
ព្រះឥសីទាំងឡាយសួរ សូតា អំពីដើមកំណើតនៃរឿងរាជវង្សដែលពាក់ព័ន្ធនឹង សោរាស្ត្រ/អានរត និងអំពីការកើតមាននៃភាពបរិសុទ្ធដូចកេដារ ក្នុងបរិបទហិមាល័យ។ សូតាប្រាប់ពីកំណើត និងការដាក់ឈ្មោះ ក្សេមង្គរី ដែលត្រូវនឹងន័យថា «ក្សេម» ឬសុខសាន្តកើតឡើងក្នុងនគរនៅពេលមានសង្គ្រាម និងការបណ្តេញចេញ។ បន្ទាប់មក រឿងរំលេចព្រះបាទ រៃវត និងជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយ ក្សេមង្គរី ដែលមានសម្បត្តិរុងរឿង ប៉ុន្តែគ្មានព្រះរាជបុត្រា បង្កឲ្យមានកង្វល់ចំពោះវង្សត្រកូល។ ពួកគេប្រគល់ការគ្រប់គ្រងឲ្យមន្ត្រី ហើយធ្វើតបស្យា ដំឡើង និងបូជាព្រះនាង កាត្យាយនី (មហិសាសុរាមរទិនី) ដែលប្រទានព្រះរាជបុត្រា ក្សេមជិត អ្នកបង្កើនវង្ស និងបង្ក្រាបសត្រូវ។ ក្រោយពេលដាក់ព្រះរាជបុត្រាឡើងគ្រងរាជ្យ ព្រះបាទរៃវតទៅកាន់ ហាដាកេស្វរ-ក្សេត្រ បោះបង់ការចងចាំទាំងឡាយ ហើយដំឡើង សិវលិង្គ បង្កើតវិហារសម្បូរបែប។ លិង្គនោះមាននាម រៃវតេស្វរ ដែលត្រូវសរសើរថា «បំផ្លាញបាបទាំងអស់» ដោយត្រឹមតែទស្សនា។ ក្សេមង្គរីក៏សង់ស្ថានបូជាព្រះនាងទុರ್ಗា ដែលមានស្រាប់នៅទីនោះ ហើយព្រះនាងត្រូវគេគោរពក្រោមនាម ក្សេមង្គរី។ ការអនុវត្តតាមប្រតិទិនត្រូវបានលើកឡើងថា ការទស្សនាព្រះនាងនៅថ្ងៃអដ្ឋមី ខាងសុគ្លបក្ស ខែចៃត្រ នាំឲ្យបានសិទ្ធិផលតាមបំណង។
Verse 1
ऋषय ऊचुः । यत्त्वया सूतज प्रोक्तं तक्षकः संभविष्यति । सौराष्ट्रविषये राजा रैवताख्यो महाबलः
ពួកឥសីបាននិយាយថា៖ «ឱ កូនប្រុសសូតៈ ដូចដែលអ្នកបាននិយាយ នឹងមានអ្នកម្នាក់ឈ្មោះ តក្សកៈ កើតឡើង។ ហើយនៅក្នុងដែនសោរាស្ត្រ នឹងមានព្រះរាជាដ៏មានកម្លាំងធំ ឈ្មោះ រៃវតៈ»។
Verse 2
तथा तस्य प्रिया भार्यो नाम्ना क्षेमंकरीति या । आनर्ताधिपतेर्हर्म्ये संभविष्यति भामिनी
ហើយដូចគ្នានោះ ភរិយាជាទីស្រឡាញ់របស់គាត់ ដែលមាននាមថា ក្សេមង្គរី នាងនឹងកើតជាស្ត្រីរុងរឿង ក្នុងព្រះរាជវាំងនៃព្រះអធិបតីអានរត។
Verse 3
ताभ्यां सर्वं समाचक्ष्व वृत्तांतं सूतनंदन । अत्र नः कौतुकं जातं विचित्रं जल्पतस्तव
សូមប្រាប់យើងទាំងអស់អំពីព្រឹត្តិការណ៍ទាំងមូលស្តីពីអ្នកទាំងពីរ នៃកូនសូតា។ នៅទីនេះ ការចង់ដឹងរបស់យើងបានកើតឡើង ព្រោះពាក្យនិទានរបស់អ្នកអស្ចារ្យ និងចម្រុះ។
Verse 4
केदारश्च श्रुतोऽस्माभिः सूतपुत्र हिमाचले । स कथं तत्र संजातः सर्वं विस्तरतो वद
ឱ កូនសូតា យើងបានឮអំពីកេដារ នៅលើភ្នំហិមាល័យ។ តើវាត្រូវបានបង្កើតនៅទីនោះដោយរបៀបណា? សូមប្រាប់ទាំងអស់ដោយលម្អិត។
Verse 5
दिने त्रयोदशे प्राप्ते नाम तस्या यथोचितम् । विहितं भूभुजा तेन विप्राणां पुरतो द्विजाः
ពេលដល់ថ្ងៃទីដប់បី ព្រះមហាក្សត្របានរៀបចំពិធីដាក់នាមរបស់នាងតាមគួរគាប់ ក្នុងវត្តមានព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ឱ អ្នកកើតពីរដង។
Verse 6
सूत उवाच । अत्र वः कीर्तयिष्यामि सर्वं ब्राह्मणसत्तमाः । यथा मया श्रुतं पूर्वं निजतातमुखाद्द्विजाः
សូតាបាននិយាយថា៖ នៅទីនេះ ខ្ញុំនឹងរំលឹកប្រាប់អ្នកទាំងអស់ ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ ដូចដែលខ្ញុំបានឮពីមុន ពីមាត់ឪពុកខ្ញុំផ្ទាល់ ឱ អ្នកកើតពីរដង។
Verse 7
आनर्त्ताधिपतेश्चापि संजाता तनया गृहे । तस्याश्चापि सुविख्यातं नाम जातं धरातले
នៅក្នុងគេហដ្ឋាននៃអធិរាជអានរត្តា កូនស្រីមួយបានប្រសូត; ហើយនៅលើផែនដី នាមរបស់នាងក៏ល្បីល្បាញទូលំទូលាយ។
Verse 8
क्षेमंकरीति विप्रेन्द्राः कर्मणा प्रकटीकृतम् । आनर्ताधिपतिः पूर्वमासीद्राजा प्रभंजनः
«ក្សេមំការី»—ឱ ព្រះវិប្រេន្រា នាមរបស់នាងត្រូវបានបង្ហាញច្បាស់ដោយកិច្ចការរបស់នាង។ មុននេះ អធិរាជអានរត្តា គឺព្រះរាជា ប្រភញ្ជនៈ។
Verse 9
तस्य वैरं समुत्पन्नं बहुभिः सह भूमिपैः । ततो निर्वास्यते देशो नीयते पशवो बलात् । शत्रुभिर्जायते युद्धं दिवा नक्तं द्विजोत्तमाः
សត្រូវភាពបានកើតឡើងចំពោះព្រះអង្គ ជាមួយស្តេចជាច្រើន។ បន្ទាប់មក ប្រទេសត្រូវបានបណ្តេញចេញ ហើយហ្វូងសត្វត្រូវបាននាំយកដោយកម្លាំង។ សង្គ្រាមជាមួយសត្រូវកើតឡើងទាំងថ្ងៃទាំងយប់ ឱ ទ្វិជោត្តមា។
Verse 10
ततः कतिपयाहस्य तस्य भार्या प्रियंवदा । ऋतुस्नाता दधाराथ गर्भं पुण्यं निजोदरे
បន្ទាប់ពីថ្ងៃខ្លះ ភរិយារបស់ព្រះអង្គ ព្រិយំវដា—បានងូតទឹកតាមរដូវកាលត្រឹមត្រូវ—ហើយបានមានគភ៌បរិសុទ្ធ ពេញដោយបុណ្យ នៅក្នុងផ្ទៃរបស់នាង។
Verse 12
यतः प्रभृति तस्याः स गर्भोऽभूदुदराश्रयः । ततः प्रभृति राष्ट्रस्य क्षेमं जातं तथा पुरे । एके संख्ये जिता स्तेन शत्रवोऽपि सुदुर्जयाः । निहताश्च तथैवान्ये मित्रभावं समाश्रिताः
ចាប់តាំងពីពេលដែលគភ៌នោះបានស្នាក់នៅក្នុងផ្ទៃនាង ចាប់តាំងពីពេលនោះមក នគរ និងទីក្រុងបានចូលទៅក្នុងសុខសាន្តសុវត្ថិភាព។ សត្រូវខ្លះ—ទោះពិបាកឈ្នះ—ត្រូវបានឈ្នះក្នុងសមរភូមិ; ខ្លះត្រូវបានសម្លាប់ ហើយខ្លះទៀតបានទទួលយកចិត្តមិត្តភាព។
Verse 18
ततस्तां यौवनोपेतां रैवताय महीपतिः । ददौ सौराष्ट्रनाथाय काले वैवाहिके शुभे
បន្ទាប់មក ពេលនាងឈានដល់វ័យយុវវ័យ ព្រះមហាក្សត្រ បានប្រគល់នាងឲ្យ រៃវតៈ ព្រះអធិរាជនៃសោរាស្ត្រ នៅពេលអាពាហ៍ពិពាហ៍ដ៏មង្គល។
Verse 20
या तूढा रामरूपेण नागराजेन धीमता । पुत्रपौत्रवती जाता सौभाग्यमदगर्विता
នាងដែលត្រូវបានរៀបការដោយព្រះនាគរាជដ៏ប្រាជ្ញា ក្នុងរូបរាមៈ បានក្លាយជាម្តាយមានកូន និងចៅជាច្រើន ប៉ុន្តែបានកើតមោទនភាព ស្រវឹងដោយសោភ័ណសំណាងរបស់ខ្លួន។
Verse 21
न च ताभ्यां सुतो जातः कथंचिदपि वंशजः । वयसोंऽतेऽपि विप्रेंद्रास्ततो दुःखं व्यजायत
ប៉ុន្តែ ពួកគេទាំងពីរមិនបានកើតកូនប្រុសណាមួយឡើយ មិនមានអ្នកស្នងវង្សសោះ។ សូម្បីតែនៅចុងវ័យជីវិត ឱ ព្រះវិប្រជេន្រា ទុក្ខសោកក៏កើតឡើងពីហេតុនោះ។
Verse 22
अथ तौ मंत्रिवर्गस्य राज्यं सर्वमशेषतः । अर्पयित्वा तु पुत्रार्थं तपोऽर्थमिह चागतौ
បន្ទាប់មក ពួកគេទាំងពីរ បានប្រគល់រាជ្យទាំងមូល ដោយមិនសល់អ្វីឡើយ ទៅកាន់ក្រុមមន្ត្រី ហើយដោយបំណងសុំកូន បានមកទីនេះ ដើម្បីធ្វើតបស្យា។
Verse 23
ततः स्वमाश्रमं गत्वा स्थितौ तत्र समाहितौ । देवीं कात्यायनीं स्थाप्य तदाराधनतत्परौ
បន្ទាប់មក ពួកគេបានទៅកាន់អាស្រមរបស់ខ្លួន ហើយស្នាក់នៅទីនោះដោយចិត្តសមាធិ។ ដោយដំឡើងព្រះនាងកាត្យាយនី ពួកគេបានឧទ្ទិសខ្លួនទាំងស្រុងក្នុងការគោរពបូជានាង។
Verse 24
यया विनिहतो रौद्रो महिषाख्यो महासुरः । कौमारव्रतधारिण्या तस्मिन्विन्ध्ये महाचले
នាង—ព្រះនាងដែលកាន់វ្រតកុមារី—បានសម្លាប់អសុរាធំដ៏សាហាវឈ្មោះ មហិષា នៅលើភ្នំវិន្ធ្យដ៏មហិមា; ព្រះនាងនោះឯងត្រូវបានពួកគេបូជាក្រាបថ្វាយ។
Verse 25
ततस्ताभ्यां ददौ तुष्टा सा पुत्रं वंशवर्धनम् । नाम्ना क्षेमजितं ख्यातं परपक्षक्षया वहम्
បន្ទាប់មក ព្រះនាងពេញព្រះហឫទ័យចំពោះពួកគេ បានប្រទានកូនប្រុសម្នាក់សម្រាប់បង្កើនវង្សត្រកូល—ល្បីឈ្មោះថា ក្សេមជិត ជាអ្នកនាំមកនូវការបំផ្លាញកងសត្រូវ។
Verse 26
ततः स्वं राज्यमासाद्य भूयोऽपि स महीपतिः । स्वपुत्रं वर्धयामास हर्षेण महतान्वितः
បន្ទាប់មក ព្រះមហាក្សត្រនោះបានទទួលបានរាជ្យរបស់ខ្លួនវិញ ហើយបានចិញ្ចឹមបីបាច់កូនប្រុសរបស់ខ្លួនម្តងទៀត ដោយពោរពេញដោយសេចក្តីអំណរដ៏ធំ។
Verse 27
यदा स यौवनोपेतः सञ्जातः क्षेमजित्सुतः । तं च राज्ये नियोज्याऽथ स्वस्थानं स पुनर्ययौ
ពេលដែលកូនប្រុសរបស់ក្សេមជិតបានឈានដល់វ័យយុវជន គាត់បានតែងតាំងគេឲ្យគ្រប់គ្រងរាជ្យ; បន្ទាប់មក គាត់បានត្រឡប់ទៅលំនៅដ្ឋានរបស់ខ្លួនវិញ។
Verse 28
हाटकेश्वरजं क्षेत्रं तदेतद्द्विजसत्तमाः । भार्यया सहितस्त्यक्त्वा शेषमन्यं परिच्छदम्
ឯនេះហើយ ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរៗ ជាទីសក្ការៈដែលពាក់ព័ន្ធនឹង ហាដកេឝ្វរ។ ជាមួយភរិយា គាត់បានបោះបង់ទ្រព្យសម្បត្តិ និងឧបករណ៍ផ្សេងៗដែលនៅសល់ទាំងអស់។
Verse 29
तत्र संस्थापयामास लिंगं देवस्य शूलिनः । प्रासादं च मनोहारि ततश्चक्रे समाहितः
នៅទីនោះ ព្រះអង្គបានបង្កើតលិង្គនៃព្រះមហាទេវៈ អ្នកកាន់ត្រីសូល (ព្រះសិវៈ) ហើយដោយចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ ក៏បានសាងប្រាសាទដ៏ស្រស់ស្អាត។
Verse 30
रैवतेश्वरमित्युक्तं सर्वपातक नाशनम् । दर्शनादेव सर्वेषां देहिनां द्विजसत्तमाः
វាត្រូវបានហៅថា «រైవតេស្វរ» ជាអ្នកបំផ្លាញបាបទាំងអស់។ ដោយតែការទស្សនាដ៏បរិសុទ្ធប៉ុណ្ណោះ ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ វាលុបបំបាត់កំហុសរបស់សត្វមានកាយទាំងអស់។
Verse 31
या पूर्वं स्थापिता दुर्गा तस्मिन्क्षेत्रे महीभुजा । तस्याः क्षेमंकरी चक्रे प्रासादं श्रद्ध यान्विता
នៅក្នុងក្សេត្រដ៏បរិសុទ្ធនោះ ព្រះនាងទុರ್ಗា ត្រូវបានព្រះមហាក្សត្របានដំឡើងមុនហើយ។ បន្ទាប់មក ដោយសទ្ធា និងភក្តីភាព ព្រះអង្គបានបញ្ជាឲ្យសាងប្រាសាទសម្រាប់នាង ដោយធ្វើឲ្យនាងក្លាយជា «ក្សេមំការី» អ្នកប្រទានសុខសាន្ត និងការការពារ។
Verse 32
सापि क्षेमंकरीनाम ततः प्रभृति कीर्त्यते । कात्यायन्यपि या प्रोक्ता महिषासुरमर्दिनी
ចាប់តាំងពីពេលនោះមក នាងក៏ត្រូវបានសរសើរដោយនាម «ក្សេមំការី»។ នាងក៏ត្រូវបានប្រកាសថា «កាត្យាយនី» ផងដែរ—អ្នកសម្លាប់អសុរ មហិષាសុរ។
Verse 33
यस्तां चैत्रसिते पक्षे संप श्येदष्टमीदिने । तस्याभीष्टा भवेत्सिद्धिः सर्वदैव द्विजोत्तमाः
ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ អ្នកណាដែលបានទស្សនានាង នៅថ្ងៃអष्टમી ក្នុងពាក់កណ្តាលខ្មៅនៃខែចៃត្រ នោះនឹងទទួលបានសិទ្ធិផលតាមបំណង—ជោគជ័យមកដល់ជានិច្ច។
Verse 34
एतद्वः सर्वमाख्यातं रैवतेश्वरवर्णनम् । क्षेमंकर्याः प्रभावं च सर्वपातकनाशनम्
ដូច្នេះ ខ្ញុំបានពោលប្រាប់ដល់អ្នកទាំងអស់គ្នា ដោយពេញលេញ អំពីរឿងរ៉ាវនៃ រៃវតេឝ្វរ និងអានុភាពនៃ ក្សេមំការី ដែលបំផ្លាញបាបទាំងអស់។
Verse 118
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये क्षेमंकरीरैवतेश्वरोत्पत्तितीर्थ माहात्म्यवर्णननामाष्टादशोत्तरशततमोऽध्यायः
ដូច្នេះ បញ្ចប់ហើយ ក្នុង «ស្រី ស្កន្ទ មហាបុរាណ» ក្នុង «ឯកាឝីតិសាហស្រី សំហិតា» ក្នុងសៀវភៅទី៦ «នាគរខណ្ឌ» ក្នុង «មាហាត្ម្យ នៃក្សេត្រ ហាដកេឝ្វរ» ជំពូកទី១១៨ មានចំណងជើង «ការពិពណ៌នាមាហាត្ម្យ នៃទីរថៈ កំណើត ក្សេមំការី និង រៃវតេឝ្វរ»។