Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

नृगो यत्र महीपालः कृकलासवपुर्धरः । कृष्णेन सह संगत्य संप्राप परमां गतिम्

Transliteration

nṛgo yatra mahīpālaḥ kṛkalāsavapurdharaḥ | kṛṣṇena saha saṃgatya saṃprāpa paramāṃ gatim

Translation

នៅទីនោះ ព្រះន្រឹគ មហាក្សត្រ ដែលកាន់កាយជាក្រពើតូច (ក្រឹកលាស) បានជួបព្រះក្រឹષ્ણ ហើយដោយសារការជួបនោះ បានឈានដល់ស្ថានភាពខ្ពស់បំផុត។

Word by Word

• नृगः: Nṛga
• नृगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-सम्बन्ध (relative adverb: where)

• महीपालः: king, protector of the earth
• महीपालः: Apposition (to नृगः)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महीपालः = भूमेः पालकः)

• कृकलासवपुर्धरः: bearing the body of a lizard
• कृकलासवपुर्धरः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृकलास (प्रातिपदिक) + वपुस् (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (कृकलासस्य वपुः धरति)

• कृष्णेन: with Kṛṣṇa
• कृष्णेन: Sahakaraka/Instrument (Association)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• सह: together with
• सह: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक-उपसर्ग/निपात (with)

• संगत्य: having met
• संगत्य: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-गम् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having met)

• संप्राप: attained
• संप्राप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-आप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• गतिम्: state, liberation
• गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Prahlāda (continued)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (sages)

Visual Art Cues

Scene: A massive lizard-bodied king lies near a sacred precinct in Dvārakā; Kṛṣṇa approaches with compassionate majesty, and the cursed being is released into a radiant, liberated form.

Characters & Entities

• Nṛga
• Kṛṣṇa
• Kṛkalāsa Tīrtha
• Nṛga Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Contact with Bhagavān Kṛṣṇa at a sanctified tīrtha is depicted as powerful enough to transform even a cursed condition into liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Nṛga Tīrtha (Kṛkalāsa Tīrtha) associated with the Nṛga–Kṛṣṇa episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated here; the verse supports the tīrtha’s greatness through the exemplary liberation narrative of Nṛga.