Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 64

Devanagari script

तस्यान्यथा वचः कर्तुं शक्यं नान्यैः सुरैरपि । ब्राह्मणाः कुपिता हन्युर्भस्मीकुर्युः स्वतेजसा

Transliteration

tasyānyathā vacaḥ kartuṃ śakyaṃ nānyaiḥ surairapi | brāhmaṇāḥ kupitā hanyurbhasmīkuryuḥ svatejasā

Translation

សូម្បីតែទេវតាផ្សេងៗក៏មិនអាចធ្វើឲ្យព្រះវាចារបស់គាត់ប្រែទៅជាផ្សេងទៀតបានឡើយ។ បើព្រះព្រាហ្មណ៍ខឹងឡើង ពួកគេអាចវាយប្រហារ ហើយបំផ្លាញឲ្យក្លាយជាផេះ ដោយតេជស (ពន្លឺវិញ្ញាណ) របស់ខ្លួន។

Word by Word

• तस्य: of him/that
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• अन्यथा: otherwise
• अन्यथा: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)

• वचः: word/speech
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• कर्तुम्: to make/do
• कर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + तुमुन् (कृत्-प्रत्यय)
• Form: तुमुनन्त (Infinitive), उद्देश्य/समर्थ्य (to do)

• शक्यम्: possible
• शक्यम्: Kriya (Predicative/भाव)
• Type: Adjective
• Root: शक्य (शक् धातु + यत्)
• Form: कृदन्त (यत्-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भावे प्रयोगः ‘it is possible’

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation)

• अन्यैः: by others
• अन्यैः: Karana (Agent/means/करण)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन

• सुरैः: by gods
• सुरैः: Karana (Agent/means/करण)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-निपात (even/also)

• ब्राह्मणाः: Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• कुपिताः: angered
• कुपिताः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुपित (कुप् धातु + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ब्राह्मणाः’ इत्यस्य विशेषण

• हन्युः: might kill
• हन्युः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• भस्मी-कुर्युः: might reduce to ashes
• भस्मी-कुर्युः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भस्म (प्रातिपदिक) + कृ (धातु)
• Form: नामधातु/उपपद-तत्पुरुषवत् (भस्मी-√कृ = reduce to ashes); विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• स्व-तेजसा: by their own power/energy
• स्व-तेजसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (स्वस्य तेजसा); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsakṣetra-māhātmya narrative style within Skanda Purāṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Soma (immediate addressee in surrounding verses)

Visual Art Cues

Scene: A circle of brāhmaṇas with blazing inner radiance stands immovable; even celestial beings appear hesitant. A symbolic figure is reduced to ash by a surge of tejas, illustrating the warning.

Characters & Entities

• Brāhmaṇa
• Deva (Sura)
• Tejas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred speech and brāhmaṇa-tejas are portrayed as inviolable; disrespect invites grave spiritual consequence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsakṣetra), presented as a field where dharma and the dignity of Brāhmaṇas are especially emphasized.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; the verse teaches restraint and reverence toward Brāhmaṇas.