Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 152

तद्व्यर्थ सकलं जातं विना केशव पूजनात् । विना केशवपूजायाः शंकरो यस्त्वयार्च्चितः । तत्पुण्यं विफलं जातं प्रेतयोनिं गमिष्यसि

tadvyartha sakalaṃ jātaṃ vinā keśava pūjanāt | vinā keśavapūjāyāḥ śaṃkaro yastvayārccitaḥ | tatpuṇyaṃ viphalaṃ jātaṃ pretayoniṃ gamiṣyasi

គ្មានការបូជាព្រះកេសវៈ ទាំងអស់នោះក្លាយជាឥតផល។ សូម្បីការបូជាព្រះសង្ករៈដែលអ្នកបានធ្វើ ដោយមិនបានគោរពព្រះកេសវៈជាមុន ក៏ក្លាយជាគ្មានគុណបុណ្យ; គុណបុណ្យនោះឥតប្រសិទ្ធិ ហើយអ្នកនឹងធ្លាក់ចូលសភាពព្រេត (វិញ្ញាណរំខាន)។

तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (सकलम्) निर्देशक-विशेषण; ‘that’
व्यर्थम्vain, useless
व्यर्थम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (सकलम्/जातम्) विशेषण; ‘vain’
सकलम्entire
सकलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (जातम्) विशेषण; ‘all/entire’
जातम्has become
जातम्:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootजात (प्रातिपदिक; जन्-धातु-निष्पन्न)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) प्रयुक्तं विधेयवत्; ‘has become’
विनाwithout
विना:
Apadana/Hetu (Ablative relation/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश-अव्यय; वियोग/अभावबोधक; governs पञ्चमी (ablative)
केशवKeśava (Viṣṇu)
केशव:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-सम्बन्धे (अर्थतः ‘केशवस्य’), एकवचन; here used as first member in sense ‘of Keśava’
पूजनात्from worship; (i.e., without worship)
पूजनात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootपूजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; Ablative singular
विनाwithout
विना:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअभावबोधक-अव्यय; governs पञ्चमी
केशवपूजायाःfrom worship of Keśava
केशवपूजायाः:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootकेशव + पूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; Ablative singular; ‘from Keśava-worship’
शंकरःŚaṅkara (Śiva)
शंकरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Relative pronoun
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
अर्चितःworshipped
अर्चितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्चित (प्रातिपदिक; अर्च्-धातु-निष्पन्न)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); (शंकरः) विशेषण; ‘worshipped’
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (पुण्यम्) निर्देशक-विशेषण
पुण्यम्merit
पुण्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
विफलम्fruitless
विफलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (पुण्यम्) विशेषण
जातम्has become
जातम्:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootजात (प्रातिपदिक; जन्-धातु-निष्पन्न)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; PPP used predicatively; ‘has become’
प्रेतयोनिम्the womb/state of a preta (ghost)
प्रेतयोनिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रेत + योनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
गमिष्यसिyou will go
गमिष्यसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्), मध्यम-पुरुष, एकवचन; Simple future 2nd singular

Śiva (Somapति/Someśvara), as implied by the adhyāya’s self-referential statements

Tirtha: Dvārakā (Keśava-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A stern doctrinal warning: a devotee’s offerings to Śiva are shown as spiritually ‘unsealed’ until Keśava is honored; in the background, a shadowy preta-form symbolizes the consequence of neglect.

K
Keśava
Ś
Śaṅkara
Ś
Śiva
P
preta

FAQs

Pilgrimage and worship bear full fruit only when centered on Keśava (Kṛṣṇa); otherwise merit is said to become ineffective.

Dvārakā and its Kṛṣṇa-centered sacred practice within the Dvārakā Māhātmya.

Keśava-pūjā (worship of Keśava) is presented as essential for the efficacy of other worship and pilgrimage merit.