Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

ध्रुवस्य पुत्रो भगवान्कालो लोकप्रकालनः । सोमस्य भगवाञ्छर्वो ध्रुवश्च गृहबोधनः

Transliteration

dhruvasya putro bhagavānkālo lokaprakālanaḥ | somasya bhagavāñcharvo dhruvaśca gṛhabodhanaḥ

Translation

កូនប្រុសរបស់ ធ្រុវៈ គឺ ព្រះកាលៈ ដ៏គួរគោរព អ្នករៀបចំវដ្តកាលនៃលោក។ កូនរបស់ សោមៈ គឺ ព្រះសර්វៈ; ហើយ ធ្រុវៈ ក៏ត្រូវបាននិយាយថា ជាអ្នកដាស់គ្រួសារ។

Word by Word

• ध्रुवस्य: of Dhruva
• ध्रुवस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भगवान्: venerable/divine
• भगवान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (honorific adjective)

• कालः: Kāla (Time)
• कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• लोकप्रकालनः: regulator of the worlds
• लोकप्रकालनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक + प्रकालन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी/कर्मधारय-समासार्थे तत्पुरुष (determinative: 'of the worlds' + 'regulator')

• सोमस्य: of Soma
• सोमस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• भगवान्: venerable/divine
• भगवान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• शर्वः: Śarva (a name of Śiva)
• शर्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ध्रुवः: Dhruva
• ध्रुवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• गृहबोधनः: awakener/instructor of the household
• गृहबोधनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गृह + बोधन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (determinative)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrim-inquirer (typical mahatmya interlocutor)

Visual Art Cues

Scene: A sage recites a luminous genealogy: Dhruva’s line culminating in Kāla; Soma’s line linked with Śarva (Rudra). Above, the pole star and moon; below, a quiet household awakening motif (gṛha-bodhana).

Characters & Entities

• Dhruva
• Kāla
• Soma
• Śarva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It sanctifies Time (Kāla) as a divine governor and links Śarva (Śiva) to cosmic lineage, aligning worldly order with Śaiva sacred reality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within Prabhāsa-kṣetra’s praise-context, though it directly elaborates divine descent rather than a tirtha-act.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.