Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

भ्रातृद्वितीयासंयोगे स्नात्वा पुष्करिणीजले । यमेश्वरसमीपस्थो यमेशमवलोकयेत्

Transliteration

bhrātṛdvitīyāsaṃyoge snātvā puṣkariṇījale | yameśvarasamīpastho yameśamavalokayet

Translation

នៅថ្ងៃមង្គល «ភ្រាត្រឹទ្វិតីយា» បន្ទាប់ពីងូតទឹកក្នុងទឹកបឹងសក្ការៈ មនុស្សគួរឈរជិតយមេឝ្វរៈ ហើយទស្សនាព្រះយមៈ ព្រះអម្ចាស់ធម៌។

Word by Word

• भ्रातृद्वितीयासंयोगे: on the occasion of Bhātr̥dvitīyā
• भ्रातृद्वितीयासंयोगे: Adhikarana (Time/occasion/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृद्वितीया (प्रातिपदिक) + संयोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (भ्रातृद्वितीयायाः संयोगे = on the occasion of Bhātr̥dvitīyā)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय-भाव कृदन्त (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया (having done)

• पुष्करिणीजले: in the pond-water
• पुष्करिणीजले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुष्करिणी (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः (पुष्करिण्याः जले)

• यमेश्वरसमीपस्थः: standing near Yameśvara
• यमेश्वरसमीपस्थः: Visheshana (Adjective of implied agent/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यमेश्वर (प्रातिपदिक) + समीप (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (यमेश्वरस्य समीपे स्थितः)

• यमेशम्: Yameśa (Lord Yama)
• यमेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यमेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• अवलोकयेत्: should behold/should look at
• अवलोकयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + लोक् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधि), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Yameśvara-puṣkariṇī (sacred tank near Yameśvara)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: At dawn on Bhrātṛ-dvitīyā, pilgrims bathe in a lotus-filled tank; then, wrapped in fresh cloth, they walk to the nearby Yameśvara shrine to behold Yama as Dharmarāja.

Characters & Entities

• Bhrātṛdvitīyā
• Puṣkariṇī
• Yameśvara
• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (Bhrātṛ-dvitīyā) combined with sacred place (Prabhāsa) and sacred act (snāna + darśana) strengthens one’s alignment with Dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, specifically the vicinity of Yameśvara and the nearby puṣkariṇī (sacred tank).

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathe in the puṣkariṇī and then take darśana of Yama near the shrine/area of Yameśvara.