Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 64

Devanagari script

एवमुक्ता रोहिणी तु बाष्पव्याकुललोचना । दक्षशापहतं दृष्ट्वा सोमं वचनमब्रवीत्

Transliteration

evamuktā rohiṇī tu bāṣpavyākulalocanā | dakṣaśāpahataṃ dṛṣṭvā somaṃ vacanamabravīt

Translation

រោហិណីត្រូវបាននិយាយដូច្នោះ ភ្នែករបស់នាងពោរពេញដោយទឹកភ្នែក។ ឃើញសោមាត្រូវបណ្តាសារបស់ទក្ខ ប៉ះពាល់ នាងបាននិយាយពាក្យទាំងនេះ។

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषणम्/adverb)

• उक्ता: (having been) addressed
• उक्ता: Viśeṣaṇa (Adjectival to रोहिणी/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been spoken to/addressed’

• रोहिणी: Rohiṇī
• रोहिणी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रोहिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha-bodhaka (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात/particle)

• बाष्पव्याकुललोचना: with tear-troubled eyes
• बाष्पव्याकुललोचना: Viśeṣaṇa (Adjectival to रोहिणी/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बाष्प (प्रातिपदिक) + व्याकुल (प्रातिपदिक) + लोचना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारय (बाष्पेण व्याकुला लोचना यस्याः/‘whose eyes are distressed with tears’)

• दक्षशापहतम्: struck by Dakṣa’s curse
• दक्षशापहतम्: Viśeṣaṇa (Adjectival to सोमम्/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक) + शाप (प्रातिपदिक) + हत (हन् धातु, क्त/कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (दक्षस्य शापेन हतः/‘struck by Dakṣa’s curse’)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having seen’

• सोमम्: Soma
• सोमम्: Karma (Object of दृष्ट्वा/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वचनम्: words/speech
• वचनम्: Karma (Object of अब्रवीत्/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narrator (within Prabhāsakṣetramāhātmya frame)

Characters & Entities

• Rohiṇī
• Soma
• Dakṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Compassionate companionship supports dharmic recovery; empathy becomes the gateway to wise action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra is the Māhātmya’s sacred frame, presenting the story as spiritually instructive within the holy geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces Rohiṇī’s response.