Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 119

Devanagari script

हत्वैनामद्य यास्यामि पारं रोषस्य दुस्तरम् । एवमुक्तस्ततो राजन्प्रेरयामास सारथिः

Transliteration

hatvaināmadya yāsyāmi pāraṃ roṣasya dustaram | evamuktastato rājanprerayāmāsa sārathiḥ

Translation

«សម្លាប់នាងនៅថ្ងៃនេះហើយ ខ្ញុំនឹងឆ្លងផុតពីសមុទ្រនៃកំហឹង ដែលឆ្លងកាត់បានលំបាកនេះ»។ ព្រះរាជា អ្នកបើករថបានឮដូច្នោះ ក៏ជំរុញរថឲ្យទៅមុខ។

Word by Word

• हत्वा: having slain
• हत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभावः (gerund); 'having slain'

• एनाम्: her
• एनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (Accusative), एकवचन (singular); सर्वनाम

• अद्य: today; now
• अद्य: Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक) = temporal adverb; 'today/now'

• यास्यामि: I shall go
• यास्यामि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लृट् (Simple future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (singular); परस्मैपदम्

• पारम्: the far shore; the end
• पारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative), एकवचन (singular)

• रोषस्य: of anger
• रोषस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (Genitive), एकवचन (singular)

• दुस्तरम्: hard to cross
• दुस्तरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुस् (उपसर्ग/उपपद) + तर (प्रातिपदिक from तॄ/तॄ-भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative), एकवचन (singular); विशेषणम् of 'पारम्'; कर्मधारय-भावः: दुस्तरं (hard-to-cross)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (प्रकारवाचक) = manner adverb; 'thus'

• उक्तः: having been addressed
• उक्तः: Hetu (Cause/निमित्त)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (singular); 'having been spoken to/so addressed'

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (अनन्तरार्थक) = then

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), सम्बोधन (Vocative), एकवचन (singular)

• प्रेरयामास: urged; set in motion
• प्रेरयामास: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ईर्/इर् (धातु) with प्र-उपसर्ग; (णिच् causative)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); परस्मैपदम्; णिच् = caused to move/urged/started (the chariot)

• सारथिः: the charioteer
• सारथिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सारथि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (singular)

Speaker

Mahiṣa (first line); Narrator addressing 'rājan' (second line)

Skanda Dialogue

Listener: King (likely a Janamejaya-type royal interlocutor in purāṇic frame)

Visual Art Cues

Scene: The king, eyes narrowed, declares he will slay ‘her’ today to cross the ocean of wrath; the charioteer, uneasy yet obedient, urges the horses forward.

Characters & Entities

• Mahiṣa
• Sārathi
• Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Anger is portrayed as a perilous current; seeking release through violence is delusion and leads to ruin rather than peace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.