Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 47

Devanagari script

यत्तदीशानकल्पस्य वृत्तान्तमधिकृत्य च । वशिष्ठायाऽग्निना प्रोक्तमाग्नेयं तत्प्रचक्षते

Transliteration

yattadīśānakalpasya vṛttāntamadhikṛtya ca | vaśiṣṭhāyā'gninā proktamāgneyaṃ tatpracakṣate

Translation

បុរាណនោះ ដែលយកព្រឹត្តិការណ៍នៃ «ឥសានកល្ប» ជាប្រធានបទ ហើយអគ្និបានបង្រៀនដល់វសិષ્ઠ នោះគេហៅថា «អាគ្នេយ»។

Word by Word

• यत्: that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धक (relative)

• तत्: that
• तत्: Karma (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; निर्देशक

• ईशानकल्पस्य: of the Īśāna-kalpa
• ईशानकल्पस्य: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ईशान + कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (ईशानस्य कल्पः); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• वृत्तान्तम्: account; narrative
• वृत्तान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृत्तान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अधिकृत्य: concerning
• अधिकृत्य: Sambandha (Context/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि+कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); “with reference to/taking up”

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• वशिष्ठायाः: to Vasiṣṭhā
• वशिष्ठायाः: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: वशिष्ठा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान (to Vasiṣṭhā)

• अग्निना: by Agni
• अग्निना: Karana (Agent in passive/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• प्रोक्तम्: spoken
• प्रोक्तम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र+वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; “spoken/declared”

• आग्नेयम्: (the text) Āgneya
• आग्नेयम्: Karta (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: आग्नेय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ग्रन्थनाम

• तत्: that
• तत्: Karma (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• प्रचक्षते: they call
• प्रचक्षते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+चक्ष् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; “they call/declare”

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Agni personified (radiant, flame-crowned) instructs sage Vasiṣṭha seated in meditation; behind them, symbolic Śaiva emblems (liṅga, trident) and a manuscript scroll indicating the Āgneya Purāṇa’s transmission.

Characters & Entities

• Īśāna-kalpa
• Agni
• Vasiṣṭha
• Āgneya Purāṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It emphasizes the sanctity of transmission: Purāṇic knowledge is authenticated through divine-to-sage teaching lineages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The cataloging occurs within Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, reinforcing Prabhāsa as a hub of sacred memory and dharma.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it identifies the Āgneya Purāṇa by its kalpa-theme and teaching lineage.