Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 10
Devanagari script
पंचूषणं हि कर्त्तव्यं दातव्यं श्रमणे सदा । श्रुत्वा वाक्यं ततो विप्रास्तस्य दंतानपीडयन्
Transliteration
paṃcūṣaṇaṃ hi karttavyaṃ dātavyaṃ śramaṇe sadā | śrutvā vākyaṃ tato viprāstasya daṃtānapīḍayan
Translation
ពិធីវត្តបញ្ចូសណៈ គួរធ្វើដោយពិត និងគួរផ្តល់ទានដល់ស្រាមណៈជានិច្ច។ លឺពាក្យនេះហើយ ព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយក៏ខាំធ្មេញដោយចិត្តរំខាន។
Word by Word
पञ्चूषणम्the five observances (pañcūṣaṇa)
पञ्चूषणम्:
Karma/Predicate nominal (what is to be done)
TypeNoun
Rootपञ्च-ऊषण (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (पञ्च ऊषणानि/उपवासादि); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular (neuter)
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
कर्तव्यम्should be done
कर्तव्यम्:
Vidhi (Obligation predicate)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दातव्यम्should be given
दातव्यम्:
Vidhi (Obligation predicate)
TypeAdjective
Rootदा (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
श्रमणेto the ascetic (śramaṇa)
श्रमणे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootश्रमण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; dative singular (masc.)
सदाalways
सदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having heard’
वाक्यम्the statement, words
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular (neuter)
ततःthen
ततः:
Sambandha (Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
विप्राःthe brahmins
विप्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; nominative plural (masc.)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; genitive singular
दन्तान्teeth
दन्तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; accusative plural (masc.)
अपīडयन्pressed, clenched
अपīडयन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपीड् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; 3rd person plural; उपसर्ग: अपि- (intensive/continuative sense here)
Speaker
Narrator (reaction of brāhmaṇas; speaker not explicit)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: धर्मारण्य
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: वक्ता पञ्चूषण-व्रत और श्रमण-दान का आदेश देता है; ब्राह्मण श्रोता दाँत पीसते हुए असंतोष प्रकट करते हैं—सभामण्डल में तनाव।
Characters & Entities
Ś
ŚramaṇaP
PañcūṣaṇaFAQs
Dharma is expressed through disciplined observance and consistent giving, even when others disapprove.
No specific tīrtha is mentioned in this verse.
Performance of Pañcūṣaṇa and regular dāna (gifting) to śramaṇas are enjoined.