Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 159›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि रत्नकुण्डमनुत्तमम् । रत्नेशाद्दक्षिणे भागे धनुषां सप्तके स्थितम् । महापापोपशमनं विष्णुना निर्मितं स्वयम्

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi ratnakuṇḍamanuttamam | ratneśāddakṣiṇe bhāge dhanuṣāṃ saptake sthitam | mahāpāpopaśamanaṃ viṣṇunā nirmitaṃ svayam

Translation

ព្រះឥશ્વរ បានមានព្រះបន្ទូល៖ បន្ទាប់មក ឱមហាទេវី អ្នកគួរទៅកាន់ រត្នកុណ្ឌ ដ៏លើសលប់ ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូងនៃ រត្នេស្វរ ចម្ងាយប្រាំពីរប្រវែងធ្នូ។ វាជាអ្នកបន្ធូរបាបធំៗ ហើយព្រះវិស្ណុបានបង្កើតដោយព្រះអង្គឯង។

Word by Word
ईश्वरःĪśvara (Lord Śiva)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
ततःthen; thereafter
ततः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक क्रियाविशेषण (temporal/sequential adverb)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन (Singular); समास: महा + देवी (कर्मधारय)
रत्नकुण्डम्the Ratna-kuṇḍa (jewel-pond)
रत्नकुण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरत्न + कुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); समास: रत्नस्य कुण्डम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
अनुत्तमम्unsurpassed; excellent
अनुत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier) रत्नकुण्डम्-विशेषण
रत्नेशात्from Ratneśa
रत्नेशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootरत्नेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular); समास: रत्नानाम् ईशः (षष्ठी-तत्पुरुष)
दक्षिणेin the southern
दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); भागे-विशेषण
भागेpart; region
भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
धनुषाम्of bows (as a measure)
धनुषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
सप्तकेat a distance of seven (bows)
सप्तके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसप्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
स्थितम्situated; located
स्थितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; रत्नकुण्डम्-विशेषण
महापापोपशमनम्the pacification/removal of great sins
महापापोपशमनम्:
Visheshya/Predicate-noun (Predicate/विशेष्य)
TypeNoun
Rootमहा + पाप + उपशमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; समास: महतां पापानाम् उपशमनम् (षष्ठी-तत्पुरुष; पूर्वपद-बहुव्रीहिसदृश ‘महा’ उपसर्गवत्)
विष्णुनाby Viṣṇu
विष्णुना:
Karana (Instrument/Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
निर्मितम्made; constructed
निर्मितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्मा (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; (रत्नकुण्डम्/महापापोपशमनम्)-विशेषण
स्वयम्himself; personally
स्वयम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मनः/स्वतः इति भावे (reflexive/emphatic particle)
Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ratnakuṇḍa

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī/Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: Śiva instructs Pārvatī; in the background, a jewel-like pond (Ratnakuṇḍa) glimmers south of a shrine labeled Ratneśa; pilgrims walk a short measured distance with staffs and waterpots.

Characters & Entities
Ś
Śiva (Īśvara)
M
Mahādevī (Pārvatī)
R
Ratnakuṇḍa
R
Ratneśa
V
Viṣṇu

FAQs

Sacred places are divinely established for purification; approaching them with reverence is itself a dharmic act.

Ratnakuṇḍa near Ratneśa in Prabhāsakṣetra.

A pilgrimage instruction: one should go to Ratnakuṇḍa, identified by its precise location relative to Ratneśa.

←Previous Verse
Next Verse→