Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 31

Devanagari script

त्रैलोक्यस्य प्रभुरयं तन्निष्क्रम्य कथञ्चन । तस्मादत्रैव संप्राप्ता सत्यमेतन्मयोदितम्

Transliteration

trailokyasya prabhurayaṃ tanniṣkramya kathañcana | tasmādatraiva saṃprāptā satyametanmayoditam

Translation

«ព្រះអង្គនេះជាព្រះម្ចាស់នៃលោកទាំងបី; ខ្ញុំបានចេញពីព្រះអង្គមកដោយរបៀបណាមួយ ដូច្នេះហើយខ្ញុំបានមកដល់ទីនេះ។ អ្វីដែលខ្ញុំបាននិយាយ គឺជាសច្ចៈ»។

Word by Word

• त्रैलोक्यस्य: of the three worlds
• त्रैलोक्यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठीविभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; समासः—द्विगु (त्रि + लोक)

• प्रभुः: lord, master
• प्रभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• तत्: that (place/thing)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• निष्क्रम्य: having gone out, having departed
• निष्क्रम्य: Kriya-viseshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: नि√क्रम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; धातुः—क्रम्, उपसर्गः—निस्/नि

• कथञ्चन: somehow, by any means
• कथञ्चन: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथञ्चन (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

• तस्मात्: therefore; from that
• तस्मात्: Apadana (Ablative source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध-निश्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/अवधारण (emphatic particle)

• संप्राप्ताः: have arrived, have come
• संप्राप्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्+प्र√आप् (धातु) / संप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकालिक कृदन्त (क्त), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; पुल्लिङ्ग (अर्थतः ‘(ते) संप्राप्ताः’)

• सत्यम्: true
• सत्यम्: Pratijna/Predicate (Vidheyabhava/विधेय)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विधेय (predicate noun)

• एतत्: this
• एतत्: Karma/Predicate complement (Object or complement)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/Agentive instrumental)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• उदितम्: said, uttered
• उदितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्√वद् (धातु) / उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकालिक कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग (said/uttered)

Speaker

Gaṅgā (Jāhnavī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (primary), with the narrative ultimately oriented to a king’s comprehension

Visual Art Cues

Scene: A declarative moment: the speaker points (or gestures) toward an implied Rudra as ‘Lord of the three worlds,’ stating that having proceeded from him, she has arrived ‘here’; the composition emphasizes cosmic authority and truthful speech.

Characters & Entities

• Śiva (Lord of the three worlds)
• Gaṅgā
• Pārvatī (implied listener)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Satya (truth) and recognition of Śiva’s cosmic lordship ground reconciliation and right understanding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No explicit tīrtha is named; the verse is theological, situated within the Arbuda-khaṇḍa sacred narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.