Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 151

Devanagari script

तपस्यंतं मुनिं दृष्ट्वा शिरसा प्रणनाम सः । आशीर्वादेन स मुनिः प्रतिजग्राह तं नृपम्

Transliteration

tapasyaṃtaṃ muniṃ dṛṣṭvā śirasā praṇanāma saḥ | āśīrvādena sa muniḥ pratijagrāha taṃ nṛpam

Translation

ពេលឃើញមុនីកំពុងប្រតិបត្តិតបស្យា គាត់បានឱនក្បាលក្រាបបង្គំ។ មុនីនោះក៏ទទួលស្វាគមន៍ព្រះរាជាដោយប្រទានពរ។

Word by Word

• तपस्यन्तम्: doing penance, practicing austerity
• तपस्यन्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + य (धातु-प्रत्ययान्त; तपस्यति)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; मुनिम् विशेषयति

• मुनिम्: sage
• मुनिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; ‘having seen’

• शिरसा: with (his) head
• शिरसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• प्रणनाम: bowed down
• प्रणनाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+नम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘bowed’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• आशीर्वादेन: with a blessing
• आशीर्वादेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: आशीर्वाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• सः: that
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; मुनिः विशेषयति

• मुनिः: sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• प्रतिजग्राह: accepted, received
• प्रतिजग्राह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति+ग्रह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘accepted/received’

• तम्: that
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; नृपम् विशेषयति

• नृपम्: king
• नृपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jamadagni-āśrama

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The king bows low with head to the ground before Jamadagni, who sits in austerity near a sacred fire; the sage raises a hand in blessing, accepting the king.

Characters & Entities

• Jamadagni

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility before tapas and spiritual authority is a pillar of dharma; blessings arise from reverent approach.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is the sage’s āśrama (Jamadagni’s), treated as a sanctified place where blessings are obtained.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescribed conduct is praṇāma (bowing) to a tapasvin sage—an act of dharmic protocol.