Adhyaya 11

Verse 1

ब्रह्मोवाच । स तु सिंहस्थितां गौरीं ज्वलंती विविधायुधाम् । शैलवर्षेण महता कुपितः समपूरयत्

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូល៖ ដោយកំហឹង គាត់បានវាយប្រហារគោរី ដែលកំពុងភ្លឺឆេះដោយអំណាច ឈរលើសិង្ហ និងកាន់អាវុធជាច្រើន ដោយបាញ់ភ្លៀងថ្មដ៏ធំមហិមា។

Verse 2

शरवर्षेण महता तन्निवार्य विदूरतः । बिभेद निशितैः शस्त्रैरशेषं तस्य विग्रहम्

នាងបានទប់ស្កាត់ការវាយប្រហារនោះពីចម្ងាយ ដោយភ្លៀងព្រួញដ៏ធំ; បន្ទាប់មក នាងបានចាក់បំបែករាងកាយទាំងមូលរបស់គាត់ ដោយអាវុធមុតស្រួច។

Verse 3

भिद्यमानोऽपि दैत्येंद्रः शैलसारप्रदुर्धरः । विषादं नागमत्किंचिद्ववृधे युद्धदुर्मदः

ទោះត្រូវកាត់ចាក់ក៏ដោយ មហាអធិរាជដៃត្យ—រឹងមាំដូចសារធាតុនៃភ្នំ—មិនធ្លាក់ក្នុងទុក្ខសោកសោះ; ផ្ទុយទៅវិញ ដោយស្រវឹងនឹងសង្គ្រាម គាត់កាន់តែខឹងក្រហាយ។

Verse 4

भिद्यमानः स खड्गेन चक्रैरसिभिरृष्टिभिः । शूलेन चायुधैश्चान्यैरंतर्धानमगाहत

ទោះបីត្រូវគេវាយប្រហារដោយដាវ ចក្រ អសិ ឫស្តិ ត្រីសូល និងអាវុធផ្សេងៗ ក៏ដោយ គាត់បានចូលទៅក្នុងភាពលាក់ខ្លួន ហើយបាត់ពីទិដ្ឋភាព។

Verse 5

ततः सिंहाकृतिर्भीमः प्रचंडनिनदाननः । तीक्ष्णदंष्ट्रः शितनखः परिबभ्राम केसरी

បន្ទាប់មក មានរូបសត្វសិង្ហដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច មហាខ្លាំង សម្លេងគ្រហឹមរំពងខ្លាំង មានធ្មេញមុត និងក្រចកស្រួច បានដើរល្បាតទៅមក។

Verse 6

देवीसिंहश्चपेटेन ताडयामास पाणिना । दैत्यसिंहस्य च नखैस्तस्य वक्षो व्यदारयत्

សិង្ហរបស់ព្រះនាងបានវាយគាត់ដោយក្រញាំ ហើយដោយក្រចករបស់វា បានហែកទ្រូងរបស់ “សិង្ហក្នុងចំណោមដៃត្យ” នោះឲ្យបែកចេញ។

Verse 7

अथ व्याघ्रतया प्राप्तः स्फुटव्यात्ताननो महान् । तं हंतुं च बलाद्देवी वेगेन करमक्षिपत्

បន្ទាប់មក គាត់បានមកក្នុងរូបខ្លាធំ មាត់បើកធំចំហ ដើម្បីសម្លាប់នោះ; តែព្រះនាងដោយកម្លាំង និងល្បឿន បានគប់ដៃទៅលើគាត់ ដើម្បីវាយឲ្យដួល។

Verse 8

दीर्घाभिर्न्नीलरेखाभिः पूर्णः पिंगलविग्रहः । यानावलिभिराकीर्णः स्वर्णाद्रिरिव संचरन्

រាងកាយពណ៌ត្នោតរបស់គាត់ពេញទៅដោយខ្សែពណ៌ខៀវវែងៗ ហើយដើរទៅមក ដោយមានជួររថយានជុំវិញ ដូចភ្នំមាសកំពុងចលនា។

Verse 9

मृगैरिव परित्रातुं मुच्यमानोऽग्रतो बली । ज्वलंतमिव रोषाग्निं जिह्वाहेतिभिरावहन्

ដោយកម្លាំងគាត់រត់ទៅមុខ ដូចជាចង់សង្គ្រោះសត្វក្តាន់ ហើយបញ្ចេញអណ្តាតដូចអាវុធ ដូចភ្លើងកំហឹងកំពុងឆេះ។

Verse 10

आगच्छंतं रयाद्देवी भल्लेन शशिवर्चसा । प्रतिविव्याध तं व्याघ्रं पुरत्रयमिवेश्वरः

ពេលគាត់រត់មករកនាងដោយល្បឿន ព្រះនាងទេវីបានចាក់សត្រូវដូចខ្លា នោះដោយព្រួញមុតភ្លឺដូចព្រះចន្ទ ដូចព្រះអម្ចាស់ធ្លាប់វាយក្រុងបី។

Verse 11

स बाणस्तन्मुखे मग्नस्तद्रक्तेन समुक्षितः । जगाहे गगनं भित्त्वा देहमस्य विनिर्गतः

ព្រួញនោះជ្រៀតចូលមាត់របស់គាត់ លាបជ្រាបដោយឈាមរបស់គាត់ ហើយបំបែកមេឃហោះទៅ បន្ទាប់ពីចេញផុតពីរាងកាយរបស់គាត់។

Verse 12

स दैत्यो वारणो भूत्वा देवीमाश्वभ्युपागमत् । बलिभिः पशुभिर्भिन्नैस्तस्याः प्रीतिमिवावहन्

ដៃត្យនោះក្លាយជាដំរី ហើយរហ័សទៅជិតព្រះនាងទេវី ដូចជានាំមកនូវ «ភាពរីករាយ» របស់នាង ដោយយញ្ញបូជាជាសត្វដែលត្រូវសម្លាប់។

Verse 13

तं गजेंद्रं समायांतं मदक्लिन्नमहीतलम् । देवीसिंहस्तदा दृष्ट्वा ननर्द च जघान च

ពេលឃើញដំរីអធិរាជនោះកំពុងមកជិត ដោយដីសើមជ្រាបពីទឹកម៉ាត់របស់វា សិង្ហារបស់ព្រះនាងទេវីបានគំហុកសម្លេង ហើយវាយប្រហារ។

Verse 14

अथ खड्गधरो वीरश्चर्मपाणिः समुद्गतः । वक्त्रं दधानो बभ्राम दंष्ट्राभ्रुकुटिभीषणम्

បន្ទាប់មក វីរបុរសម្នាក់បានលេចចេញ កាន់ដាវ និងកាន់ខែល ដើរវង្វេងទៅមក ដោយមុខគួរឱ្យភ័យខ្លាច ព្រោះមានចង្កូម និងចិញ្ចើមក្រញ៉ូវ។

Verse 15

देवी च विलसत्खड्गचक्रचक्रलसत्करा । युयोध तेन वीरेण भग्नशीर्षाभ्यपद्यत

ហើយព្រះនាងទេវី—ដៃរបស់នាងភ្លឺរលោងដោយដាវភ្លឺវ闪 និងចក្រ​វិលវង់—បានប្រយុទ្ធនឹងវីរបុរសនោះ; គាត់បានវាយប្រហារលើនាង ទោះក្បាលបានបែកបាក់រួចហើយក៏ដោយ។

Verse 16

भूयः स माहिषं रूपमास्थायासुरमायया । देव्या योद्धुं प्रववृते यथापूर्वमनाकुलम्

ម្តងទៀត ដោយមាយាអសុរៈ គាត់បានយករូបរាងជាគោព្រៃ (មហិស) ហើយចេញទៅប្រយុទ្ធនឹងព្រះនាងទេវី ដោយមិនរអាក់រអួល ដូចមុន។

Verse 17

अथ देवैमुनींद्रैश्च चोदितो गौतमो मुनिः । प्रबोधयितुमारेभे स्तुतिभिर्जगदंबिकाम्

បន្ទាប់មក ដោយការជំរុញពីទេវតា និងមហាមុនីទាំងឡាយ ព្រះមុនីគោតម បានចាប់ផ្តើមដាស់ព្រះជគទំបិកា (មាតានៃលោក) ដោយបទសរសើរ។

Verse 18

त्वयि सर्वस्य जगतः प्राणशक्तिः परा मता । ओजःशक्तिर्ज्ञानशक्तिर्बलशक्तिश्च गम्यते

ក្នុងព្រះអង្គ មានព្រះពលជីវិតដ៏អធិមហា នៃសកលលោកទាំងមូល; ហើយក្នុងព្រះអង្គ ក៏ត្រូវបានយល់ដឹងថា មានអំណាចនៃឥទ្ធិពល ជំនាញចំណេះដឹង និងកម្លាំងផងដែរ។

Verse 19

किमेतदद्य मोहाय युद्धमारभ्यते त्वया । उपसंह्रियतामेष दैत्यो भुवनगुप्तये

ហេតុអ្វីបានជាអ្នកចាប់ផ្តើមសង្គ្រាមនេះនៅថ្ងៃនេះ ដើម្បីបំភាន់គេប៉ុណ្ណោះ? សូមបញ្ចប់អសុរ​នេះ ដើម្បីការពារពិភពលោកទាំងឡាយ។

Verse 20

भिन्नानामस्य देहानामुपसंहरणात्तव । वलयश्चोपदिश्यन्ते निगमोक्ता वरप्रदाः

ដោយព្រះអង្គប្រមូលត្រឡប់វិញនូវរាងកាយរបស់សត្រូវនេះ ដែលត្រូវបំបែកជាច្រើនផ្នែក នោះបានបង្ហាញ «វលយ» ដែលបានបង្រៀនដោយគម្ពីរនិគមៈ ជាអ្នកប្រទានពរ។

Verse 21

अन्यथा तृणकल्पस्य शत्रोरस्य निबर्हणे । कालाग्निवर्चसो देवि किमर्थं संभ्रमस्त्वियान्

បើមិនដូច្នោះទេ—ការបំផ្លាញសត្រូវនេះ ដែលដូចស្មៅតូចមួយ គឺងាយស្រួល—ឱ ទេវី អ្នកមានពន្លឺដូចភ្លើងកាលៈ ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គរំភើបចិត្តយ៉ាងនេះ?

Verse 22

स्वशक्तिमवसंस्तभ्य समाकर्षयतां रिपोः । प्राणशक्तिं त्रिशूलेन गुणत्रयवपुर्धृता

នាងបានធ្វើឲ្យអំណាចរបស់ខ្លួនមាំមួន ហើយដោយត្រីសូល នាងទាញយកកម្លាំងជីវិតរបស់សត្រូវមកកាន់ខ្លួន—នាងដែលកាន់រាងកាយបង្កប់ដោយគុណៈបី។

Verse 23

इति स्म बोधितातेन पुरा भगवती तदा । महिषासुरमाक्रम्य त्रिशूलेनाभ्यधारयत्

ដូច្នេះ តាមការណែនាំដែលគាត់បានបង្រៀននាងតាំងពីបុរាណ ព្រះមាតាបគវតីនៅពេលនោះ បានវាយប្រហារមហិષាសុរ ហើយចាក់ឲ្យជាប់ដោយត្រីសូល។

Verse 24

अनेकगिरिसंकाशं देव्या विग्रहमात्मनः । अशक्तस्तं धारयितुं ससाद महिषासुरः

ដោយឃើញព្រះកាយរបស់ព្រះម៉ែដ៏ធំមហិមាដូចភ្នំជាច្រើន មហិសាសុរៈទ្រាំមិនបានក៏ដួលចុះ។

Verse 25

निष्पिष्टो विलुठन्क्रोशन्नाक्रांतश्च परिस्फुरन् । निर्गंतुमुद्गतशिरा न शशाकासुराधिपः

ត្រូវគេកិនកម្ទេច ននៀល និងស្រែកយំ ត្រូវគេជាន់ឈ្លី និងប្រកាច់ស្តេចអសុរៈ ទោះបីងើបក្បាលឡើង ក៏មិនអាចគេចផុតឡើយ។

Verse 26

त्रिशूलमुखभिन्नांगरक्तधारासमुद्धतः । समुद्र इव संजातः संध्यारुणकलेवरः

ពី​តំណក់​ឈាម​ដែល​ហូរ​ចេញ​មក ខណៈ​ដែល​ដៃ​ជើង​របស់​គេ​ត្រូវ​បាន​ចាក់​ដោយ​ចុង​ត្រីសូល៍ គេ​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ដូច​សមុទ្រ រាងកាយ​របស់​គេ​ប្រែ​ជា​ក្រហម​ដូច​ពេល​ព្រលប់។

Verse 27

अथ खड्गेन तीक्ष्णेन कर्तयित्वा च तच्छिरः । ननर्त्त तस्य शिरसि तिष्ठन्ती महिषार्दिनी

បន្ទាប់​មក ដោយ​ដាវ​ដ៏​មុត​ស្រួច ព្រះ​នាង​បាន​កាត់​ក្បាល​របស់​គេ ហើយ​ឈរ​នៅ​លើ​នោះ មហិសាសុរមរទិនី បាន​រាំ។

Verse 28

दुर्गां सिद्धाश्च गन्धर्वाः प्रशशंसुर्महर्षयः । पुष्पवृष्टिश्च महती देवैर्मुक्ता समंततः । प्रणतः प्रांजलिर्देवीं तुष्टाव विबुधाधिपः

ពួកសិទ្ធៈ គន្ធព្វ និង​ពួក​ឥសី​ដ៏​អស្ចារ្យ​បាន​សរសើរ​ព្រះ​នាង​ទុគ៌ា ខណៈ​ដែល​ពួក​ទេវតា​បាន​ប្រោះ​ព្រំ​ផ្កា​យ៉ាង​ច្រើន​សន្ធឹក​សន្ធាប់​ពី​គ្រប់​ទិសទី។ បន្ទាប់​មក ស្ដេច​នៃ​ទេវតា​ទាំង​ឡាយ ដោយ​ការ​ក្រាប​ថ្វាយ​បង្គំ​ដោយ​ប្រណម្យ​ដៃ បាន​ថ្វាយ​នូវ​ការ​សរសើរ​ដល់​ព្រះ​នាង។

Verse 29

इन्द्र उवाच । नमस्ते जगतां मात्रे भूतानां बीजसंविदे

ព្រះឥន្ទ្របានពោលថា៖ «សូមក្រាបថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ព្រះមាតានៃលោកទាំងឡាយ ដែលជាគ្រាប់ពូជនៃវិញ្ញាណរបស់សត្វលោកទាំងពួង»។

Verse 30

भक्तिः श्रद्धा च भजतां शक्तिश्चासि त्वमंबिके । कारणं परमा कीर्तिः शातिर्दांतिः कला क्षमा

«ឱ ព្រះនាងអម្ពិកា (Ambikā) ព្រះនាងគឺជាភក្តីភាព និងសទ្ធារបស់អ្នកគោរពបូជា ហើយព្រះនាងផ្ទាល់គឺជាថាមពលរបស់ពួកគេ។ ព្រះនាងគឺជាបុព្វហេតុដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ កិត្តិនាមដ៏ឧត្តម សន្តិភាព ការទូន្មានខ្លួន សិល្បៈដ៏ពិសិដ្ឋ និងការអត់ឱន»។

Verse 31

एकैव विश्वरूपा त्वं नामभेदेर्निगद्यसे । तेषुतेषु पदेष्वस्मांस्तपोऽनुगुणसिद्धिषु

«ព្រះនាងមានតែមួយគត់ ប៉ុន្តែមានទម្រង់ជាសកល ព្រះនាងត្រូវបានគេហៅតាមព្រះនាមផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន។ ហើយនៅក្នុងឋានៈ និងសមិទ្ធផលផ្សេងៗទាំងនោះ អាស្រ័យលើភាពស័ក្តិសមនៃការបួស ព្រះនាងប្រទាននូវភាពល្អឥតខ្ចោះដែលត្រូវគ្នាដល់យើងខ្ញុំ»។

Verse 32

नियुज्य शत्रुं निर्भिद्य शिवा ज्ञेया प्रकाशसे । हतोयं महिषो दुष्टो विनिकृत्तश्च शांभवि

«បន្ទាប់ពីបានប្រឈមមុខ និងចាក់ទម្លុះសត្រូវ ព្រះនាងបញ្ចេញរស្មីដើម្បីឱ្យគេស្គាល់ថាជា ព្រះនាងសិវ៉ា (Śivā) ឱ ព្រះនាងសាំភវី (Śāmbhavī)។ បីសាចក្របីដ៏អាក្រក់នេះត្រូវបានសម្លាប់ និងកាត់ផ្តាច់ហើយ»។

Verse 33

छिन्नमेतस्य तु शिरः सजीवमिव लक्ष्यते । रक्तनेत्रं तीक्ष्णशृगं ज्वलज्जिह्वं चलं शिरः

«ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ក្បាលដែលដាច់នេះហាក់ដូចជានៅមានជីវិតនៅឡើយ ភ្នែករបស់វាក្រហមដោយសារឈាម ស្នែងដ៏មុត ណ្តាតដ៏សន្ធោសន្ធៅ ក្បាលនៅតែញ័រ និងមានចលនា»។

Verse 34

आक्रम्य तव तिष्ठन्त्या रूपमेव सदास्तु नः । चक्रशृंगधनुर्बाणखङ्गचर्मवराभयैः

សូមឲ្យព្រះរូបដ៏ដូច្នោះរបស់ព្រះអង្គ—ឈរជ័យជំនះ បន្ទាប់ពីបានគ្រប់គ្រងសត្រូវ—ស្ថិតនៅជានិច្ចសម្រាប់ការការពារយើង៖ កាន់ចក្រ ស្នែង ធ្នូ ព្រួញ ដាវ ខែល និងមុទ្រាប្រទានពរ និងអភ័យ។

Verse 35

शूलघण्टांकुशकशाकपालकुलिशादिभिः । अशेषदेवतामूर्तिरशेषैदेंवतायुधैः

ដោយកាន់ត្រីសូល កណ្ដឹង អង្គុស ខ្សែព្រាត់ កបាល (ពែងក្បាល) វជ្រា និងអាវុធផ្សេងៗ—ព្រះរូបរបស់ព្រះអង្គជារូបនៃទេវតាទាំងអស់ ប្រដាប់ដោយអាវុធរាប់មិនអស់របស់ទេវតា។

Verse 36

आपूरिता त्वमेवांब सर्वशत्रून्निहंसि नः । आयुधानां सहस्राणि तन्मयास्ते विभूतयः

ឱ មាតា ព្រះអង្គតែមួយ—បង្ហាញពេញលេញ—បំផ្លាញសត្រូវទាំងអស់របស់យើង។ អាវុធរាប់ពាន់គឺជារូបបង្ហាញរបស់ព្រះអង្គឯង ជាវិភូតិ (អំណាចទេវ) ដែលបានបង្ហាញឲ្យឃើញ។

Verse 37

त्वज्जितारातयः सर्वे विविधायुधवाहनाः । रथनागहयैर्युक्ताः ससैन्या अपि भूभृतः

សត្រូវទាំងអស់ដែលត្រូវព្រះអង្គឈ្នះ—ទោះមានអាវុធ និងយានជាច្រើនប្រភេទ ទោះជាស្តេចមានទ័ពពេញលេញ ប្រដាប់ដោយរថ ដំរី និងសេះ—ក៏ត្រូវបានបង្ក្រាបដែរ។

Verse 38

क्षणेन दग्धवीर्याः स्युस्त्वत्प्रसादविवर्जिताः । अपदोऽप्यल्पवीर्योऽपि त्वत्पादांबुजसेवकः

អ្នកដែលខ្វះព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ ទោះខ្លាំងក្លាក៏ដោយ ក៏ក្នុងមួយភ្លែតដូចជាថាមពលត្រូវបានដុតអស់។ តែអ្នកទន់ខ្សោយ និងគ្មានអ្វីពឹងផ្អែក—បើស្មោះសេវាបូជាជើងផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ—នឹងទទួលបានកម្លាំង និងសុវត្ថិភាព។

Verse 39

त्रिलोकनाथतां प्राप्तः प्रथते कीर्तिमण्डितः । तद्रूपमिदमत्युग्रं ध्यायतामर्चतां सदा

គាត់បានឈានដល់ភាពជាព្រះអម្ចាស់នៃលោកទាំងបី ហើយភ្លឺរលោងដោយកេរ្តិ៍ឈ្មោះ។ ដូច្នេះ សភាពដ៏កាចខ្លាំងនេះ គួរតែសមាធិ និងបូជាជានិច្ច។

Verse 40

न शत्रुभ्यो भयं किंचिद्भवेद्विजयशालिनाम् । ईदृशं सर्वलोकेषु रूपं ते देववंदितम्

សម្រាប់អ្នកដែលមានជ័យជំនះ គ្មានការភ័យខ្លាចពីសត្រូវឡើយ។ នេះហើយជារូបរបស់ព្រះអង្គ ដែលត្រូវបានទេវតានមស្ការ នៅក្នុងលោកទាំងអស់។

Verse 41

पूज्यतामिष्टसिद्ध्यर्थं देवैर्भृत्यैश्च सर्वदा । मातरश्च त्वया सृष्टाः सर्वाभीष्टफलप्रदाः

សូមឲ្យទេវតា និងបរិវាររបស់ពួកគេ បូជាពួកនាងជានិច្ច ដើម្បីសម្រេចបំណងដែលចង់បាន។ ព្រះមាតាទាំងឡាយដែលព្រះអង្គបានបង្កើត គឺប្រទានផលគ្រប់យ៉ាងតាមបំណង។

Verse 42

सगणाः प्रतिपूज्यंतां सर्वस्थानेषु सर्वदा । अयं च निहतो दैत्यस्त्वत्पादकृतलांछनः

ជាមួយនឹងគណៈរបស់ពួកនាង សូមឲ្យគេគោរពបូជាឲ្យបានត្រឹមត្រូវ នៅគ្រប់ទីកន្លែង និងគ្រប់ពេល។ ហើយអសុរ​នេះត្រូវបានសម្លាប់ ដោយមានស្នាមត្រាពីជើងរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 43

तव भक्तैः सदा पूज्यस्त्वत्प्रमादात्त्वदग्रतः । इत्थं सुरेन्द्रप्रणुता सर्वर्षिसुरसेविता

គាត់គួរតែត្រូវបានអ្នកសក្ការៈរបស់ព្រះអង្គ បូជាជានិច្ច នៅមុខព្រះអង្គ តាមការរៀបចំរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់។ ដូច្នេះ នាងត្រូវបានឥន្ទ្រៈសរសើរ ហើយត្រូវបានឥសីទាំងអស់ និងទេវតាទាំងឡាយបម្រើ។

Verse 44

तथेति वरदा देवी ससर्ज च दिवं प्रति । स्वयमप्यात्मनस्तत्र तद्रूपं विविधायुधम्

«ដូច្នោះហើយ» ព្រះនាងទេវីអ្នកប្រទានពរ បានមានព្រះបន្ទូល ហើយបានបញ្ជូនពួកគេទៅកាន់ស្ថានសួគ៌។ បន្ទាប់មក ព្រះនាងបានបង្ហាញរូបរបស់ព្រះនាងនៅទីនោះ ដោយកាន់អាវុធជាច្រើនប្រភេទ។

Verse 45

संस्थाप्य मातृभिः सार्धं स्थानरक्षणमातनोत् । संगृह्य विमलं रूपं सखीजनसमावृता

ក្រោយពីបានដាក់តាំងពួកគេជាមួយព្រះមាតាទេវីទាំងឡាយ នាងបានរៀបចំការពារស្ថានបរិសុទ្ធនោះ។ បន្ទាប់មក នាងបានត្រឡប់ទៅរូបបរិសុទ្ធដ៏ស្អាត ហើយមានសហាយស្រីជុំវិញ។

Verse 46

महिषस्य शिरोऽपश्यद्विकृतं खङ्गधारया । कथयन्ती पुनस्तस्य चित्रं लोकविभूषणम्

នាងបានឃើញក្បាលអារក្សគោព្រៃ ត្រូវគែមដាវកាត់បំផ្លាញយ៉ាងខ្លាំង។ បន្ទាប់មក នាងបានពណ៌នាឡើងវិញអំពីទិដ្ឋភាពចម្លែកនោះ—ជាអលង្ការគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលសម្រាប់លោកទាំងឡាយ ដើម្បីជាការព្រមាន។

Verse 47

सखीभिः सह सा बाला कण्ठं तस्य व्यलोकयत् । अपश्यच्च तदा लिगं कर्त्तुं तस्य च पूजनम्

ក្មេងស្រីនោះ ជាមួយសហាយស្រីទាំងឡាយ បានពិនិត្យករបស់គេ។ បន្ទាប់មក នាងបានឃើញលិង្គនៅទីនោះ ហើយបានសម្រេចចិត្តធ្វើពិធីបូជាវា។

Verse 48

आदत्त सहसा गौरी लिगं तस्य गले स्थितम् । आलोकयच्च सुचिरं रक्तधारापरिप्लुतम्

ភ្លាមៗ ព្រះនាងគោរីបានចាប់យកលិង្គដែលស្ថិតលើករបស់គេ។ ហើយព្រះនាងបានសម្លឹងមើលវាយូរណាស់—ត្រូវលាងជ្រាបដោយស្ទ្រីមឈាមហូរ។

Verse 49

आसज्जत पुनर्लिंगमस्याः पाणितलं गतम् । विमोचयितुमुद्युक्ता नाशक्नोल्लग्नमंजसा

ម្តងទៀត លិង្គនោះបានជាប់ជានិច្ចលើបាតដៃនាង; ទោះនាងខំដោះចេញ ក៏មិនអាចបំបែកអ្វីដែលជាប់នោះបានដោយងាយឡើយ។

Verse 50

अचिंतयच्च सा देवी किमेतदिति विस्मयात् । विषादेन च संयुक्ता महर्षीणां पुरः स्थिता

នាងទេវីបានគិតពិចារណាដោយអស្ចារ្យថា «នេះជាអ្វី?» ហើយពោរពេញដោយទុក្ខ នាងឈរនៅមុខមហាឥសីទាំងឡាយ។

Verse 51

आहतः शिवभक्तोऽयमिति शोकं समाविशत् । अगर्हत भृशं मौढ्यमात्मनः स्त्रीस्वभावजम्

ទុក្ខបានគ្របដណ្តប់នាង ដោយគិតថា «អ្នកបម្រើព្រះសិវៈនេះត្រូវបានប៉ះពាល់» ហើយនាងបានស្តីបន្ទោសខ្លួនឯងយ៉ាងខ្លាំង ចំពោះភាពល្ងង់ខ្លៅដែលកើតពីធម្មជាតិស្ត្រីដ៏ប្រញាប់ប្រញាល់។

Verse 52

अविचार समारब्धं शिवभक्तनिबर्हणम् । उपतापपरीतांगी गौतमं मुनिसत्तमम्

ការស្តីបន្ទោសអ្នកបម្រើព្រះសិវៈ ដែលនាងចាប់ផ្តើមដោយគ្មានការពិចារណា បានធ្វើឲ្យអវយវៈនាងរងទុក្ខក្តៅក្រហាយ; ដូច្នេះនាងបានបែរទៅរកមុនីគោតមៈ មហាមុនីដ៏ប្រសើរ។

Verse 53

उपगम्याब्रवीद्बाला साहसं कृतमात्मना । भगवन्सर्वधर्मज्ञ गौतमार्य मुनीश्वर

នាងក្មេងបានចូលទៅជិត ហើយនិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានធ្វើអំពើប្រញាប់ប្រញាល់ដោយខ្លួនឯង។ ឱ ព្រះអង្គដ៏គួរគោរព អ្នកដឹងធម៌ទាំងអស់—ឱ គោតមៈដ៏អរិយៈ ព្រះមុនីជាអធិរាជនៃមុនីទាំងឡាយ!»

Verse 54

मान्यया धर्मरूपेण कोऽप्यधर्मः प्रकल्पितः । देवानां रक्षणं कर्तुमभयं दातुमुद्यता

ដោយខ្ញុំ—គិតថាវាជារូបធម៌ដ៏គួរគោរព—បានបង្កើតអំពើអធម៌មួយ ទោះបីខ្ញុំមានចិត្តប៉ងការពារទេវតា និងប្រទានភាពមិនភ័យក៏ដោយ។

Verse 55

अज्ञानान्महिषं दैत्यं शिवभक्तिममर्दयम् । रजसाक्रान्तबुद्धीनां न भवेद्धर्मसंग्रहः

ដោយអវិជ្ជា ខ្ញុំបានបំបាក់មហិសៈ ដៃត្យៈមួយ ដែលជាអ្នកស្រឡាញ់ភក្តិដល់ព្រះសិវៈ។ ចិត្តដែលត្រូវរាជសៈគ្របដណ្តប់ មិនអាចប្រមូលយល់ធម៌ពិតបានឡើយ។

Verse 56

गुरुप्रसादसुलभः स्फुरद्विघ्नशताकुलः । सुदुर्धर्षा निराचारदुर्दमाः शिवसंश्रयाः

មាគ៌ានៃសេចក្តីត្រឹមត្រូវ ទទួលបានដោយព្រះគ្រូប្រទានព្រះគុណ ប៉ុន្តែវាពោរពេញដោយឧបសគ្គរាប់រយដែលកើនឡើង។ អ្នកដែលជ្រកកោនព្រះសិវៈ គឺពិបាកឲ្យវាយប្រហារ—រឹងមាំ មិនងាយបង្ក្រាប និងលើសពីវិធានធម្មតា។

Verse 57

विशेषतो लिंगधराः शिवस्तान्बहु मन्यते । पुरा पुरत्रयावासा दैतेया लिंगधारका

ជាពិសេស អ្នកដែលពាក់លិង្គ—ព្រះសិវៈគោរពរាប់អានពួកគេយ៉ាងខ្លាំង។ កាលពីបុរាណ ដៃត្យៈដែលស្នាក់នៅក្នុងទីក្រុងបី (ត្រីបុរៈ) ក៏ជាអ្នកពាក់លិង្គដែរ។

Verse 58

अजिताः शंभुना पूर्वं मुक्तलिंगा निषूदिताः । अस्य कंठस्थितं लिंगं मम पाणिं न मुंचति

«កាលពីមុន ព្រះសម្ភូបានបង្ក្រាបអ្នកមិនអាចឈ្នះបាន—អ្នកដែលបានបោះបង់លិង្គ។ តែ​លិង្គ​ដែលដាក់លើកនេះបំពង់ក មិនព្រមលែងដៃខ្ញុំឡើយ»។

Verse 59

कथं पापं निरस्यामि शिवभक्तवधाश्रितम् । अस्य कंठस्थितं लिंगं धारयंती तपोन्विता

«ខ្ញុំនឹងបណ្តេញបាបនេះដោយរបៀបណា ដែលកើតពីការសម្លាប់អ្នកភក្តិរបស់ព្រះសិវៈ? ទោះមានតបស្យា ខ្ញុំក៏កាន់លិង្គដែលជាប់នៅករបស់មនុស្សនេះ»។

Verse 60

तीर्थयात्रां करिष्यामि यावच्छंभुः प्रसीदति । पुनः कैलासमुख्येषु शंभुस्थानेषु भूरिषु

«ខ្ញុំនឹងធ្វើធម្មយាត្រាទៅទីរថៈបរិសុទ្ធៗ រហូតដល់ព្រះសម្ភូពេញព្រះហឫទ័យ; ហើយម្តងទៀត ខ្ញុំនឹងទៅកាន់ទីស្ថានជាច្រើនរបស់ព្រះសម្ភូ—កៃលាសជាទីប្រសើរបំផុត»។

Verse 61

तीर्थेषु रचितस्नाना लप्स्ये पापविशोधनम् । इति तस्याः परिश्रांतिं दुर्धर्मपरिशंकया

«ដោយបានងូតទឹកនៅទីរថៈទាំងឡាយ ខ្ញុំនឹងទទួលបានការសម្អាតបាប»។ ដោយការភ័យខ្លាច និងសង្ស័យចំពោះអធម៌ធ្ងន់ធ្ងរ នាងបានអស់កម្លាំង។

Verse 62

आकर्ण्य शिवधर्मज्ञो भयार्त्तां तामवोचत । मा भैषीर्गिरिजे मोहाच्छिवभक्तो हतस्त्विति

ព្រះធម៌ជ្ញាអំពីធម៌របស់ព្រះសិវៈ បានស្តាប់នាងហើយ និយាយទៅកាន់ស្ត្រីដែលភ័យរន្ធត់នោះថា៖ «កុំភ័យឡើយ ឱ គិរិជា; ដោយមោហៈទេ ដែលអ្នកភក្តិរបស់ព្រះសិវៈត្រូវបានសម្លាប់»។

Verse 63

धर्मसूक्ष्मार्थवेत्तारौ दुर्लभा गिरिकन्यके । सदा शिवस्य वदनैः सद्योजातादि संश्रितैः

«ឱ កូនស្រីនៃភ្នំ, អ្នកទាំងពីរដែលដឹងន័យល្អិតល្អន់នៃធម៌ពិតប្រាកដ គឺកម្រណាស់—ធម៌នោះតែងតែត្រូវបានគាំទ្រដោយព្រះសិវៈ តាមព្រះមុខទាំងឡាយ ចាប់ពីសទ្យោជាតា ជាដើម»។

Verse 64

आगमाः पंचभिः प्रोक्ता अष्टाविंशतिकोटयः । निर्णयाः शिवभक्तानां शिवमार्गस्य शोभनाः

អាគមៈ ដែលបានប្រកាសជា៥ប្រភេទ គេថាមានចំនួន២៨កោដិ។ វាជាការកំណត់អធិការ​សម្រាប់អ្នកបូជាភក្តិដល់ព្រះសិវៈ បំភ្លឺ និងលម្អផ្លូវព្រះសិវៈ។

Verse 65

तेषुतेषु मुनींद्रैश्च नत्वैव प्रतिपद्यते । कालो मुखं च कंकालं शैवं पाशुपतं तथा

ក្នុងប្រពៃណីទាំងនោះ ព្រះមុនីឥន្ទ្រាៗ បានគោរពក្បាលចុះហើយ ទទួលយកស្ទ្រីមផ្សេងៗ៖ កាល, មុខ, កង្គាល, សៃវ និងបាសុបត ដូចគ្នា។

Verse 66

महाव्रतं पंच चैताः शिवमार्गप्रवृत्तयः । भेदाश्च बहवस्तेषामन्योन्यस्य शिवे रताः

មហាវ្រត និងប្រាំនេះ គឺជាវិធីដំណើរនៅលើផ្លូវព្រះសិវៈ។ ការបែងចែករបស់ពួកវាមានច្រើន ប៉ុន្តែគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែស្រឡាញ់ព្រះសិវៈ តាមរបៀបរបស់ខ្លួន។

Verse 67

साध्य एको हि बलवान्सर्वैस्तैरनिशं शिवः । सर्व एव सदा पूज्याः स्वधर्मपरिनिष्ठितैः

គោលដៅតែមួយដ៏មានអំណាច ដែលគ្រប់ផ្លូវទាំងអស់ត្រូវសម្រេចជានិច្ច គឺព្រះសិវៈតែមួយ។ ដូច្នេះ ផ្លូវទាំងអស់ (និងអ្នកដើរតាម) គួរត្រូវគោរពជានិច្ច ដោយអ្នកដែលឈរមាំក្នុងធម៌របស់ខ្លួន។

Verse 68

अमत्सरैः शिवे भक्तैः शिवाज्ञापरिपालकैः । वेदैश्च बहुभिर्यज्ञैर्भक्त्या च परया शिवः

ព្រះសិវៈ ត្រូវបានបូជាពិតប្រាកដ ដោយអ្នកភក្តិដល់ព្រះសិវៈ ដែលគ្មានចិត្តច្រណែន រក្សាប្រតិបត្តិតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះសិវៈ ហើយចូលទៅរកព្រះអង្គតាមការសូត្រវេដជាច្រើន តាមយញ្ញជាច្រើន និងលើសគេដោយភក្តិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។

Verse 69

आराध्यते महादेवः सर्वदा सर्वदायकः । जीवहिंसा न कर्त्तव्या विशेषण तपस्विभिः

ព្រះមហាទេវៈ អ្នកគួរត្រូវបានបូជាជានិច្ច ជាអ្នកប្រទានសព្វយ៉ាង គួរត្រូវបានអធិស្ឋានគោរពគ្រប់ពេល។ ការធ្វើហិង្សាចំពោះសត្វមានជីវិត មិនគួរធ្វើឡើយ ជាពិសេសដោយអ្នកតបស។

Verse 70

शिवधर्मस्य भेत्तारो निहंतव्यास्तथांजसा । न वेषजुषि वीक्षेत न लिगं नैव संभवम्

អ្នកបំផ្លាញធម៌របស់ព្រះសិវៈ គួរត្រូវបានទប់ស្កាត់ និងផ្តន្ទាទោសដោយឆាប់រហ័ស។ មិនគួរមើលទៅកាន់អ្នកដែលជាប់ចិត្តនឹងសម្លៀកបំពាក់ក្លែងក្លាយឡើយ; ក្នុងគេ មិនមានសញ្ញានៃសទ្ធាពិត ឬសុភមង្គលទេ។

Verse 71

शिवधर्मस्य भेत्तारं हन्यादेवाविचारयन् । बहुभिः स्फूर्तया बुद्ध्या धर्मविद्भिर्निरूपिते

អ្នកបំផ្លាញធម៌របស់ព្រះសិវៈ គួរត្រូវបានវាយបំបាក់ដោយមិនស្ទាក់ស្ទើរ។ នេះត្រូវបានកំណត់ដោយអ្នកដឹងធម៌ជាច្រើន ដោយបញ្ញាច្បាស់លាស់ និងកម្លាំងនៃការវិនិច្ឆ័យ។

Verse 72

शिवधर्मस्य विलये सद्यः शक्तिः प्रवर्तते । अस्य कर्म पुनर्दिष्टं लिंगमैश्वर्यचर्चितम्

ពេលធម៌របស់ព្រះសិវៈត្រូវនាំទៅរកការបំផ្លាញ អំណាចទេវតានឹងចាប់ផ្តើមដំណើរការភ្លាមៗ។ ដើម្បីគោលបំណងនេះ កិច្ចការរបស់គាត់ត្រូវបានកំណត់ឡើងវិញ—ពាក់ព័ន្ធនឹងលិង្គ ដែលល្បីល្បាញដោយអធិរាជភាពដ៏អស្ចារ្យ។

Verse 73

न जेतुं शक्यते देवि तेनासौ सर्वदैवतैः । यदयं निहतो देवि त्वया शंकरमान्यया

ឱ ទេវី ដូច្នេះគេមិនអាចឈ្នះគាត់បានទេ ទោះដោយទេវតាទាំងអស់ក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែ ឱ ទេវី—អ្នកដែលព្រះសង្ករាគោរព—មនុស្សនេះត្រូវបានអ្នកសម្លាប់ហើយ។

Verse 74

आक्रांतः शापदोषेण महर्षीणां शिवाश्रयात् । अथ ते कुपितास्तस्य वैषम्यादवमानतः

ដោយសារគាត់បានសុំជ្រកកោនព្រះសិវៈ គាត់ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយទោសនៃសាបរបស់មហាឥសី។ បន្ទាប់មក មហាឥសីទាំងនោះក៏ខឹងលើគាត់ ដោយហេតុអ偏ព្រៀង និងការប្រមាថ។

Verse 75

शेपुर्महिषवद्दुष्टो महिषोऽयं भवत्विति । ततस्तद्वचनात्सद्यो महिषोऽभूत्क्षणात्तथा

ពួកគេបានសាបគាត់ថា៖ «ព្រោះគាត់អាក្រក់ដូចក្របី សូមឲ្យគាត់ក្លាយជាក្របី»។ ហើយដោយពាក្យនោះ ទាន់ពេលតែមួយភ្លែត គាត់ក៏ក្លាយជាក្របីពិតប្រាកដ។

Verse 76

प्रणम्य तोषयामास ययाचे शापमोचनम् । दत्त्वा प्रकामरूपत्वं ददुरस्मै प्रसादिताः

គាត់បានក្រាបបង្គំ បំពេញចិត្តពួកគេ ហើយអង្វរឲ្យដោះសាប។ ពួកគេពេញព្រះហឫទ័យដោយព្រះគុណ ក៏ប្រទានឲ្យគាត់នូវអំណាចបម្លែងរូបបានតាមចិត្ត។

Verse 77

महिषत्वेपि संहारं स्वयं देव्या शिवाज्ञया । विषादो न च कर्त्तव्यो अंगदर्शनतस्त्वया

ទោះបីគាត់ក្លាយជាក្របីក៏ដោយ ការបំផ្លាញគាត់នឹងត្រូវសម្រេចដោយព្រះនាងទេវីផ្ទាល់ តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះសិវៈ។ ដូច្នេះ អ្នកមិនគួរព្រួយទេ ព្រោះអ្នកនឹងបានឃើញរូបទេវតា និងសញ្ញានៃរូបនោះ។

Verse 78

सिद्धानां शिवरूपाणामवज्ञा कं न बाधते । महिषत्वे समुत्पन्ने दोषेण समुपस्थिते

ការប្រមាថចំពោះសិទ្ធៈ ដែលមានរូបដូចព្រះសិវៈ តើអ្នកណាមិនរងទុក្ខ? ពិតប្រាកដ ដោយទោសនោះ សភាពក្លាយជាក្របីបានកើតឡើង ហើយបានមកដល់។

Verse 79

सिद्धप्रसादाल्लब्धोऽयं शापनाशस्त्वया कृतः । सर्वे लोकाश्च संत्राता दुष्टोयं परिरक्षितः

ដោយព្រះគុណនៃសិទ្ធៈ ការលះបង់បណ្តាសានេះ ត្រូវបានទទួល និងសម្រេចដោយអ្នក។ ពិភពទាំងអស់ត្រូវបានការពារ ហើយសូម្បីតែអ្នកអាក្រក់នេះក៏ត្រូវបានរក្សាទុក។

Verse 80

शापदोषसमुत्पन्ने महिषत्वे विमोचिते । त्वया च गिरिशप्रीत्यै तपः कुर्वाणयाद्रिजे

ពេលសភាពជាគោព្រៃ (មហិષ) ដែលកើតពីកំហុសនៃបណ្តាសា ត្រូវបានដោះលែងហើយ អ្នកឯង ឱកូនស្រីភ្នំ ត្រូវធ្វើតបស្យា ដើម្បីបំពេញព្រះហឫទ័យគិរីស (ព្រះសិវៈ)។

Verse 81

द्रष्टव्यं तैजसं लिंगमरुणाचलसंज्ञितम् । पूर्वजन्मनि भक्तोऽयमरुणाद्रिपतेः स्फुटम्

គួរតែគោរពទស្សនាលិង្គដ៏ភ្លឺរលោង ដែលមាននាមថា អរុណាចល។ មនុស្សនេះ ក្នុងជាតិមុន បានជាអ្នកស្រឡាញ់បូជាព្រះអម្ចាស់អរុណាទ្រីយ៉ាងច្បាស់។

Verse 82

महिषत्वे मदाक्रांतः परं लिंगेन संगतः । भक्त्या लिंगधरं हंतुं कः समर्थो जगत्त्रये

ទោះបីនៅក្នុងសភាពជាគោព្រៃ គេត្រូវអហങ്കារគ្រប់គ្រង ក៏បានប៉ះពាល់នឹងលិង្គដ៏អធិម។ នៅក្នុងលោកទាំងបី អ្នកណាអាចសម្លាប់អ្នកកាន់លិង្គ ដែលត្រូវបានការពារដោយភក្តិ?

Verse 83

दृष्टाः पुरत्रये पूर्वं रुद्रेण पूजितास्त्रयः । त्वत्खड्गपरिकृत्तेन कंठेनास्य वरानने

កាលពីមុន ក្នុងរឿងត្រីបុរៈ មានសញ្ញាបីត្រូវបានឃើញ និងត្រូវបានរុទ្រៈបូជា។ ហើយឥឡូវនេះ ឱស្រីមុខស្រស់—ដោយករបស់គេត្រូវបានកាត់ដោយដាវរបស់អ្នក…

Verse 84

दीक्षादिरहितं लिंगं दत्तं हंतीति चोदितम् । कृतं हि महिषेणापि भक्तितो लिंगधारणम्

ទោះបីត្រូវបានញុះញង់ថា «សម្លាប់វាចោល—វាពាក់លិង្គដែលបានផ្តល់ដោយគ្មានពិធីទទួលទិក្សា» ក៏ដោយ សូម្បីតែក្របីនោះក៏បានពាក់លិង្គដោយសេចក្តីភក្តិ។

Verse 85

कदाचित्क्षपणोक्तानां विभाषात्प्रत्ययं गतः । पूर्वजन्मतपोयोगात्स्मरणो लिंगधारणात्

កាលណាមួយ ដោយសារពាក្យសម្តីធម្មតារបស់អ្នកបួសទាំងឡាយ គាត់បានកើតជំនឿ; ហើយដោយអំណាចតបៈពីជាតិមុន ការចងចាំបានកើតឡើង ទាក់ទងនឹងការពាក់លិង្គ។

Verse 86

त्वत्पादपद्मसंस्पर्शादयं मुक्तो न संशयः । मदुक्तनिष्कृतीनां तु पातकानां च नाशनम्

ដោយការប៉ះពាល់នៃបាទបដុមរបស់ព្រះអង្គ មនុស្សនេះបានរួចផុត—គ្មានសង្ស័យឡើយ។ ហើយពិធីសងបាបដែលខ្ញុំបាននិយាយ នាំឲ្យបាបទាំងឡាយវិនាស។

Verse 87

दर्शनं शैलवर्यस्य प्रायश्चित्तं परं मतम् । संस्थाप्य विविधाञ्छैवाञ्छिवसिद्धांतवेदिनः

ការទស្សនានៃភ្នំអធិរាជនេះ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាព្រាយច្ឆិត្តដ៏ឧត្តម។ នៅទីនោះ គួរតាំងស្ថាបនាអ្នកសៃវៈជាច្រើន ដែលដឹងគោលលទ្ធិសិវៈ។

Verse 88

आवाह्य सर्वतीर्थानि सर्वदोषनिवृत्तये । सरः किमपि संपाद्य स्नात्वा तत्र वरानने

«អញ្ជើញទីរថៈទាំងអស់ ដើម្បីបំបាត់កំហុសទាំងពួង ឱ ស្រីមុខស្រស់! ចូររៀបចំស្រះ ឬអាងទឹកមួយណាមួយ ហើយងូតទឹកនៅទីនោះ»។

Verse 89

अघमर्षणसंयुक्ता सलिंगा स्नानमाचर । त्रिसंध्यं चैव मासांते देवयागमहोत्सवे

ចូរធ្វើស្នាន (ងូតទឹកបូជា) ដោយភ្ជាប់ពិធី អឃមರ್ಷណ (Aghamarṣaṇa) និងមានលិង្គព្រះសិវៈនៅជិត; ហើយចូររក្សា សន្ធ្យាទាំងបី ផងដែរ។ នៅចុងខែ ចូរប្រារព្ធមហោತ್ಸವធំ នៃការបូជាទេវតា។

Verse 90

आराधयोपचारैस्त्वमरुणाद्रिमयं शिवम्

ចូរបូជាព្រះសិវៈ—ដែលរូបកាយជាអរុណាទ្រី (Arunādri/Arunācala) ដោយឧបចារ និងគ្រឿងបូជានានា ព្រមទាំងសេវាកម្មដោយក្តីគោរព។

Verse 91

एवं तस्य मुनेर्निशम्य वचनं शैवार्थसंभावितं प्रीता देवनमस्कृता गिरिसुता देवी जगद्रक्षिका । शैवं धर्ममिमं विधातुमुचितं शोणाचलस्याग्रतस्तीर्थागाहनबुद्धिमाशु विदधे कर्तुं त्वघक्षालनम्

ដូច្នេះ ព្រះនាងគិរីសុតា ទេវី អ្នកការពារពិភពលោក បានស្តាប់ពាក្យរបស់មុនីនោះ ដែលពោរពេញដោយអត្ថន័យនៃភក្តិឆៃវៈ ហើយព្រះនាងរីករាយ ក្រាបបង្គំទេវតាទាំងឡាយ។ ដោយយល់ថា កាតព្វកិច្ចឆៃវៈនេះ គួរធ្វើនៅមុខសោណាចល (អរុណាចល) ព្រះនាងបានសម្រេចចិត្តភ្លាមៗ ចូលទៅក្នុងទឹកទីរថ ដើម្បីលាងបាបឲ្យសាបសូន្យ។