Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 59

Devanagari script

तस्य रामस्य सुप्तस्य कुशास्तीर्णे महीतले । नियमादप्रमत्तस्य निशास्तिस्रोऽतिचक्रमुः

Transliteration

tasya rāmasya suptasya kuśāstīrṇe mahītale | niyamādapramattasya niśāstisro'ticakramuḥ

Translation

នៅពេលព្រះរាមាដេកលើដីដែលប铺ដោយស្មៅកុសៈ ដោយមិនប្រមាទក្នុងវិន័យនៃវ្រតៈ នោះបីយប់បីថ្ងៃក៏កន្លងផុតទៅ។

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• रामस्य: of Rama
• रामस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• सुप्तस्य: sleeping
• सुप्तस्य: Shashthi-sambandha (Genitive qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्वप् (धातु) → सुप्त (कृदन्त, क्त/PPP)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; रामस्य विशेषणम्

• कुशास्तीर्णे: on (ground) strewn with kuśa
• कुशास्तीर्णे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: कुश + स्तीर्ण (स्तॄ धातु, क्त/PPP)
• Form: तत्पुरुष (उपपद/करण-सम्बन्ध): कुशैः स्तीर्णम्; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; अधिकरण-विशेषण

• महीतले: on the ground
• महीतले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मही + तल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास: मह्याः तलम्; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• नियमात्: due to observance/discipline
• नियमात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• अप्रमत्तस्य: of the vigilant one
• अप्रमत्तस्य: Shashthi-sambandha (Genitive qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अ + प्रमत्त (प्रमद् धातु → प्रमत्त, क्त/PPP; नञ्-समास)
• Form: नञ्-तत्पुरुष (negative): न प्रमत्तः; पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; रामस्य विशेषणम्

• निशाः: nights
• निशाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• तिस्रः: three
• तिस्रः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; निशाः विशेषयति

• अतिचक्रमुः: passed by
• अतिचक्रमुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अति√क्रम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic voice; contextually Sūta-like narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setu-tīra (Trirātra-sthāna)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sequence-like tableau: three successive nights over the same kuśa bed; moon phases and changing sky while Rāma remains unwavering.

Characters & Entities

• Rāma
• Kuśa
• Vrata/Niyama (discipline)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfast discipline (niyama) sustains dharma—Rāma endures time and uncertainty without abandoning restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Setu seacoast setting of Setukhaṇḍa, associated with Rāma’s austerity before the ocean.

What ritualistic prescription is mentioned?

A niyama-like observance is implied: maintaining vigilance and purity over a sustained period (three nights).