Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

मूर्तिमंति च तीर्थानि क्षेत्राण्यायतनानि च । दानवासुरदैत्याश्च पिशाचा भूतराक्षसाः

Transliteration

mūrtimaṃti ca tīrthāni kṣetrāṇyāyatanāni ca | dānavāsuradaityāśca piśācā bhūtarākṣasāḥ

Translation

ហើយទីរថៈទាំងឡាយក៏បង្ហាញខ្លួនជារូបកាយ ព្រមទាំងក្សេត្រ និងអាយតនៈ (ស្ថានបូជា) ផងដែរ; នៅទីនោះមានដានវៈ អសុរៈ ដៃត្យៈ ពិសាចៈ ភូតៈ និងរាក្សសៈ។

Word by Word

• मूर्तिमन्ति: embodied, having form
• मूर्तिमन्ति: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मूर्तिमन्त् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; विशेषण (तīrthāni इत्यस्य)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात

• तीर्थानि: sacred fords/pilgrimage places
• तीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन

• क्षेत्राणि: sacred fields/holy places
• क्षेत्राणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन

• आयतनानि: abodes/shrines
• आयतनानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आयतन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात

• दानवासुरदैत्याः: Dānavas, Asuras, and Daityas
• दानवासुरदैत्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दानव + असुर + दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (दानवाः च असुराः च दैत्याः च)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात

• पिशाचाः: Piśācas (ghouls)
• पिशाचाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिशाच (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन

• भूतराक्षसाः: Bhūtas and Rākṣasas
• भूतराक्षसाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूत + राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (भूताः च राक्षसाः च)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Tīrthas and sanctuaries appear as radiant anthropomorphic figures—river-goddesses, shrine-deities, and guardian spirits—while shadowy ranks of Dānavas/Daityas and nocturnal Piśācas/Bhūtas linger at the periphery, held in check by the kṣetra’s sanctity.

Characters & Entities

• Tīrthāni
• Kṣetrāṇi
• Āyatanāni
• Dānava
• Asura
• Daitya
• Piśāca
• Bhūta
• Rākṣasa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrthas are not mere locations but living presences; even fierce beings are encompassed within the sacred order under divine sovereignty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse speaks generally of tīrthas and kṣetras as present in the divine assembly, reinforcing the authority of Prabhāsakṣetra Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a cosmological listing with a tīrtha-theological emphasis.