Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 99

Devanagari script

मनसा कर्मणा वाचा नान्यं ध्याति सदाशिवात् । शैवाद्व्रताद्व्रतं नान्यत्करोति च नराधिप

Transliteration

manasā karmaṇā vācā nānyaṃ dhyāti sadāśivāt | śaivādvratādvrataṃ nānyatkaroti ca narādhipa

Translation

ដោយចិត្ត ដោយកម្ម និងដោយវាចា គាត់មិនសមាធិលើអ្នកណាផ្សេងក្រៅពី សដាសិវៈ ទេ; ហើយក្រៅពីវ្រតសៃវៈ គាត់មិនប្រតិបត្តិវ្រតផ្សេងទៀតឡើយ ព្រះអម្ចាស់នៃមនុស្ស។

Word by Word

• मनसा: by mind
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करणवाचक

• कर्मणा: by action/deed
• कर्मणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करणवाचक

• वाचा: by speech
• वाचा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करणवाचक

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• अन्यम्: another (one)
• अन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद

• ध्याति: meditates on
• ध्याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ध्यै (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• सदाशिवात्: from/than Sadāśiva
• सदाशिवात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सदाशिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादानवाचक—“from/than Sadāśiva” (ablative of separation/comparison)

• शैवात्: from the Śaiva (vow)
• शैवात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Adjective
• Root: शैव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (व्रत-विशेषण), पञ्चमी (5th), एकवचन; “from the Śaiva (vow)”

• व्रतात्: from a vow
• व्रतात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन

• व्रतम्: a vow
• व्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मपद

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• अन्यत्: anything else
• अन्यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मपद

• करोति: does, performs
• करोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• नराधिप: O lord of men
• नराधिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; नराणाम् अधिपः इति षष्ठी-तत्पुरुषः

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avantī (context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājā (king; unspecified)

Visual Art Cues

Scene: Candraśarman in meditation before a Śiva-liṅga: mind fixed, lips softly reciting, hands engaged in offering water/bilva—showing mind-word-deed unity; austere yet luminous.

Characters & Entities

• Sadāśiva
• Śaiva-vrata
• Trikaraṇa (mind-speech-action)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Single-pointed devotion (ananya-bhakti) and disciplined vows are upheld as marks of spiritual steadiness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it characterizes the devotee whose story unfolds within Dvārakā Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śaiva-vrata (Śiva-centered vows/observances) and continual dhyāna of Sadāśiva.