្ហូរទឹកភ្នែកភ្លាមៗ។

Word by Word

• अश्वत्थवाटिकायाम्: in the aśvattha-grove
• अश्वत्थवाटिकायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अश्वत्थ (प्रातिपदिक) + वाटिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अश्वत्थस्य वाटिका)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• अपश्यत्: saw
• अपश्यत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• मनोरमम्: charming, delightful
• मनोरमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनोरम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (तम्)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• रोदिति: cries, weeps
• रोदिति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रुद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• जीवन्तम्: living, alive
• जीवन्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जीवत् (प्रातिपदिक; कृदन्त-प्रातिपदिक from √जीव्)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तम्)

• मुक्त्वा: having released, letting go
• मुक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• बाष्पम्: tears
• बाष्पम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बाष्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• अथ: then
• अथ: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)

• अचिरम्: for a short time, soon
• अचिरम्: Kala-adhikarana (Temporal extent/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अचिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (accusative of duration)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Prabhāsakṣetra-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aśvattha-vāṭikā (Prabhāsa)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: In a tranquil grove of aśvattha trees, Subhadrā beholds her charming child; he is alive yet crying. Her own tears rise immediately, mirroring his grief amid the sacred shade.

Characters & Entities

• Aśvattha (sacred fig)
• Prabhāsakṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even in a holy land, human emotions arise; the narrative prepares the listener to understand suffering through the lens of karma and dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra (Prabhāsa), with a sacred aśvattha-grove setting within its māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly in this verse; it is narrative context within the Prabhāsa-māhātmya.