Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

Devanagari script

ऋषियोगेन यस्तत्र तर्पयेद्ब्राह्मणोत्तमान् । ब्रह्मलोके चिरं वासस्तस्य संजायते नृप

Transliteration

ṛṣiyogena yastatra tarpayedbrāhmaṇottamān | brahmaloke ciraṃ vāsastasya saṃjāyate nṛpa

Translation

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ អ្នកណានៅទីនោះ ដោយអនុវត្តតាមប្រពៃណីឥសី (ṛṣi-yoga) ធ្វើតർបណៈបំពេញចិត្តដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ នឹងបានស្នាក់នៅយូរអង្វែងក្នុងព្រះលោកព្រហ្ម (Brahmaloka)។

Word by Word

• ऋषियोगेन: by the rite/discipline of sages
• ऋषियोगेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ऋषेः योगः)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सम्बन्धसूचकः (relative pronoun)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• तर्पयेत्: should satisfy/offer libations to
• तर्पयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तृप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रत्यय (causative: तर्पयति)

• ब्राह्मणोत्तमान्: the best Brahmins
• ब्राह्मणोत्तमान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; कर्मधारयः (उत्तमाः ब्राह्मणाः)

• ब्रह्मलोके: in Brahmaloka
• ब्रह्मलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मलोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः लोकः)

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• वासः: dwelling/abode
• वासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• संजायते: arises/comes to be
• संजायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + जन् (धातु)
• Form: लट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन

Speaker

Pulastya (contextual narrator to the king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mārkaṇḍeya-āśrama-tīrtha (Arbuda)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: At the Arbuda āśrama, a devotee offers water/refreshment and respectful gifts to venerable brāhmaṇas seated on kuśa mats; above, a symbolic glimpse of Brahmaloka—lotus-like radiance—suggests the promised destination.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas
• Brahmaloka
• Ṛṣi-yoga (rṣi tradition)
• Arbuda (implied locale)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Serving and honoring worthy brāhmaṇas in a dharmic manner at a tīrtha leads to exalted spiritual realms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same sacred locale at Arbuda associated with the āśrama/tīrtha described in Adhyāya 41.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform tarpaṇa/acts of satisfaction and honoring toward brāhmaṇa-uttamas according to rṣi-vidhi (ṛṣi-yoga).