
ជំពូក ២៨០ ជាសន្ទនារវាងព្រះសិវៈ និងព្រះទេវី បង្ហាញអំពីលិង្គ «ច្យវនេស្វរ» នៅក្នុងប្រភាសក្សេត្រ ដែលត្រូវបានសរសើរថា «sarva-pātaka-nāśana» អ្នកបំផ្លាញបាបទាំងអស់។ បន្ទាប់មកព្រះគម្ពីររំលឹកប្រវត្តិនៃឥសីភារគវៈ ច្យវនៈ ដែលមកដល់ប្រភាស ធ្វើតបស្យាខ្លាំង រហូតស្ងៀមស្ងាត់ដូចស្ថាណុ ហើយត្រូវគ្របដោយរូងមេអំបៅ រុក្ខជាតិឡើងព័ទ្ធ និងស្រមោច។ ព្រះបាទ សារយាតិ មកធ្វើធម្មយាត្រាជាមួយកងពលធំ និងកូនស្រី សុកន្យា។ ខណៈដើរលេងជាមួយមិត្តភក្តិ សុកន្យា ជួបរូងនោះ ហើយយល់ច្រឡំភ្នែកឥសីថាជាវត្ថុភ្លឺៗ ក៏ចាក់ដោយមែកមុត។ កំហឹងច្យវនៈបង្កទណ្ឌកម្មដល់កងទ័ពព្រះបាទ ជារបួសរាំងស្ទះមុខងារបញ្ចេញអសារធាតុ បណ្តាលឲ្យសួររកមូលហេតុ និងសារភាព។ សុកន្យាទទួលស្គាល់ ក្សត្រសុំអភ័យទោស; ឥសីអភ័យទោសដោយលក្ខខណ្ឌឲ្យសុកន្យារៀបការជាមួយលោក ហើយព្រះបាទយល់ព្រម។ ចុងជំពូកសរសើរសេវាកម្មដ៏ល្អឥតខ្ចោះរបស់សុកន្យា ចំពោះប្តីអ្នកតបស្យា ដោយវិន័យ ស្វាគមន៍ភ្ញៀវ និងភក្តីភាព ដើម្បីភ្ជាប់មហិមាស្ថានបូជាជាមួយគោលធម៌នៃការទទួលខុសត្រូវ ការសងសំណង និងសេវាដោយស្មោះ។
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि च्यवनेश्वरमुत्तमम् । तत्रैव संस्थितं लिंगं सर्वपातकनाशनम्
ព្រះឥશ્વរ មានព្រះបន្ទូលថា៖ បន្ទាប់មក ឱ មហាទេវី គួរទៅកាន់ ច្យវនេឥશ્વរ ដ៏ប្រសើរ។ នៅទីនោះមានលិង្គតាំងស្ថិតនៅកន្លែងនោះឯង ដែលបំផ្លាញបាបទាំងអស់។
Verse 2
यत्र शर्यातिना दत्ता सुकन्या सा महर्षये । यत्र संस्तंभितं सैन्यमानाहार्त्तमथाकरोत्
ទីនោះជាកន្លែងដែលព្រះរាជា សរយាតិ បានប្រគល់ សុកន្យា ដល់មហារិសិ។ ហើយទីនោះផងដែរ ជាកន្លែងដែលកងទ័ពត្រូវបានទប់ស្កាត់ ហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានបង្ខំឲ្យឈប់ចេញលុកលុយ។
Verse 3
एष शर्यातियज्ञस्य देशो देवि प्रकाशते । प्रभासक्षेत्रमध्ये तु साक्षात्पातकनाशनः
ឱ ទេវី! ទីនេះល្បីថាជាទីធ្វើយជ្ញារបស់ព្រះរាជា សារយាតិ; នៅកណ្ដាលព្រភាសក្សេត្រ វាបង្ហាញជាក់ស្តែងជាអ្នកបំផ្លាញបាប។
Verse 4
साक्षात्तत्राभजत्सोममश्विभ्यां सह कौशिकः । चुकोप भार्गवश्चैव महेन्द्राय महातपाः
នៅទីនោះ កៅសិកៈ បានចែកសោមៈដោយផ្ទាល់ជាមួយអស្វិនទ្វ័យ; ហើយភារគវៈ អ្នកតបស្យាធំ ក៏កើតកំហឹងចំពោះមហេន្ទ្រ (ឥន្ទ្រ) ផងដែរ។
Verse 5
संस्तंभयामास च तं वासवं च्यवनः प्रभुः । सुकन्यां चापि भार्यां स राजपुत्रीमवाप्तवान्
ឥសីច្យវនៈ អ្នកមានអំណាច បានទប់ស្កាត់វាសវៈ (ឥន្ទ្រ) ដោយខ្លួនឯង; ហើយគាត់បានទទួលសុកន្យា កូនស្រីព្រះរាជា ជាភរិយា។
Verse 6
देव्युवाच । कथं विष्टंभितस्तेन भगवान्पाकशासनः । किमर्थं भार्गवश्चापि कोपं चक्रे महातपाः
ទេវីមានព្រះបន្ទូលថា៖ «តើព្រះបាកសាសនៈ (ឥន្ទ្រ) ដ៏គួរគោរព ត្រូវគាត់ទប់ស្កាត់យ៉ាងដូចម្តេច? ហើយដោយហេតុអ្វី ឥសីភារគវៈ អ្នកតបស្យាធំ បានធ្វើកំហឹង?»
Verse 7
नासत्यौ च कथं ब्रह्मन्कृ तवान्सोमपायिनौ । तत्सर्वं च यथावृत्तमाख्यातु भगवान्मम
«ហើយតើនាសត្យទ្វ័យ ត្រូវបានធ្វើឲ្យផឹកសោមៈយ៉ាងដូចម្តេច ឱ ព្រាហ្មណ៍? សូមព្រះអង្គប្រាប់ខ្ញុំទាំងអស់ តាមដែលបានកើតឡើងពិតប្រាកដ»។
Verse 8
ईश्वर उवाच । भृगोर्महर्षेः पुत्रोऽभूच्च्यवनो नाम नामतः । स प्रभासं समासाद्य तपस्तेपे महामुनिः
ព្រះឥશ્વរ មានព្រះបន្ទូលថា៖ ច្យវណៈ ដែលល្បីល្បាញតាមនាម ជាព្រះបុត្ររបស់មហាឥសី ភ្រឹគុ។ ព្រះមុនីដ៏អស្ចារ្យនោះ បានទៅដល់ប្រភាសា ហើយបានប្រតិបត្តិតបស្យា។
Verse 9
स्थाणुभूतो महातेजा वीरस्थाने च भामिनि । अतिष्ठत्सुचिरं कालमेकदेशे वरानने
ឱ នារីដ៏ភ្លឺរលោង នៅវីរស្ថាននោះ គាត់បានឈរយូរណាស់ ដូចសសរមិនចលនា ឈរនៅកន្លែងតែមួយ ឱ មុខស្រស់។
Verse 10
स वल्मीकोऽभवत्तत्र लताभिरभिसंवृतः । कालेन महता देवि समाकीर्णः पिपीलकैः
កាលកន្លងទៅ ឱ ទេវី នៅទីនោះគាត់ក្លាយដូចវល្មីក (រូងស្រមោច) ត្រូវវល្លិគ្របព័ទ្ធ ហើយក្រោយយូរអង្វែង ត្រូវស្រមោចពេញជុំវិញ។
Verse 11
स तथा संवृतो धीमान्मृत्पिंड इव सर्वतः । तप्यते स्म तपो घोरं वल्मीकेन समावृतः
ដូច្នេះ គាត់ត្រូវគ្របព័ទ្ធគ្រប់ទិស ដូចដុំដីមួយ។ បុរសប្រាជ្ញានោះ នៅតែអនុវត្តតបស្យាដ៏ខ្លាំងក្លា ខណៈត្រូវវល្មីកគ្របដណ្តប់។
Verse 12
अथास्य यातकालस्य शर्यातिर्नाम पार्थिवः । तीर्थयात्राप्रसंगेन श्रीसोमेशदिदृक्षया । आजगाम महाक्षेत्रं प्रभासं पापनाशनम्
បន្ទាប់មក កាលពេលកន្លងទៅ ស្តេចមួយអង្គឈ្មោះ សរយាតិ បានមក ដោយឱកាសធ្វើធម្មយាត្រាទៅទីរមណីយដ្ឋានបរិសុទ្ធ ដោយប្រាថ្នាចង់ឃើញ ព្រះសោមេសៈដ៏រុងរឿង មកដល់វាលបរិសុទ្ធដ៏ធំ ប្រភាសា អ្នកបំផ្លាញបាប។
Verse 13
तस्य स्त्रीणां सहस्राणि चत्वार्यासन्परिग्रहाः । एकैव तु सुता शुभ्रा सुकन्यानाम नामतः
ព្រះអង្គមានភរិយាចំនួនបួនពាន់នាក់; ប៉ុន្តែមានតែកូនស្រីតែមួយរូប ដ៏ភ្លឺរលោង ឈ្មោះល្បីថា សុកន្យា។
Verse 14
सा सखीभिः परिवृता सर्वाभरणभूषिता । चंक्रम्यमाणा वल्मीकं भार्गवस्य समासदत्
នាងត្រូវបានមិត្តស្រីៗព័ទ្ធជុំវិញ ហើយតុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការគ្រប់យ៉ាង; ដើរលេងទៅមក នាងបានទៅដល់គំនរមេមាត់របស់ភារគវៈ។
Verse 15
सा चैव सुदती तत्र पश्यमाना मनोरमान् । वनस्पतीन्विचिन्वंती विजहार सखीवृता
នៅទីនោះ កញ្ញាដ៏ស្រស់ស្អាតធ្មេញល្អ នាងមើលឃើញដើមឈើគួរឱ្យរីករាយ ហើយរីករាយដើរលេង ប្រមូលរុក្ខជាតិ និងផ្កា ព័ទ្ធជុំវិញដោយមិត្តស្រីៗ។
Verse 16
रूपेण वयसा चैव सुरापानमदेन च । बभंज वनवृक्षाणां शाखाः परम पुष्पिताः
ដោយអំនួតលើសម្រស់ និងវ័យក្មេង ហើយក៏ស្រវឹងដោយស្រាផង នាងបានបំបាក់មែកឈើព្រៃដែលផ្ការីកសម្បូរបែប។
Verse 17
तां सखीरहितामेकामेकवस्त्रामलंकृताम् । ददर्श भार्गवो धीमांश्चरंतीमिव विद्युतम्
ភារគវៈមហាឥសីដ៏ប្រាជ្ញា បានឃើញនាងតែម្នាក់ឯង គ្មានមិត្តស្រីៗ ពាក់សម្លៀកបំពាក់តែមួយ និងតុបតែងអលង្ការ ដើរទៅមកដូចពន្លឺរន្ទះ។
Verse 18
तां पश्यमानो विजने स रेमे परमद्युतिः । क्षामकण्ठश्च ब्रह्मर्षिस्तपोबलसमन्वितः
នៅទីស្ងាត់នោះ ព្រះបុរសមានពន្លឺដ៏លើសលប់ បានមើលនាងហើយរីករាយ។ ព្រះឥសីមហាប្រាហ្មណ៍ កស្គមក ប៉ុន្តែពោរពេញដោយកម្លាំងកើតពីតបៈ ក៏ស្ថិតនៅទីនោះ។
Verse 19
तामभाषत कल्याणीं सा चास्य न शृणोति वै । ततः सुकन्या वल्मीके दृष्ट्वा भार्गवचक्षुषी
គាត់បាននិយាយទៅកាន់កញ្ញាដ៏មង្គលនោះ ប៉ុន្តែនាងមិនស្តាប់គាត់ឡើយ។ បន្ទាប់មក សុកន្យា បានឃើញភ្នែករបស់ឥសីភារគវៈនៅក្នុងវល្មីក ហើយក៏យកចិត្តទុកដាក់។
Verse 20
कौतूहलात्कण्टकेन बुद्धिमोहबलात्कृता । किन्नु खल्विदमित्युक्त्वा निर्बिभेदास्य लोचने
ដោយចិត្តចង់ដឹង—បញ្ញាត្រូវមោហៈបាំងបិត—នាងបាននិយាយថា «នេះជាអ្វីដែរ?» ហើយយកកន្ទក់មួយចាក់ភ្នែករបស់គាត់។
Verse 21
अकुध्यत्स तया विद्धो नेत्रे परममन्युमान् । ततः शर्यातिसैन्यस्य शकृन्मूत्रे समावृणोत्
ទោះភ្នែកត្រូវនាងចាក់ក៏ដោយ គាត់មិនខឹងឡើងទេ ទោះមានកំហឹងខ្លាំងក្នុងចិត្ត។ បន្ទាប់មក គាត់បានរារាំងការបន្ទោរបង់ និងការនោមរបស់ទ័ពព្រះបាទសារយាតិ។
Verse 22
ततो रुद्धे शकृन्मूत्रे सैन्यमानाहदुःखितम् । तथागतमभिभेक्ष्य पर्यतप्यत पार्थिवः
ពេលការបន្ទោរបង់ និងការនោមត្រូវរារាំង ទ័ពទាំងមូលឈឺចាប់ ហើយស្រែកដោយទុក្ខវេទនា។ ព្រះបាទបានឃើញហេតុការណ៍នោះ ក៏ព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 23
तपोनित्यस्य वृद्धस्य रोषणस्य विशेषतः । केनापकृतमद्येह भार्गवस्य महात्मनः । ज्ञातं वा यदि वाऽज्ञातं तदिदं ब्रूत मा चिरम्
«មហាភារគវៈនេះ ជាអ្នកប្រកបតបស្យាជានិច្ច ជាចាស់ជរា ហើយពិសេសគួរភ័យខ្លាចពេលកំហឹង។ ថ្ងៃនេះ នៅទីនេះ អ្នកណាបានធ្វើអំពើបាបប៉ះពាល់ដល់ព្រះមហាត្មា? ដឹងក៏ដោយ មិនដឹងក៏ដោយ—ចូរប្រាប់ឥឡូវនេះ កុំឲ្យយឺតយ៉ាវ»។
Verse 24
तत्रोचुः सैनिकाः सर्वे न विद्मोऽपकृतं वयम् । सर्वोपायैर्यथाकामं भवान्समधिगच्छतु
នៅពេលនោះ ទាហានទាំងអស់បានឆ្លើយថា៖ «យើងមិនដឹងទេថា អ្នកណាបានធ្វើអំពើបាបនោះ។ សូមលោកប្រើវិធីណាដែលលោកឃើញសមគួរ ដើម្បីស្វែងរកឲ្យបាន»។
Verse 25
ततः स पृथिवीपालः साम्ना चोग्रेण च स्वयम् । पर्यपृच्छत्सुहृद्वर्गं प्रत्यजानन्न चैव ते
បន្ទាប់មក ព្រះបាទ អ្នកអភិរក្សផែនដីនោះ បានប្រើពាក្យទន់ភ្លន់ខ្លះ និងពាក្យតឹងរឹងខ្លះ ដោយខ្លួនឯងសួរពួកមិត្តសហាយរបស់ព្រះអង្គ; តែពួកគេមិនទទួលសារភាពអ្វីឡើយ។
Verse 26
आनाहार्त्तं ततो दृष्ट्वा तत्सैन्यं संमुखोदितम् । पितरं दुःखितं चापि सुकन्यैवमथाब्रवीत्
ពេលនោះ សុកន្យា បានឃើញកងទ័ពនោះឈរនៅមុខ ដោយទុក្ខព្រួយដូចជាខ្វះអាហារ ហើយឃើញឪពុករបស់នាងក៏សោកសៅដែរ នាងបាននិយាយដូច្នេះ។
Verse 27
मया तातेह वल्मीके दृष्टं सर्वमभिज्वलत् । उद्द्योतवदविज्ञानात्तन्मया विद्धमन्तिकात्
«ឪពុកជាទីគោរព! ខ្ញុំបានឃើញក្នុងរូងស្រមោចនេះ អ្វីៗទាំងអស់កំពុងឆេះភ្លើងភ្លឺចែងចាំង។ ដោយអវិជ្ជា ខ្ញុំបានយល់ច្រឡំថា ជាពន្លឺភ្លឺរលោង ហើយបានចាក់វាពីជិត»។
Verse 28
एतच्छ्रुत्वा तु शर्याति र्वल्मीकं क्षिप्रमभ्यगात् । तत्रापश्यत्तपोवृद्धं वयोवृद्धं च भार्गवम्
លឺដូច្នោះ សារយាតិ ក៏ប្រញាប់ទៅកាន់រូងមេមាត់។ នៅទីនោះ ព្រះអង្គបានឃើញ ភារគវៈ អ្នកធំដោយតបៈ និងចាស់ជរាខ្លាំង។
Verse 29
अथावदत्स्वसैन्यार्थं प्रांजलिः स महीपतिः । अज्ञानाद्बालया यत्ते कृतं तत्क्षंतुमर्हसि
បន្ទាប់មក ព្រះមហាក្សត្រ ដាក់ដៃប្រណម្យា និយាយជំនួសកងទ័ពរបស់ព្រះអង្គថា៖ «អំពើដែលក្មេងស្រីមួយបានធ្វើដោយអវិជ្ជា ចំពោះលោក សូមអត់ទោសផង»។
Verse 30
ततोऽब्रवीन्महीपालं च्यवनो भार्गवस्तदा । रूपौदार्यसमायुक्तां लोभमोहसमावृताम्
បន្ទាប់មក ច្យវនៈ ភារគវៈ បានមានព្រះវាចាទៅកាន់ព្រះមហាក្សត្រ ដោយពណ៌នានាងថា មានសម្រស់ និងសុភមង្គលភាព ប៉ុន្តែត្រូវគ្របដណ្តប់ដោយលោភៈ និងមោហៈ។
Verse 31
तामेव प्रतिगृह्याहं राजन्दुहितरं तव । क्षमिष्यामि महीपाल सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
«ឱ ព្រះមហាក្សត្រ បើខ្ញុំទទួលយកកូនស្រីរបស់ព្រះអង្គនោះ ខ្ញុំនឹងអត់ទោស (កំហុស) ឱ អធិរាជដែនដី—នេះជាពាក្យពិតដែលខ្ញុំប្រាប់»។
Verse 32
ईश्वर उवाच । ऋषेर्वचनमाज्ञाय शर्यातिरविचारयन् । ददौ दुहितरं तस्मै च्यवनाय महात्मने
ព្រះអម្ចាស់មានព្រះវាចា៖ ដោយយល់ពាក្យរបស់ឥសី សារយាតិ មិនស្ទាក់ស្ទើរ បានប្រគល់កូនស្រីរបស់ព្រះអង្គ ដល់ច្យវនៈ មហាត្មា។
Verse 33
प्रतिगृह्य च तां कन्यां भगवान्प्रससाद ह । प्राप्ते प्रसादे राजा तु ससैन्यः पुरमाव्रजत्
ព្រះមហាឥសីបានទទួលយកកញ្ញានោះ ហើយព្រះអង្គមានព្រះហឫទ័យប្រោសប្រណី។ ពេលបានព្រះអនុគ្រោះហើយ ព្រះរាជាជាមួយទ័ពទាំងអស់ ក៏ត្រឡប់ចូលក្រុងវិញ។
Verse 34
सुकन्यापि पतिं लब्ध्वा तपस्विनमनिन्दितम् । नित्यं पर्यचरत्प्रीत्या तपसा नियमेन च
សុកន្យាក៏បានទទួលបានស្វាមីជាតាបសវិនដ៏គ្មានកំហុស ហើយនាងបានបម្រើព្រះអង្គរៀងរាល់ថ្ងៃដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ តាមរយៈតបស្យា និងវិន័យនិយម។
Verse 35
अग्नीनामतिथीनां च शुश्रूषुरनसूयया । समाराधयत क्षिप्रं च्यवनं सा शुभानना
សុកន្យាមុខស្រស់ បានបម្រើភ្លើងបូជាសក្ការៈ និងភ្ញៀវទាំងឡាយដោយសេចក្តីស្មោះត្រង់គ្មានល្បិច និងគ្មានការច嫉។ ដូច្នេះ នាងបានទទួលព្រះអនុគ្រោះពេញលេញពីឥសីច្យវនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។
Verse 280
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभास क्षेत्रमाहात्म्ये च्यवनेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ដូច្នេះ បញ្ចប់ជំពូកទី ២៨០ ដែលមានចំណងជើង «ការពិពណ៌នាព្រះមហិមារបស់ ច្យវនេឝ្វរ» ក្នុងប្រភាសខណ្ឌ (ភាគទី៧) នៃ «ស្រី ស្កន្ទ មហាបុរាណ» ក្នុងឯកាសីតិសាហស្រី សំហិតា ក្នុង «ប្រភាស ក្សេត្រមាហាត្ម្យ»។