Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 53

Devanagari script

रुक्मिणी भ्रातरं दृष्ट्वा मरणे कृतनिश्चयम् । उवाच कृष्णं वैदर्भी भ्रातरं ह्यानयस्व मे

Transliteration

rukmiṇī bhrātaraṃ dṛṣṭvā maraṇe kṛtaniścayam | uvāca kṛṣṇaṃ vaidarbhī bhrātaraṃ hyānayasva me

Translation

រុក្មិណីឃើញបងប្រុសរបស់នាងបានសម្រេចចិត្តលើមរណភាព។ នាងជាវៃទರ್ಭី បាននិយាយទៅកាន់ព្រះក្រឹષ્ણៈថា៖ «សូមនាំបងប្រុសខ្ញុំមកឲ្យខ្ញុំ»។

Word by Word

• रुक्मिणी: Rukmiṇī
• रुक्मिणी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुक्मिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• भ्रातरम्: brother
• भ्रातरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वा-प्रत्यय अव्यय)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘having seen’

• मरणे: in/for death
• मरणे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• कृतनिश्चयम्: resolved, determined
• कृतनिश्चयम्: Karma-anvayi (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत + निश्चय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थे ‘made a decision’ (कृतः निश्चयः यस्य)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verbal predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उवाच (लिट्, परस्मैपद)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कृष्णम्: Kṛṣṇa
• कृष्णम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वैदर्भी: the princess of Vidarbha
• वैदर्भी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैदर्भी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; जनपद-सम्बन्धिनी (gentilic)

• भ्रातरम्: brother
• भ्रातरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हि: indeed, for
• हि: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक निपात (particle: indeed/for)

• आनयस्व: bring (him)
• आनयस्व: Kriya (Imperative/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: आ + नी (धातु) → आनय (लोट्, मध्यमपुरुष)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मे: for me / my
• मे: Sampradana/Sambandha (Recipient/Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (enclitic); ‘of/for me’

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Dvārakā-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas (implied continuity)

Visual Art Cues

Scene: Rukmiṇī, distressed yet composed, sees her brother determined to die and petitions Kṛṣṇa to bring him to her presence.

Characters & Entities

• Rukmiṇī
• Kṛṣṇa
• Rukmin (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Compassionate intervention and family-dharma are upheld even amid crisis; devotion expresses itself through protection and reconciliation.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Dvārakā, presented in the Dvārakā-māhātmya as a sacred center where Kṛṣṇa’s actions establish dharmic order.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it sets narrative context leading to later devotional prescriptions.