Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 50

दुर्वासा उवाच । कः प्रभुस्त्रिषु लोकेषु मह्यं वचनमन्यथा । विधातुमपि देवानामाद्यो लोकपितामहः

durvāsā uvāca | kaḥ prabhustriṣu lokeṣu mahyaṃ vacanamanyathā | vidhātumapi devānāmādyo lokapitāmahaḥ

ទុរវាសាបានមានពាក្យថា៖ អ្នកណានៅក្នុងលោកទាំងបី មានអំណាចធ្វើឲ្យពាក្យខ្ញុំក្លាយទៅជាផ្សេង—សូម្បីតែបិតាមហាលោកដើមកំណើត អង្គដំបូងក្នុងចំណោមទេវតា?

दुर्वासाDurvāsā
दुर्वासा:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्वासस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (उवाच इति वाक्ये वक्ता)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार; प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कःwho
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
प्रभुःlord / master
प्रभुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कः इत्यस्य विशेष्य
त्रिषुin three
त्रिषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (to लोकेषु)
लोकेषुworlds
लोकेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
मह्यम्to me
मह्यम्:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन
वचनम्word / command
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: otherwise)
विधातुम्to make / to ordain
विधातुम्:
Kriya (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive); प्रयोजन/अर्थ (to do/arrange)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थक/समुच्चय (even/also)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
आद्यःthe first / primordial
आद्यः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to लोकपितामहः)
लोक-पितामहःthe grandsire of the worlds (Brahmā)
लोक-पितामहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + पितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकानां पितामहः = grandsire of the worlds)

Durvāsā

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Scene: Durvāsā speaks with thunderous certainty, hand raised as if sealing fate; the cosmic backdrop hints at the three worlds, with Brahmā faintly implied as the ‘Grandfather’ unable to overturn the sage’s word.

D
Durvāsā
B
Brahmā (Lokapitāmaha)

FAQs

Purāṇic dharma emphasizes the potency of truthful ascetic speech; a rishi’s utterance is portrayed as difficult to overturn.

The verse occurs within Dvārakā Māhātmya; the site-context is Dvārakā and its sacred environs affected by the sage’s word.

None; this is a doctrinal assertion about the authority of a sage’s speech.