Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 19

Devanagari script

स्थानाद्वायव्यकोणे च क्रोशमात्र मिते श्रिता । क्षेत्रधरा महादेवी समये च्छागधारिणी

Transliteration

sthānādvāyavyakoṇe ca krośamātra mite śritā | kṣetradharā mahādevī samaye cchāgadhāriṇī

Translation

នៅមុំទិសពាយ័ព្យពីទីនោះ ចម្ងាយត្រឹមមួយក្រូស មានព្រះមហាទេវី ក្សេត្រធរា ស្ថិតនៅ; នៅពេលកំណត់ ព្រះនាងទ្រង់ “ឆាគ” គឺពពែ ជានិមិត្ត/យាន។

Word by Word

• स्थानात्: from the place
• स्थानात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• वायव्यकोणे: in the north-west corner
• वायव्यकोणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वायव्य + कोण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (वायव्ये कोणे)

• च: and
• च: Sambandha/Conjunction
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• क्रोशमात्रे: within a krośa-measure
• क्रोशमात्रे: Adhikarana (Measure-location)
• Type: Noun
• Root: क्रोश + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (क्रोशस्य मात्रे)

• मिते: measured/limited
• मिते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मित (कृदन्त; मा धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (measured)

• श्रिता: situated/residing
• श्रिता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रि (धातु) → श्रित (कृदन्त; क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• क्षेत्रधरा: Kṣetradharā (she who bears/protects the sacred field)
• क्षेत्रधरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र + धरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (क्षेत्रं धरति इति)

• महादेवी: the great goddess
• महादेवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महती देवी)

• समये: at the proper time/occasion
• समये: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• च्छागधारिणी: bearer of a goat
• च्छागधारिणी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: छाग + धारिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (छागं धारयति इति)

Speaker

Vyāsa (narrative voice, contextually describing the kṣetra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṣetradharā Devī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: At the NW edge of the sacred tract, a formidable Devī stands as ‘holder of the field’; beside her appears a goat emblem/vehicle, emerging especially during a festival moment; pilgrims keep respectful distance and offer lamps.

Characters & Entities

• Kṣetradharā Mahādevī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred spaces are protected by presiding powers; honoring them supports order (dharma) in the kṣetra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A northwestern station one krośa from the central place, associated with Kṣetradharā Mahādevī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is given; the verse provides iconographic/identifying detail for the deity.