Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

स तं प्रोवाच ते जिह्वा विपरीता भविष्यति । ततो जलाशयं गत्वा पर्वतेऽर्बुदसंज्ञके

Transliteration

sa taṃ provāca te jihvā viparītā bhaviṣyati | tato jalāśayaṃ gatvā parvate'rbudasaṃjñake

Translation

ព្រះអង្គបានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់គាត់ថា៖ «អណ្ដាតរបស់អ្នកនឹងក្លាយជាប្រែប្រួលខុសទ្រង់ទ្រាយ»។ បន្ទាប់មក គាត់បានទៅកាន់អាងទឹកមួយលើភ្នំដែលមាននាមថា អរពុដ។

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तम्: to him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रोवाच: said
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (enclitic)

• जिह्वा: tongue
• जिह्वा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विपरीता: reversed; contrary
• विपरीता: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विपरीत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying जिह्वा)

• भविष्यति: will become
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• ततः: then; thereafter
• ततः: Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्-अर्थे (adverb: then/from there)

• जल-आशयम्: a reservoir of water; lake
• जल-आशयम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक) + आशय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; पूर्वकालिक-क्रिया (having gone)

• पर्वते: on the mountain
• पर्वते: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• अर्बुद-संज्ञके: named Arbuda
• अर्बुद-संज्ञके: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्बुद (प्रातिपदिक) + संज्ञक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (qualifying पर्वते)

Speaker

Pulastya (narrator); curse uttered by Agni

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-jalāśaya (unnamed lake)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A figure pronounces a fateful warning—‘your tongue will be distorted’—as the narrative shifts toward a mountain lake on Arbuda, suggesting a move from forest concealment to watery liminality.

Characters & Entities

• Agni
• Arbuda Mountain
• Jalāśaya (lake)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Speech and bodily faculties are portrayed as dharma-linked; misuse or hostile intent can lead to impairment, serving as ethical warning.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A jalāśaya (lake) on Arbuda mountain is explicitly referenced, anchoring the episode in Arbuda’s sacred terrain.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse transitions the narrative toward Arbuda’s waters.