Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

तस्य चोत्तरदिग्भागे सावित्रीकुण्डमुत्तमम् । स्नानदानादिकं कुर्वन्यत्र याति शुभां गतिम्

Transliteration

tasya cottaradigbhāge sāvitrīkuṇḍamuttamam | snānadānādikaṃ kurvanyatra yāti śubhāṃ gatim

Translation

នៅខាងជើងរបស់វា មានសាវិត្រីកុណ្ឌ (Sāvitrī-kuṇḍa) ដ៏ប្រសើរ។ អ្នកណាធ្វើការងូតទឹក ធ្វើទាន និងពិធីបូជាផ្សេងៗនៅទីនោះ នឹងទៅដល់គោលដៅដ៏មង្គល។

Word by Word

• तस्य: of him/its
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम-रूप (Genitive singular of 'tad')

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• उत्तर-दिक्-भागे: in the northern side/portion
• उत्तर-दिक्-भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक) + दिक् (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (Locative singular: 'in the northern-direction part')

• सावित्री-कुण्डम्: the Sāvitrī pond
• सावित्री-कुण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सावित्री (प्रातिपदिक) + कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्म/उद्देश्य-निर्देश (neuter sg; here as the named pond)

• उत्तमम्: excellent, best
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (qualifying 'kuṇḍam')

• स्नान-दान-आदिकम्: bathing, giving (charity), etc.
• स्नान-दान-आदिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समाहार-द्वन्द्व (collective dvandva)

• कुर्वन्: doing, performing
• कुर्वन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (doing)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location marker/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)

• याति: goes, attains
• याति: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• शुभाम्: auspicious
• शुभाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying 'gatim')

• गतिम्: state, destination
• गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object of 'yāti')

Speaker

Narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sāvitrī-kuṇḍa

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim group walks to the northern side of Tripuṣkara and reaches Sāvitrī-kuṇḍa; they bathe, offer lamps and charity, invoking Sāvitrī’s purity and blessing.

Characters & Entities

• Sāvitrī-kuṇḍa
• Tripuṣkara
• Snāna
• Dāna
• Sāvitrī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred micro-geography matters: even adjacent tīrthas (like Sāvitrī-kuṇḍa) have distinct merit when honored by rites.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Sāvitrī-kuṇḍa, located to the north of Tripuṣkara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna (bathing), dāna (charity), and allied observances at Sāvitrī-kuṇḍa for auspicious attainment.