Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 46

Devanagari script

ईश्वर उवाच । इन्द्राद्याः सकला देवा अन्वयुर्ब्रह्मणा सह । अहं वै तत्र यास्यामि क्षेत्रं पापनिषूदनम्

Transliteration

īśvara uvāca | indrādyāḥ sakalā devā anvayurbrahmaṇā saha | ahaṃ vai tatra yāsyāmi kṣetraṃ pāpaniṣūdanam

Translation

ព្រះឥស្វរ មានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រះទេវតាទាំងអស់ ចាប់ពីព្រះឥន្ទ្រា បានដើរតាមជាមួយព្រះព្រហ្មា។ ខ្ញុំក៏នឹងទៅទីនោះដែរ—ទៅកាន់ក្សេត្របរិសុទ្ធ ដែលបំផ្លាញបាប។

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• इन्द्राद्याः: Indra and others
• इन्द्राद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + आदि (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘इन्द्रः आदिः येषाम्’ (Indra and others)

• सकलाः: all, entire
• सकलाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (देवाः)

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• अन्वयुः: followed
• अन्वयुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु + इ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• ब्रह्मणा: with Brahmā / by Brahmā
• ब्रह्मणा: Sahakari/Karana (Instrument/साधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• सह: together with
• सह: Sambandha (Association/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्गसदृश-निपातः/सहार्थक (with)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• यास्यामि: I shall go
• यास्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• क्षेत्रम्: to the sacred place/field
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• पापनिषूदनम्: sin-destroying
• पापनिषूदनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप + निषूदन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (क्षेत्रम्); ‘पापानां निषूदनम्’ (destroyer of sins)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: पापनिषूदन-क्षेत्र (designation; specific name not given in these verses)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Īśvara speaks with calm authority as Indra and the devas follow Brahmā; the announcement of journey to a sin-destroying kṣetra sets a grand pilgrimage procession in motion.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Indra
• Brahmā
• Devas
• Dharmāraṇya (kṣetra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A true kṣetra draws even the highest devas; pilgrimage is portrayed as a cosmic act aimed at the removal of pāpa (sin) and the strengthening of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is praised as a pāpa-niṣūdana kṣetra—a sacred place that destroys sin.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the act emphasized is going to (yātrā) the sacred kṣetra.