Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 85

Devanagari script

यस्य तेजोंशलेशेन रजसा च प्रजापतिः । कृतरूपोऽसृजद्विश्वं स नः पूज्यो महेश्वरः

Transliteration

yasya tejoṃśaleśena rajasā ca prajāpatiḥ | kṛtarūpo'sṛjadviśvaṃ sa naḥ pūjyo maheśvaraḥ

Translation

ដោយតែភាគតិចមួយនៃពន្លឺរលោងរបស់ព្រះអង្គ—ហើយដោយគុណរាជស—ព្រះប្រជាបតិបានទទួលរូប ហើយបង្កើតសកលលោក; ព្រះមហេស្វរ ព្រះអង្គនោះហើយជាព្រះដែលយើងបូជា។

Word by Word

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम (gen. sg. 'whose')

• तेजः-अंश-लेशेन: by a tiny fraction of (his) radiance
• तेजः-अंश-लेशेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक) + अंश (प्रातिपदिक) + लेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (तेजसः अंशस्य लेशः = 'a tiny portion of splendor')

• रजसा: by rajas (the quality of activity/dust)
• रजसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (instr. sg.)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• प्रजापतिः: Prajāpati (lord of creatures)
• प्रजापतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (प्रजायाः पतिः)

• कृतरूपः: having assumed a form
• कृतरूपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ-धातु, क्त) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (कृतं रूपं यस्य/कृतं रूपम् = 'having assumed a form')

• असृजत्: created/emitted
• असृजत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विश्वम्: the universe
• विश्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सः: he/that one
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नः: our
• नः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), बहुवचन; सर्वनाम (gen. pl. 'of us/our')

• पूज्यः: worthy of worship
• पूज्यः: Karta (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) + यत् (यत्-प्रत्यय, भाव्य/योग्य)
• Form: कृदन्त (potential/gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'to be worshipped/worthy of worship'

• महेश्वरः: Mahēśvara (the great Lord)
• महेश्वरः: Karta (Apposition/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास (महान् ईश्वरः)

Speaker

Rājaputra (continuing reply)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maheśvara (as cosmic source; non-local)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Takṣaka

Visual Art Cues

Scene: A visionary tableau: Maheśvara’s boundless radiance emanates; from a tiny fraction, Prajāpati/Brahmā takes form and projects the universe—stars, worlds, beings—while the prince’s statement anchors devotion to the source.

Characters & Entities

• Maheśvara
• Śiva
• Prajāpati
• Rajas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All creative power ultimately depends on Śiva’s tejas; worship is directed to the transcendent source behind cosmic functions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the emphasis is metaphysical—Śiva as the source enabling creation.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship of Maheśvara is affirmed, without a named vrata, dāna, or tīrtha-rite.