Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि जमदग्नीश्वरं शिवम् । वृद्धप्रभाससामीप्ये नातिदूरे व्यवस्थितम्

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi jamadagnīśvaraṃ śivam | vṛddhaprabhāsasāmīpye nātidūre vyavasthitam

Translation

ព្រះអីស្វរៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ បន្ទាប់មក ឱ មហាទេវី គួរទៅកាន់ «ជមដគ្នីឥស្វរៈ» ព្រះសិវៈ ដែលស្ថិតនៅមិនឆ្ងាយ ក្បែរ «វృద్ధប្រភាសា»។

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• ततः: then; thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

• जमदग्नीश्वरम्: Jamadagni-īśvara (Lord of Jamadagni)
• जमदग्नीश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जमदग्नि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); अप्पोज़िशन (apposition) to जमदग्नीश्वरम्

• वृद्धप्रभाससामीप्ये: in the vicinity of Vṛddha-Prabhāsa
• वृद्धप्रभाससामीप्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वृद्धप्रभास + सामीप्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• नातिदूरे: not very far (away)
• नातिदूरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: न + अतिदूर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); न-प्रत्ययेन निषेध (negation with na)

• व्यवस्थितम्: situated; established
• व्यवस्थितम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त/PPP)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); जमदग्नीश्वरम्/शिवम् इति विशेषणम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jamadagnīśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Īśvara) addresses the Goddess, pointing the way toward a nearby shrine—Jamadagnīśvara—set close to Vṛddha-Prabhāsa; pilgrims prepare to depart along a sandy/coastal path.

Characters & Entities

• Śiva (Īśvara)
• Mahādevī (Pārvatī)
• Jamadagnīśvara
• Vṛddha-Prabhāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is mapped as a dharmic journey: devotees are directed from one sanctified locus to another for progressive merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Jamadagnīśvara Śiva near Vṛddha-Prabhāsa within Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

To go (gacchet) for darśana/visit of Jamadagnīśvara—an implied pilgrimage act.