Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

Devanagari script

संवत्सरसहस्रं तु जानात्येकां स शर्वरीम् । परित्यक्ता वयं तात शशिना दोषवर्जिताः

Transliteration

saṃvatsarasahasraṃ tu jānātyekāṃ sa śarvarīm | parityaktā vayaṃ tāta śaśinā doṣavarjitāḥ

Translation

អស់ពាន់ឆ្នាំ គេបានស្គាល់តែយប់តែមួយជាមួយយើង; ឱពុកជាទីគោរព យើងត្រូវព្រះចន្ទបោះបង់ ទោះយើងគ្មានកំហុសក៏ដោយ។

Word by Word

• संवत्सरसहस्रम्: a thousand years
• संवत्सरसहस्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संवत्सर-सहस्र (प्रातिपदिक; संवत्सर + सहस्र)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (संवत्सराणां सहस्रम्) — “a thousand years”

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः — “but/indeed”

• जानाति: knows
• जानाति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकारः (present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् — “knows”

• एकाम्: one
• एकाम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; शर्वरीम् इत्यस्य विशेषणम् — “one (single)”

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — “he”

• शर्वरीम्: night
• शर्वरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शर्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — “night”

• परित्यक्ताः: abandoned
• परित्यक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परित्यक्त (कृदन्त; √त्यज् (धातु) + परि- उपसर्ग, क्त)
• Form: बहुवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः, स्त्रीलिङ्गः; भूतकर्मणि कृदन्तः — “abandoned”

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुषार्थे सर्वनाम; प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् — “we”

• तात: O dear one
• तात: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम् — “O dear/father”

• शशिना: by the Moon
• शशिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शशिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् — “by the Moon”

• दोषवर्जिताः: faultless, free of blame
• दोषवर्जिताः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दोष-वर्जित (प्रातिपदिक; दोष + वर्जित (कृदन्त))
• Form: बहुवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः, स्त्रीलिङ्गः; तत्पुरुषः (दोषैः वर्जिताः) — “free from fault”

Speaker

Dakṣa’s daughters (the neglected wives of Soma)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (narrative frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The wives speak in unison to Dakṣa: hands folded, eyes wet, yet voices firm; behind them, a faint crescent-moon motif suggests the coming diminution; Dakṣa listens, stern and contemplative.

Characters & Entities

• Dakṣa
• Śaśin (Soma/Moon)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes accountability: when the blameless are wronged, seeking redress through rightful elders is upheld as proper conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage is situated in the Prabhāsakṣetra-māhātmya, connecting moral-cosmic order to the sanctity of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None here; it is a petition/complaint (nyāya-prārthanā) rather than a ritual instruction.