Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Dharmaranya Mahatmya›Adhyaya 6›Shloka 43
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 43

Devanagari script

कुण्डनी पेषणी चुल्ली ह्युदकुम्भी तु मार्जनी । तासां च पंचसूनानां निराकरणहेतवः । क्रतवः पंच निर्द्दिष्टा गृहिश्रेयोभिवर्द्धनाः

Transliteration

kuṇḍanī peṣaṇī cullī hyudakumbhī tu mārjanī | tāsāṃ ca paṃcasūnānāṃ nirākaraṇahetavaḥ | kratavaḥ paṃca nirddiṣṭā gṛhiśreyobhivarddhanāḥ

Translation

អុកកិន ថ្មកិន ចង្ក្រាន ភាជន៍ទឹក និងអំបោស—ទាំងនេះត្រូវបានប្រកាសថាជា ‘បញ្ចសូណា’ ប្រាំកន្លែងក្នុងផ្ទះ ដែលអាចបង្កហានិភ័យដោយអចេតនា។ ដើម្បីបំបាត់ទោសដែលកើតពីទាំងប្រាំនេះ បានកំណត់យជ្ញាប្រចាំថ្ងៃប្រាំយ៉ាង ដែលបង្កើនសេចក្តីសុខសាន្ត និងពរជ័យរបស់គ្រហស្ថ។

Word by Word
कुण्डनीwashing-pot / water-vessel (one of the five)
कुण्डनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुण्डनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पेषणीgrinding-stone / mill
पेषणी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपेषणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चुल्लीhearth / stove
चुल्ली:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचुल्ली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
उदकुम्भीwater-pot
उदकुम्भी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउदकुम्भी = उदक (प्रातिपदिक) + कुम्भी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (water-pot)
तुand/but
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
मार्जनीbroom / cleaning implement
मार्जनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्जनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तासाम्of those (things)
तासाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction), अव्यय
पञ्चसूनानाम्of the five (household) ‘sūnā’ (harm-causing acts/places)
पञ्चसूनानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपञ्चसून = पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + सून (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; द्विगु-समास (five ‘sūnā’/sources of harm)
निराकरणहेतवःcauses/means of removal
निराकरणहेतवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिराकरणहेतु = निराकरण (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (causes of removal)
क्रतवःrites / sacrifices
क्रतवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक-विशेषण, अव्ययवत् प्रयोग (indeclinable numeral)
निर्दिष्टाःare prescribed/indicated
निर्दिष्टाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि√दिश् (धातु) → निर्दिष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; passive participle ‘having been indicated’
गृहिश्रेयोभिवर्द्धनाःincreasing the welfare of householders
गृहिश्रेयोभिवर्द्धनाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगृहिश्रेयोऽभिवर्द्धन = गृहिन् (प्रातिपदिक) + श्रेयस् (प्रातिपदिक) + अभिवर्द्धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (enhancers of householder’s welfare)
Speaker

Deductive (sectional narration; likely Sūta speaking in a dharma-teaching passage)

Visual Art Cues

Scene: A traditional gṛhastha household: mortar and pestle, grinding-stone, hearth with fire, water-pot, and broom shown as symbolic sources of inadvertent harm; beside them, five small ritual vignettes representing the pañca-mahāyajñas.

FAQs

A householder should consciously counter unavoidable daily harm through prescribed daily yajñas, aligning domestic life with ahiṃsā and dharma.

No single tīrtha is directly praised in this verse; it is a general dharma teaching within the Dharmāraṇya section.

The verse introduces the pañca-yajña (five daily rites) as the remedy for the pañca-sūnā (five household sources of harm).

←Previous Verse
Next Verse→